De officiële lijst: deze voeding maakt uw kinderen dik

THINKSTOCK
Wat bezorgt kinderen overgewicht? U kan ongetwijfeld zelf enkele zaken opsommen. Een nieuwe studie bij Britse kinderen brengt nu heel concreet in kaart welke voeding het sterkst geassocieerd is met gewichtstoename.

Overal ter wereld is obesitas bij kinderen aan een angstwekkende opmars bezig. In Amerika lijdt 31 procent van de kinderen aan overgewicht of obesitas. In Europa is de situatie zelfs nóg dramatischer: uit een situatieschets die in 2010 in The Lancet verscheen, blijkt dat 38 procent van de Europese kinderen te zwaar is.

Een belangrijke oorzaak van het probleem is voedingsgerelateerd. Nochtans weten we allemaal wat we moeten eten om gezond te blijven, maar de regels van de voedingspiramide zijn niet altijd even aanlokkelijk als het vele lekkers in de winkelschappen.

Chips

Misschien wordt het iets gemakkelijker als we exact weten wát overgewicht bij kinderen veroorzaakt, zo redeneerden onderzoekers van de universiteit Duke-National in Singapore. Om dat te achterhalen, namen ze de gegevens van een bestaande studie onder de loep. De Avon Longitudinal Study of Parents and Children bevat data van 4.646 kinderen, geboren in 1991 en 1992 in de omgeving van de Britse stad Bristol, die een voedingsdagboek bijhielden en hun BMI lieten opmeten op 7-, 10- en 13-jarige leeftijd.

Hun bevindingen werden deze week gepubliceerd in het vakblad Health
Affairs. Bij de kinderen die in drie jaar het meest bijkwamen, werden enkele trends vastgesteld. De allergrootste boosdoener bleek chips. "We stelden vast dat chips voor jongeren een van de belangrijkste veroorzakers van obesitas is", stelt hoofdauteur Eric Finkelstein van het Duke Global Health Institute. "Chips is zeer energierijk (383-574 kcal/100g) en heeft een lage verzadigingsindex."

Engelands lieveling fish and chips: een slechte combinatie voor dikkerdjes.
THINKSTOCK Engelands lieveling fish and chips: een slechte combinatie voor dikkerdjes.

Veel calorieën, weinig verzadiging: dat geldt ook voor de andere producten die de onderzoekers in verband brachten met obesitas bij kinderen. Nog op het lijstje: boter en margarine, gepaneerde vis en kip, bewerkt vlees, frieten, melk, snoep en frisdrank. Slechts drie categorieën blijken een positief effect te hebben op het gewicht: volkoren granen, vezelrijke ontbijtgranen en niet-gepaneerde kip.

Oranje: verband tussen BMI en gemiddelde consumptie. Blauw: verband tussen BMI en wijziging in consumptie.
Health Affairs Oranje: verband tussen BMI en gemiddelde consumptie. Blauw: verband tussen BMI en wijziging in consumptie.

"Het is niet omdat een bepaald product meer calorieën bevat, dat het noodzakelijk gewichtstoename veroorzaakt", zegt Finkelstein. "Aardappelen bijvoorbeeld zijn niet slecht, omdat ze je een verzadigd gevoel geven. Maar wanneer je er frieten of chips van maakt, resulteren ze wel in een gewichtstoename."

Wellicht heeft dat te maken met de toegevoegde vetten. Wetenschappers doen al lang onderzoek naar de reden waarom sommige producten meer verzadigend zijn dan andere. In 1996 bleek verrassend dat vette voeding een minder verzadigd gevoel geeft.

Het probleem is dus dat vetten meer calorieën bevatten (9 kcal per gram, in vergelijking met 4 kcal in koolhydraten en eiwitten), maar de honger niet sneller stillen. Daardoor eten kinderen er evenveel van, waardoor ze meer calorieën binnen krijgen.

'Het is niet omdat een bepaald product meer calorieën bevat, dat het noodzakelijk gewichtstoename veroorzaakt'

Eric Finkelstein, Duke Global Health Institute

Volwassenen

Chips, frisdrank en verwerkt vlees kwamen in een studie uit 2011 ook naar voor als de grootste dikmakers bij 120.000 Amerikaanse volwassenen. Maar anders dan in de nieuwe studie bleken toen ook aardappelen en onbewerkt rood vlees ongewenste effecten te hebben.

NEJM