Exclusief voor abonnees

“Die blouse zit slecht, de maten kloppen nooit en dat stofje is irritant.” Juliette (5), Margo (12), Ben (16) en Britt (18) over hun uniform

Juliette: “Mijn schort is mooi, makkelijk en ik kan er spulletjes in verzamelen. Kastanjes, takjes en zand uit de zandbak. Alleen vind mama het niet zo leuk als ik zand meeneem naar huis.”
rv Juliette: “Mijn schort is mooi, makkelijk en ik kan er spulletjes in verzamelen. Kastanjes, takjes en zand uit de zandbak. Alleen vind mama het niet zo leuk als ik zand meeneem naar huis.”
‘Mama, wat moet ik aandoen?’ Het is een vraag die deze kinderen niet snel zullen stellen: ze moeten elke dag in uniform naar school. Gemakkelijk, want geen keuzestress voor de kleerkast, of een regel uit het oertijdperk? We vroegen het aan een kleuter, enkele tieners én een pedagoog. “Diepgaande gesprekken zijn waardevoller dan simplistisch te zeggen: ‘we zijn allemaal gelijk, want we dragen hetzelfde uniform’.”

Een marineblauwe broek of rok, met een wit hemd met blauwe streepjes. En als het wat frisser wordt? Nog een donkerblauwe trui erbij. Zo ziet de schooloutfit van broer Ben (16) en zus Britt (18) eruit. “Als ik mocht kiezen tussen een uniform of niet, kies ik voor het uniform”, vertelt Ben. “Mijn mening is eerder uitzonderlijk, dat weet ik, maar ik zie alleen maar voordelen. Het is een symbool voor discipline, iedereen draagt hetzelfde, waardoor je gelijkheid creëert en het is gewoon gemakkelijk. Je moet nooit nadenken over wat je aandoet.” 

(Lees verder onder de foto.)

Britt en Ben.
rv Britt en Ben.

Geen zelfexpressie

“Het is inderdaad praktisch”, geeft z’n grote zus toe. “Ik sta nooit een halfuur te twijfelen voor m’n kleerkast. Je hebt geen keuze. Het is gewoon kledij aantrekken en vertrekken. Toch denk ik dat het leuker zou zijn zonder schooluniform. Nu kan je jezelf niet uitdrukken. Iedereen ziet er ongeveer hetzelfde uit, en dat is al bij al maar saai. Vroeger - in de lagere school - probeerde ik er soms mijn eigen touch aan te geven. Met sokken met strepen of een grappig accessoire. Ondertussen ben ik dat beu. Ik heb geen zin meer om die dingen te zoeken. Er zijn nog altijd de momenten buiten school dat ik mijn eigen goesting kan doen. Dan zie ik er veel alternatiever uit, met veel bloemenprints.” 

Schoenen met logo’s dragen mag eigenlijk niet. Toch doe ik het soms, en dan moet ik pantoffels van school dragen

Ben (16)

Ben: “Het enige lastige is dat schoenen enkel zwart, blauw of donkerbruin mogen zijn. Zonder een opvallend logo. Maar wat is opvallend? Dat is voor interpretatie vatbaar. Ik heb al van alles gedragen: Nikes, Vans, ... Soms had ik pech en was het logo toch te groot. Dan werd ik verplicht om pantoffels te dragen op school. (lacht) Soit, dat was niet zo erg. En het was een excuus om nieuwe schoenen te kopen.”

Britt ergert zich vooral aan het hemdje. “Onze broeken, rokken en truien mogen we kopen waar we willen, maar het hemd komt verplicht uit de uniformwinkel. Iedereen vindt dat irritant. Die blouse zit slecht, de maten van de winkel kloppen nooit en dat stofje is superirritant. Sommige leerlingen dragen een trui met rolkraag om dat hemdje te verstoppen, maar eigenlijk mag dat niet. Het hemd moet zichtbaar zijn. Het is oppassen dat leerkrachten je er niet te vaak op betrappen, want dan krijg je strafstudie.” 

