Exclusief voor abonnees

Zo ben je die najaarsdip te slim af

Getty Images
Byebye zomer, hello najaarsdip? Voor velen betekent de aanloop naar de herfst helaas ook de start van een stijgend stressniveau en vervelende najaarskwalen. Hoe zorg je dat die op een afstand blijven? Wij vroegen een klassiek én een complementair arts naar hun beste gezondheidsadviezen.

Nu de dagen stilaan korten en de krachtige zomerzon straks in een lauwe herfstzon verandert, gaat bij sommigen ook de slaapkwaliteit achteruit. Maar een verward bioritme is niet de enige reden waarom we tijdens het najaar vaker wakker liggen. Het schoolleven draait weer op volle toeren, de drukte op de werkvloer neemt toe … Stress neemt het laatste restje vakantiegevoel genadeloos weg. “Een vast slaapritueel aanhouden is nog altijd de beste tip voor een goede nachtrust”, zegt Bert Aertgeerts, diensthoofd huisartsgeneeskunde aan de KU Leuven en voorzitter van het Centrum voor Evidence-Based Medicine (CEBAM). 

“Schakel tijdig de tv en andere schermen uit, drink een kopje thee of warme melk en kruip elke dag rond hetzelfde tijdstip in bed. Lig je na een halfuur nog wakker? Sta dan op en herhaal het ritueel zodra je opnieuw slaperig bent.” En wat met populaire melatoninesupplementen die je sneller doezelig zouden maken? “Uit onderzoek blijkt dat melatonine slechts een minimaal effect heeft. Het werkt niet veel beter dan een placebo. Een goed ritme aanhouden blijft dus de belangrijkste maatregel.” Een slaapmutsje dan maar? Liever niet. “Alcohol werkt vermoeidheid in de hand, net als depressieve klachten en brandend maagzuur. Bovendien kan het tot afhankelijkheid leiden. Heel wat mensen overschrijden de norm van tien alcoholische consumpties per week. Krijgen we patiënten over de vloer met een hele waaier aan vage klachten, dan zullen we altijd polsen naar het alcoholgebruik.”

Virussen en bacteriën

Het nieuwe schooljaar geeft het startschot voor het infectieseizoen. Virussen en bacteriën treffen de
allerkleinsten en doen hun ouders in de lappenmand belanden. “We leven in een maatschappij waarin we sterk het gevoel hebben dat we die kwalen kunnen voorkomen”, zegt dr. Aertgeerts. “Dat is helaas niet zo. Het beste advies bij verkoudheidsklachten luidt: kruip in je bed. Luchtweginfecties zoals verkoudheden, sinusitis en bronchitis horen nu eenmaal bij de periode van het jaar en gaan gelukkig vanzelf over. Neem voldoende rust en eventueel een paracetamol. Verder helpt een portie tender loving care je er sneller bovenop. Supplementen en vitaminen hebben hoogstens een placebo-effect. Misschien is dat niet zo’n leuke boodschap, maar anderzijds vind ik het ook geruststellend nieuws. Je hebt je lot niet in eigen handen.” Om symptomen te verlichten, biedt de complementaire geneeskunde een hele waaier aan zachte behandelingen. “Homeopathie vertrekt vanuit het basisidee het gelijke geneest het gelijke”, zegt Rini Verpraet, huisarts gespecialiseerd in complementaire geneeskunde. 

“Neem het voorbeeld van een ajuin. Een ui schillen zorgt voor tranende ogen en branderige neusloop. Volgens de homeopathie kan je het medicijn van ajuin – meer bepaald Allium cepa – dus gebruiken om soortgelijke klachten te behandelen. Maar elke verkoudheid is anders. Andere patiënten hebben meer last van koorts, kloppende pijn, een rode keel en zweten. Voor hen is een middel als belladonna beter geschikt. Heel wat apothekers kunnen je op weg helpen. Ook essentiële oliën kunnen virale klachten verlichten. Verstuif een kwartiertje voor het slapengaan wat olie in je kamer. De meest bekende zijn eucalyptus, ravensara, niaouli, balsemspar en grove den. Bij de apotheker of biowinkel vind je heel wat handige verstuivers. Sommige toestellen werken met een waterreservoir waarin je enkele druppeltjes olie oplost. Andere toestellen vernevelen de pure olie via een luchtstroom. Al deze middelen helpen de klachten te verlichten, maar bij ernstige infecties kan antibiotica noodzakelijk zijn. Raadpleeg altijd een arts.”

