Onderzoekers KU Leuven bereiken doorbraak bij immuuntherapie... dankzij schapen

Getty Images
Immuuntherapie met behulp van antilichamen was dé grote doorbraak in de strijd tegen kanker, maar onbetaalbaar. Leuvense onderzoekers zochten een goedkoper alternatief. In plaats van de antilichaam-eiwitten industrieel te produceren, laten ze die maken door het lichaam zelf. Nu dat is gelukt bij schapen, is de stap naar een medicijn voor de mens kleiner dan ooit.

Maandag verscheen op onze regiopagina's nog een noodkreet van een koppel uit het Antwerpse Booischot. Hun zoontje Mathis van 17 maanden heeft neuroblastoom, een kanker op de bijnier. Zijn immuuntherapie kost 182.000 euro. Niét terugbetaald. Voor Mathis zal de oplossing nog altijd van het RIZIV moeten komen, maar onderzoekers van de KU Leuven hopen dat er over enkele jaren misschien al een betaalbaar alternatief is voor sommige immunokuren.

Eerst muizen

"Er zijn al antilichaamtherapieën waarvan het patent vervallen is. Toch blijven ze handenvol geld kosten, omdat de industriële productie ervan een ingewikkeld proces is waarvoor je dure bioreactoren nodig hebt", verklaart professor Kevin Hollevoet. Kan het eenvoudiger en dus goedkoper, vroeg een groep onderzoekers rond Hollevoet zich af. "We ontwikkelden een technologie waarbij we de aanmaak van de geneesmiddelen overlaten aan het lichaam, simpelweg door de DNA-bouwstenen van antilichamen in een spier te spuiten. De spiercellen gaan met bouwstenen en instructies aan de slag en worden zo fabriekjes die genezende eiwitten rechtstreeks in de bloedbaan brengen."

Verschillende onderzoeksgroepen waren er al in geslaagd met dit type gentherapie in muizen te doen werken. "We konden de dieren via DNA-injectie Herceptin laten produceren, een antilichaam dat hen genas van borstkanker."

Zoals aspirientje

Bij de ontwikkeling van een geneesmiddel is de stap van muis naar mens echter altijd groot. Cruciale vraag is of ze erin slagen het menselijk lichaam een genezende concentratie antilichaam te laten aanmaken. "Vergelijk het met de werking van een aspirientje: als je dat met een glas water inneemt, voel je effect. Maar als je dat pilletje in een zwembad gooit en daarvan wat water drinkt, zal het niet helpen, omdat het te sterk verdund is".

Om de stap van muis naar mens te overbruggen, besloten de onderzoekers hun DNA technologie te testen bij schapen. Deze dieren zijn op vlak van gewicht en bloedvolume gelijkaardig aan mensen. Uit bloedonderzoek bij de behandelde schapen bleek dat de antilichamen voldoende hoog geproduceerd werden, en tot een jaar na de injectie meetbaar bleven. "Omdat het effect van de DNA-injectie zo lang aanhoudt, zullen ook minder behandelingen nodig zijn."

En nu de techniek succesvol is bij schapen van 40 tot 70 kg, ligt de weg naar de ontwikkeling van een medicijn voor mensen open." Voor we aan een nieuw antikankermiddel zitten, zijn we volgens Hollevoet al snel vijf jaar verder. "Ik denk dat de toepassingen tegen infectieziekten nog eerder op de markt zullen komen. Zo zijn er al aapjes van ongeveer 5 kilo van hiv genezen dankzij een DNA-injectie." 




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.