Rok oprollen

Dat de regels nog overtreden worden, staat dus vast. Een oude klassieker is de rok oprollen, zodat die iets minder stijf en oubollig is. “Daar houden we ons niet meer mee bezig”, lacht Britt. “Dat komt omdat we onze rok niet per se in de uniformwinkel moeten kopen. We mogen ook shoppen bij commerciële winkels. Dat creëert wel verschillen. In theorie dragen we hetzelfde, maar in de praktijk gaan meisjes zich nog steeds vergelijken. ‘Die draagt een klassiek ding, en zij een mooi zwierig rokje.’ Die verschillen blijven.” 

“Bij meisjes is dat belangrijk”, zegt Ben. “Bij jongens niet. Wij zijn niet zo bezig met kledij. Maar we zien het soms wel bij de meisjes ... Wauw, die heeft iets moois aan. (lacht) Maar no way dat we dat luidop gaan bespreken.”

Geen accessoires

Margo.
rv Margo.

Ook Margo (12) draagt een blauw-met-wit-uniform. Ze deed dat al in de lagere school, en ook nu ze voor het eerst naar de middelbare school gaat. “Ik ben dat zo gewoon, het maakt me écht niet uit”, vertelt ze. “Bovendien vind ik blauw een mooie kleur. Al is het spijtig dat schoenen ook neutraal moeten zijn. Ik zou graag eens flashy rode laarsjes dragen.” 

“Ze zijn wel redelijk streng hoor. Ooit zei een juf dat mijn jas niet donker genoeg was, maar de directeur vond het oké. Gelukkig. Anders moest ik een andere jas kopen.” Als Margo één ding mag veranderen, wat zou dat dan zijn? “Dat ik kleurrijke schoenen mag dragen”, lacht ze. “En nagellak, oorbellen en kettingen. Dat mis ik enorm." 

Mijn mama vind het niet zo leuk als ik zand in mijn schortje steek en meeneem naar huis

Juliette (5)

Propere kleertjes

Juliette (5) is zo fier als een gieter dat ze een uniform mag dragen op school: een schortje met haar naam op geborduurd. “Dat is leuk, want iedereen is hetzelfde. Het is mooi, makkelijk en ik kan er spulletjes in verzamelen. Kastanjes, takjes en zand uit de zandbak. Alleen vind mama het niet zo leuk als ik zand meeneem naar huis.” Haar moeder, Katrien, lacht: “Dat is waar. Maar zo’n schort is praktisch: haar truien en T-shirts blijven veel langer proper.” 

“Gelukkig is de juf niet zo streng”, zegt Juliette nog. “Als de schort scheef zit, kijkt ze gewoon een beetje vreemd.” Eén keer was de juf wel onvermurwbaar, zo herinnert Katrien haar dochter. Juliette giechelt. “Ja. Toen was papa mijn uniform vergeten en moest hij snel weer naar huis rijden om het te gaan halen.” 

(Lees verder onder de foto.)

Juliette.
rv Juliette.

Katrien: “Het is een bewuste keuze om haar naar een uniformschool te sturen. Als iedereen dezelfde outfit draagt, krijg je uniformiteit. Er is geen onderscheid. Op die manier leren kinderen van kleins af aan dat iedereen gelijk is. Een extra pluspunt: we moeten ’s ochtends niet discussiëren. Ik leg altijd een outfit klaar, maar Juliette heeft haar eigen willetje.” (lacht)

Vaak wordt gezegd dat een schooluniform leidt tot minder pestgedrag en minder venijnige opmerkingen over kledij, maar daar heeft Katrien haar twijfels over. “Als kind ging ik ook naar een uniformschool. Ondanks dat alles donkerblauw moest zijn, zag het er toen uit als een halve modeshow. Op een bepaald moment droegen alle hippe kinderen Timberlands met hoog opgetrokken sokken, en polo’s met een kraagje dat rechtop stond. Het liefst van Tommy Hilfiger of River Woods. Die snobistische periode is gelukkig voorbij. Het uniform is mee geëvolueerd met de modetendensen: het zijn gewoon broeken en bovenstukken die jij en ik dragen in onze vrije tijd, maar dan in het donkerblauw.”

Wat zegt de expert?

