Ga naar de mobiele website
^ Top

"Meneer moet niet pinken, zeker?": waarom we ons als furies gedragen in de auto

thinkstock
De staking van vandaag veroorzaakt op zijn zachtst gezegd wat chaos op de baan. Al in de file gestaan? Grote kans dat jij je al geërgerd hebt, in het ergste geval inclusief agressief getoeter of hardop vloeken in de auto. Waarom worden we allemaal razende gekken in het verkeer, terwijl we in het dagelijks leven best aangenaam in de omgang zijn? "Achter het stuur komen onze meest primitieve driften boven," verklaart verkeerspsycholoog Gerard Ten Toolen.

"Rij dan toch dóór!", "Pinken moet meneer niet doen, zeker?", "Die onnozelaar laat ik er niet tussen, hoor": we durven wedden dat elke Belg met een rijbewijs in zijn portefeuille deze woorden achter het stuur wel eens gedacht heeft. Of zelfs luidop gezegd, op de voet gevolgd door een welgemikte duw op de toeter. In de auto ontpoppen de meesten van ons zich tot ongemanierde beesten, en dat is zeker geen nieuw fenomeen. Walt Disney kaartte het in 1950 al op humoristische wijze aan in de Goofy-cartoon 'Motor Mania' (zie video onderaan het artikel). De vriendelijke, beleefde en welgemanierde "Mr. Walker" - die nooit een vlieg zou kwaad doen - verandert in de auto plots in de gemene, roekeloze en monsterachtige "Mr. Wheeler". 

Volgens de Nederlandse verkeerspsycholoog Gerard Ten Toolen is die plotse transformatie niet zo gek, zo legt hij uit aan Libelle Nederland. Rijden is mentaal vermoeiender dan we denken. Er komt stress bij kijken, de techniek vraagt meer concentratie dan we beseffen en er is ook nog het rijgedrag van anderen waar we op moeten anticiperen.

Anoniem in een chatroom

Dat we bovendien allemaal afgeschermd zitten van de andere chauffeurs in onze auto, maakt dat we ons anoniem voelen en heviger durven reageren. De Amerikaanse onderzoeker en schrijver Tom Vanderbilt vergelijkt het in zijn boek Traffic: Why We Drive the Way We Do (and What It Says About Us) als een anonieme gebruiker met een pseudoniem op een chatforum. We doen dingen die we face to face tegen andere weggebruikers nooit zouden zeggen of doen. Die afgeschermdheid zorgt daarnaast ook voor misverstanden: flitst iemand achter jou even met zijn koplampen, dan springen we meteen op ons paard: "Steek me dan voorbij hé, rotzak!". Terwijl die oplettende chauffeur misschien gewoon wil vriendelijk melden dat onze lichten niet branden. "We schatten intenties van medeweggebruikers bij voorbaat negatief in, en zo wordt het een self-fulfilling prophecy", aldus Ten Toolen.

Flitst iemand achter jou even met zijn koplampen, dan springen we meteen op ons paard. "Steek me dan voorbij hé, rotzak!".

Primitieve driften

Achter het stuur komen volgens Ten Toolen ook onze meest primitieve driften naar boven, zoals territoriumdrang en competitie. Achter het stuur krijg je een vals gevoel van macht, doordat je zelf de snelheid en de route lijkt te bepalen. Perkt iemand die macht in en verliezen we daardoor de controle - een voorbijsteker, iemand die traag voor je rijdt, maar ook een file - dan worden we meteen boos. Een boosheid die onder automobilisten overigens besmettelijk is, wat de situatie nog verergert. "Grappig is wel dat iemand per dag vaak zonder enige moeite van rol kan wisselen," legt Ten Toolen uit. "We kunnen ons als automobilist enorm kwaad maken over het gedrag van een fietser, terwijl we een halfuur later op de fiets hetzelfde doen en ons woest maken om de reactie van de automobilist."

Achter het stuur krijg je een vals gevoel van macht, doordat je zelf de snelheid en de route lijkt te bepalen.

Verkeerspsycholoog Gerard Ten Toolen

Zo blijf je wél kalm

Is het bovenstaande gênant herkenbaar? Probeer dan bij een volgende autorit je gedrag eens lichtjes aan te passen. Je kan boos worden en zo'n opborrelende emotie is moeilijk tegen te houden, maar probeer om er niet naar te handelen, adem 10 keer rustig in en uit en laat die toeter of dat agressief manoeuvre achterwege. Een trucje van Van Toolen dat kan helpen, is om de andere chauffeur in gedachten lichtjes te kleineren. Door te denken "Die heeft last van compensatiedrang zeg", of "Hij heeft vast ruzie met zijn vrouw", stel je jezelf boven de situatie, en kan je zo jezelf beter beheersen. Hoe het vooral níet moet, zie je in de cartoon van Goofy hieronder.

Blijf kalm en kleineer de andere chauffeur in gedachten. Door te denken "die heeft vast ruzie met zijn vrouw", stel je jezelf boven de situatie, en kan je je beter beheersen.

Verkeerspsycholoog Gerard Ten Toolen



42 reacties

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Hubert Szemkus

    Om dan te zwijgen over diegenen die wel pinken op een rotonde en gewoon rechtdoor rijden, dat is echt wel gevaarlijk. Ik rij reeds 56 jaar met de wagen en krijg steeds meer het gevoel dat er ondanks de rijscholen er steeds meer debielen en mensen die geen benul hebben van de verkeersreglementen zich in het verkeer begeven. Om dan te zwijgen over de fietsers die geen enkel benul hebben van de voorrangsregels.

  • annie laureys

    ja een vrouw , hebben geen geduld , is normaal een rode kaart

  • Patrick Beelen

    Die kritiek hebben zijn blijkbaar de perfecte chauffeurs.

  • raf peeters

    Meneer moet niet pinken???, en van Mevrouw gaan we niet spreken ,sorry zijn veel erger .

  • Jeanne Delvoy

    Laat uw ego thuis als je je in het verkeer begeeft.Ook als voetganger en fietser.

Meld een bug