Exclusief voor abonnees

Welkom in V-land: alles wat je moet weten over de vagina en vulva

Getty Images/iStockphoto
Het Land achter de Venusheuvel is niet alleen voor sommige mannen onbekend terrein. Ook voor aanzienlijk wat vrouwen is de zone tussen hun dijen een plek waar ze het fijne niet van weten. V-land is een pretland als het even meezit, maar het wordt soms ook een oord van gênante ongemakken en van jammere schaamte. De kern van het vrouwelijke wezen zou nochtans voor niemand geheimen mogen hebben. Een rondleiding.

In Londen loopt momenteel een crowdfundingactie om een ‘Museum of the Vagina’ op te richten. Volgens de organisatie achter het idee is dit soort van actie nodig om de nodeloze schaamte rond de vrouwelijke genitaliën eens en voor altijd de wereld uit te helpen. Hoezo, schaamte? In 2019?

Jazeker. Volgens de statistieken van de Britse National Health Service zouden er tussen 2002 en 2012 zo’n vijf keer meer labia-operaties (correcties van de schaamlippen) plaatsgevonden hebben dan voorheen omdat vrouwen zich schamen over het uitzicht van hun vulva. Eén op de tien vrouwen tussen 16 en 35 jaar durft ook bij de huisdokter niet te spreken over problemen in die zone en zelfs één op drie vrouwen ziet op tegen een bezoek aan de gynaecoloog wanneer er iets mis is. Bijna de helft van meisjes tussen 14 en 21 schaamt zich ook over iets natuurlijks als maandstonden. Tegelijk speelt de commercie in op de onwetendheid. Meisjes worden overgehaald om vaginale middeltjes te kopen, moisturizers, vaginale stoombadjes, deo’s, vulvamaskers of glittercapsules. Allemaal middelen die het natuurlijke evenwicht van die zone danig kunnen verstoren en een reëel gevaar voor de gezondheid zijn.

Of een vaginamuseum daadwerkelijk zou kunnen helpen om pudeur en taboes te doorbreken, dat is nog maar de vraag. Feit is: dat schaamte en taboes vrouwen nog steeds mistroostig en ongelukkig maken, is erg jammer in deze tijden van vermeende openheid. Wat is er mis? Er schort ten eerste iets aan de voorlichting die we van jongs af krijgen. Die is niet uitgebreid en gedetailleerd genoeg. Misschien schort er zelfs nog méér aan onze verwachtingen over een vrouwenlichaam. Die van mannen én die van vrouwen. Mannen kennen een vagina en een vulva alleen als aanlokkelijkste onderdeel van een vrouw. Het beeld van de perfecte poes is daarbij vaak een pornopoes. Perfect onthaard, immer geurloos, bloedloos en jeukloos. Vrouwen, van hun kant, verwachten dat hun lichaam altijd doet wat ze ervan verwachten. Dat seks altijd geweldig is, dat baby’s krijgen een wonderbaarlijke gebeurtenis is, en dat hun vagina zal blijven functioneren als een hongerige, vochtige plek van passie en wellust. Die verwachtingen stroken uiteraard voor geen meter met de werkelijkheid.

Wegwijs in het paradijs

De hele vrouwelijke onderkant lijkt een ingewikkeld landschap met verborgen spelonken, moerasland, ondergrondse zwelheuvels, soms intense aroma’s en een merkwaardige begroeiing. Hoe noemen vrouwen alles wat hen daar tussen de benen zit? Flamoes? Poes? Bever? Het Nederlands heeft zelfs geen woord voor de hele vrouwelijke intieme zone daar beneden. Er is ‘vagina’ (of schede) voor de buisvormige holte daarbinnen: een pleziertunnel met gevoelige plekken, die ook fungeert als geboortekanaal. De uitwendige delen noemen we de ‘vulva’, met schaamlippen, clitoris, een gaatje waarin de plasbuis uitmondt en een grotere opening, die van de vagina. Tussen de opening van de vagina en de aars ligt het perineum. Dat perineum, een stukje huid, komt in gevaar bij een klassieke baring: het wordt soms ‘ingeknipt’ als het hoofdje van een baby moeilijk kan passeren bij het persen. De pijn achteraf kan behoorlijk vervelend zijn.
De clitoris is misschien het meest dierbare onderdeel van de vulva. Ten eerste heeft het geen enkele andere bestaansreden dan puur voor het plezier. Ten tweede: het is niet alleen dat ‘knopje’ dat aan het begin van de kleine schaamlippen uitsteekt. Nee, de clitoris is een onderhuids orgaan dat veel dieper gaat, zich splitst en helemaal onder de schaamlippen doorloopt. Zo’n achtduizend zenuwvezels lopen door de clitoris. Ter vergelijking: een penis heeft er slechts de helft. Dat maakt de clitoris gevoeliger dan vingertoppen of elk ander onderdeel van ons lichaam.