Bert Smits, pedagoog bij Schoolmakers - een vennootschap die leer- en veranderprocessen in scholen begeleidt -, deelt die mening. “Een uniform kan een effect hebben op pestgedrag, maar zal het onmogelijk volledig teniet doen. Er zijn zoveel aspecten die meespelen: je muzieksmaak, de taal die je gebruikt, je haar, je huidskleur, je lichaamsvorm, of je ad rem bent of eerder timide ...”, legt hij uit. “Maar het creëert wel gelijkheid op het vlak van uiterlijk. Iedereen ziet er gelijkaardig en netjes uit, en dat brengt rust en eenheid in de school.” 

Iedereen heeft de nood om zichzelf uit te drukken. Dat zie je zelfs bij lagereschoolkinderen: zij hebben al een voorkeur voor bepaalde kleuren

Pedagoog Bert Smits

“Daartegenover staat dat iedereen de nood heeft om zichzelf uit te drukken. Dat zie je zelfs bij kinderen in de lagere school: zij hebben al een voorkeur voor bepaalde kleuren. Zeker tieners willen hun identiteit uiten via hun kledij. Critici kunnen zeggen: overdag gaan ze naar school, maar in hun vrije tijd kunnen ze toch aan zelfexpressie doen? Oké, maar school is een van de belangrijkste ontmoetingsplaatsen voor jongeren. Dat heeft de lockdown wel duidelijk gemaakt. Zelfs wanneer tieners uniformen dragen, zullen ze dus proberen om er persoonlijkheid in te steken. Door hun mouwen op een bepaalde manier te plooien, een embleem op de blouse te naaien of door de kraag omhoog te zetten.” 

“Kort samengevat: een uniform heeft voordelen, maar die wegen niet op tegen de nadelen", stelt Smits. “Scholen zouden beter een duidelijk reglement hebben, met grenzen die aangeven wat je mag dragen en wat niet. En idealiter investeren ze in diepgaande, expliciete gesprekken. Hoe druk ik mezelf uit? Waarin verschillen we? Welke waarden delen we? Waarin verschillen we van mening en hoe gaan we daarmee overweg? Zo leer je kinderen omgaan met diversiteit. Dat is waardevoller dan simplistisch te zeggen: ‘we zijn allemaal gelijk, want we dragen hetzelfde uniform’.”

Lees ook: 

Nieuwe school, nieuwe vriendjes? Zo kun je als ouder helpen (+)

Nieuw schooljaar, nieuwe problemen? Zo wapen je je kind tegen pesterijen (+)




6 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Claudia Rosseel

    Wie heeft een blinkend nieuwe schort en wie een afgewassen afdankertje? Wie heeft naschools niet veel meer dan de uniformkleren die hij op school moet dragen en wie heeft een tweede kleerkast vol andere spullen staan? Wie draagt een blauwe jas van een snobmerk en wie moet het met een veel goedkoper jasje doen? Een uniform maakt zogezegd gelijk, maar de verschillen blijf je uiteindelijk altijd wel zien.

  • Wendie Werbrouck

    Ik ben voor. Kinderen worden op die manier minder gepest op het uiterlijk

  • raf janssens

    een punker draagt toch ook eigenlijk een uniform ;ze willen zich afscheiden van de andere bevolking maar dragen wel een uniform;een ghotic het zelfde verhaal;mensen die alleen merk kleding dragen van bv nike of benneton dragen ook een uniform ;dus wat is het verschil ;werken in een blauwe of groene overal is een uniform dragen

  • Charity Swinnen

    Uniformen zijn niet meer van deze tijd!

  • Ines HUBERT

    Regel uit het stenen tijdperk : dat 'iedereen' gelijk is omdat je een uniform draagt is NIET waar. Ik droeg in de lagere school een uniform maar er was wel degelijk een verschil. Ofwel ging je uitsluitend gekleed in de versie van de 'schoolwinkel' ofwel gingen je ouders naar andere (duurdere) winkels die hetzelfde aanboden maar modieuzer, en confortabeler! Ook de schoenen en accessoires blijven anders. Stop met dit gedoe, je moet later ook iedere dag kleding uitkiezen !