‘Vinden mijn vrienden me wel leuk?’: wat is het vriendschap oplichterssyndroom?

foto ter illustratie
Getty Images foto ter illustratie
Het overkwam je misschien ooit al, je sprak af met een groep vrienden, kreeg een antwoord van iemand die wat norser leek dan je gewoon bent en hup: paniek. Maar vaak is dat nergens voor nodig. Dat kritische stemmetje dat zegt ‘er klopt iets niet’ heeft een naam: het oplichterssyndroom, en dat speelt vaak ook op in onze vriendschappen. 

Uiteraard weet je dat jij en je vrienden elkaar geweldig vinden en dat de liefde wederzijds is. Maar toch, soms gaat de gedachtemolen aan het draaien en dan is er geen weg meer terug. Het oplichterssyndroom is vooral bekend in de professionele wereld. Heel wat succesvolle, hoogopgeleide vrouwen lopen rond met het idee dat ze iedereen voor de gek aan het houden zijn. Eigenlijk zijn ze helemaal niet zo intelligent of getalenteerd als iedereen denkt, vinden ze. Het is slechts een kwestie van tijd voor de rest van de wereld erachter komt dat ze al de hele tijd de boel aan het belazeren zijn. Herkenbaar? Uit onderzoek blijkt dat 75% van de vrouwen met ‘imposter syndrome’ kampt.

Uitzonderlijk is die angst dus niet, maar wel vervelend. Deze diepgewortelde onzekerheid vormt namelijk de grootste barrière die vrouwen tegenkomen bij het realiseren van hun dromen. 

Een vrouwenziekte?

Ook mannen kunnen last hebben van het syndroom, zij het in kleinere aantallen. In het eerder vermelde onderzoek gaf 50% van de mannen aan zich eveneens te herkennen in de ‘bedriegersgedachte’ - tegenover driekwart van de vrouwen. Dat verschil wordt deels verklaard door de manier waarop we jongens en meisjes opvoeden. Jongens worden aangespoord om te springen, terwijl er van meisjes juist verwacht wordt dat ze braaf aan de zijlijn blijven toekijken. We leren meisjes om voorzichtiger te zijn en zich bescheiden op te stellen, terwijl jongens mogen uitpakken met hun prestaties.

Het effect van deze verschillen is onder andere overduidelijk in de ondernemerswereld, waar zelfvertrouwen een grote rol speelt. Hoewel het aantal vrouwelijke starters de afgelopen vijftien jaar steeg van 18.000 naar 39.000, ligt het aantal startende mannen nog steeds twee keer hoger.

Maar die onzekerheid kan dus ook toeslaan wanneer je de kantoordeur achter je toetrekt en daar is een logische verklaring voor. De bedriegersgedachte zou opspelen wanneer je niet zeker bent over andere aspecten uit je leven. Heb je een ‘off’- dag of week? Dan kan het zijn dat je je meer zorgen maakt over je vriendschappen of relaties. Al kan het gevoel ook versterkt worden wanneer je in het verleden al te maken kreeg met een trauma of een gebroken hart. Liep een vriendschap of relatie plots stuk? Dan kan het zijn dat je je sneller zorgen maakt. 

Wat doe je wanneer het gevoel opspeelt? 

Probeer te reflecteren over je kwaliteiten en zet op een rijtje waarom je een goede vriend bent. Hierdoor geef je jezelf een goede dosis zelfvertrouwen. Speelt de onzekerheid geregeld op? Schrijf deze punten dan neer en lees ze opnieuw wanneer de paniek toeslaat. 




4 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Carlos Simonis

    Mijn vrouw en ik hebben altijd gezegd: "Jouw vrienden hoeven mijn vrienden niet te zijn, maar wij respecteren hen wel" Natuurlijk zijn er wel mensen bij waar jij totaal niks mee hebt, en je partner wel. Dat betekend niet dat je lomp/norser moet gedragen. Mijn vrouw en ik begroeten hen net zo lief als al die anderen. Wij hoeven er niet altijd bij te zitten. En wat anderen over ons denken, interesseert ons totaal niet. Leven kan zo makkelijk zijn.

  • Elke Claes

    .Als ik "norser dan gewoonlijk" reageer op een "vriendin", heeft dat ook zijn oorzaak, en ben ik op die manier de vriendschap aan het afbouwen. In elke vriendenkring zit iemand die niemand graag heeft, maar tolereert omdat ze er altijd al bij was. Het zijn meestal diegenen zonder vaste job en rijbewijs, met een negatieve energie en waarvoor altijd iemand moet "opdraaien" zodat ze erbij kunnen zijn.

  • Maria Scheuts

    Uiteindelijk weet je nooit wat een ander over u echt denkt en fluctueert dit ook. Wees jezelf en behandel de ander zoals je zelf ook behandeld wil worden. En als de ander jou dumpt, bedenkt dat je de keuze van een ander nooit in de hand hebt.

  • Bix Froefel

    Wat een zever. Dat is helemaal geen foute gedachte. Dat is een instinctief gevoel dat ons beschermt tegen slechte vrienden en werkgevers. Als je je niet gewaardeers voelt, ga dan elders.