Zwakke weerstand

Een wonderpil die virussen en bacteriën op afstand houdt, bestaat helaas niet. “Rook niet, beweeg voldoende en eet gezond: met deze drie gezondheidsadviezen kom je al een heel eind”, zegt dr. Aertgeerts. “De nieuwe voedingsdriehoek raadt aan om meer plantaardige en minder dierlijke producten te eten. Zet veel groente en fruit op het menu en wees matig met alcohol en vleeswaren. Voor oudere mensen zijn tienduizend stappen per dag moeilijk haalbaar. Bij hen komt het erop aan om voldoende te blijven bewegen, ook wanneer de dagen korter worden.”

Om je weerstand een duwtje in de rug geven, biedt de natuurgeneeskunde een aantal zachte therapieën. “Denk aan fytotherapie: een kruidentherapie die gebruikmaakt van plantenextracten met een medicinale werking”, zegt dr. Rini Verpraet. “De klassieke geneeskunde vertrekt van dezelfde basis. Zo is aspirine afkomstig van de bast van de berk. Het meest bekende fytotherapeutische, weerstand versterkende middel is echinacea, oftewel rode zonnehoed. Het hele najaar slikken vind ik geen goed idee. Door continu je weerstand te pushen, bots je soms op een grens, waardoor de effectiviteit verloren gaat. Las om de drie weken een pauzeweek in om je immuunsysteem wat rust te gunnen. Ook het extract van kattenklauw versterkt je weerstand. In mijn praktijk gebruik ik vaak gemmotherapeutische middelen. Gemmotherapie is een vorm van fytotherapie die met extracten van verse knoppen van planten, bomen en struiken werkt. Cassis of Ribes nigrum boost niet alleen je immuniteit, maar verlicht ook allergische klachten. En ook hondsroos of Rosa canina verbetert de immuniteit en is zeker interessant bij kinderen. Complementaire geneeskunde werkt over het algemeen trouwens erg goed bij kinderen omdat hun systeem nog vrij ‘puur’ is en ze veel minder aan allerlei toxines blootgesteld zijn. En ook met auriculotherapie – ook wel ooracupunctuur genoemd – bereiken we mooie resultaten. In Frankrijk wordt ze ook in ziekenhuizen toegepast. Door bepaalde punten in het oor te stimuleren – met een naald of koude – kunnen we alle mogelijke vormen van pijn, maar ook maag- en darmproblemen, sinusitis, enzovoort behandelen. De therapie stimuleert ook de weerstand en heeft als bijkomend voordeel dat het effect lange tijd aanhoudt.”

Gebrek aan vitamines

Een gezond voedingspatroon is essentieel om je voorraad vitamines en mineralen op punt te houden. Maar precies daar wringt volgens dr. Verpraet het schoentje. “Onze voeding is vandaag een stuk minder rijk aan
gezonde stoffen dan vroegen. Supplementen kunnen daarom zinvol zijn. Spirulina levert een schat aan
mineralen en spoorelementen. Het komt je algemene gezondheid ten goede en heeft een zuiverend, drainerend effect. Ook vitamines kunnen zinvol zijn. Ik denk vooral aan vitamine C en vitamine D: twee middelen die belangrijk zijn voor je immuniteit. Heel wat mensen kampen met een tekort aan vitamine D. Vette vis en
levertraan staan nog zelden op het menu. Een eenvoudige bloedafname bij de huisarts kan een vitamine D-
tekort opsporen. Je arts zal je dan adviseren of een supplement al dan niet zinvol is.” Hoewel de complementaire geneeskunde heel wat interessante toepassingen kent, is het nooit een goed idee om ondoordacht te werk te gaan. “Ik krijg soms patiënten over de vloer die maandenlang allerlei middelen slikken. Ook een
natuurlijk middel kan toxisch zijn. Raadpleeg daarom altijd een arts, therapeut of apotheker voor je ergens mee begint. En merk je na een maand geen verschil? Stop er dan mee. Dan is het middel wellicht niet het juiste voor jou.”




1 reactie

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Jacques Decrock

    Mijn beste seizoenen zijn de herfst en de winter !