Verfraaiingswerken

Hoe zit het met de zichtbare fysieke verschillen tussen vrouwen onderling, daarbeneden? Het clitoristopje
verschilt van vrouw tot vrouw. Soms is het zichtbare gedeelte miniem, soms is het centimeters hoog. Dezelfde variatie in grootte, maar ook in lengte en kleur, zie je bij de zogenaamde kleine schaamlippen: de labia minora, de binnenste. De rozebruine of paarsige waar geen schaamhaar op groeit. Sommige vrouwen worden met kleine schaamlippen geboren, andere met grote. Vaak zijn linker- en rechterschaamlip een beetje ongelijk. Sommige schaamlippen zullen door de geboorte van een kind schade oplopen. Ook dat is niet zeldzaam.

We gingen ons licht even opsteken bij dokter Nathalie Roche, kliniekhoofd plastische heelkunde aan het UZ Gent. Ziet zij een stijging van ingrepen in de zogenaamde labiaplastiek? Dokter Roche: “Ik heb niet de indruk dat de vraag ernaar toeneemt. Ik meen wel dat vrouwen soms een onrealistisch beeld hebben van de ideale esthetiek van een vulva. Dat komt wellicht door het beeld dat de porno-industrie daarvan levert. De ingrepen die ik uitvoer, komen er meestal om esthetische redenen, hoewel het probleem ook puur functioneel kan zijn. Zo heb ik ooit een dame geholpen die pijnklachten had omdat ze als postbode de hele dag op de fiets aan de slag moest en daar veel hinder van ondervond. Ik heb begrip voor iedere vrouw die met de vraag om een ingreep bij mij komt. Als haar vraag reëel is, dat wil zeggen: als er echt een hypertrofie van de binnenste schaamlippen is (als ze veel te groot zijn) of bijvoorbeeld een asymmetrie, en als die vrouw realistische verwachtingen heeft, dan ga ik daarop in.”

Hoe zit het hier met de roep om een ‘honeymoon vagina’ (de vagina van de wittebroodsweken), de chirurgische ingrepen in de vagina zelf? Dokter Roche: “Vooral aan de westkust van de VS is de ‘vaginaverjonging’ erg populair. Dat gaat van chirurgische ingrepen om de vagina strakker te maken tot injecties tegen verslapping en inwendige laserbehandeling. Hier in Europa zijn dat soort van ingrepen misschien minder bekend, maar je merkt toch dat almaar meer vrouwen hun heil daarin zoeken.”

Niet onbelangrijk: een andere ingreep die veel ingrijpender is en om puur medische redenen plaatsvindt, is de versteviging van de vagina in geval van verzakking. Als het weefsel van de vagina niet stevig genoeg meer is en de bekkenbodem verzwakt, kunnen de baarmoeder, de blaas of de endeldarm, namelijk letterlijk naar beneden zakken en uitpuilen in de vagina. Incontinentie is een gevolg, obstipatie ook, maar ook de onmogelijkheid om nog aangename seks te hebben. Welke vrouwen overkomt het? Vrouwen van alle leeftijden. Het is een kwestie van genetica, hoewel overgewicht, vaginale bevallingen en en onvoldoende oefeningen om de bekkenbodemspieren strak te houden, zeker negatieve gevolgen kunnen hebben.

Het geheim van het orgasme

De vulva én de vagina en zijn één indrukwekkend ingewikkeld geheel van prikkelpunten. Die zorgen er niet
alleen voor dat vrouwen opgewonden raken, maar ze leiden ook tot die mooie warme vloedgolf die we ‘orgasme’ noemen. Het orgasme heeft trouwens bij vrouwen geen enkel fysiek nut: mannen krijgen er een zaadlozing door, vrouwen bereiken een aangename climax.

Soms vergt dat laatste wel wat moeite. Hoe wordt een vrouw geprikkeld? Het dichte zenuwweb is een soort ‘bedrading’ van zenuwvezels, -uiteinden en -banen die informatie sturen en krijgen naar en van de hersenen, via de wervelkolom. In vergelijking met het mannelijk voortplantingsorgaan is de bedrading van een vrouw stukken ingewikkelder. Maar er is nog iets merkwaardigs. De gevoeligheid van de ene vrouw is niet die van de andere. De clitoris is de pretplek bij uitstek, maar andere zones zijn soms even gevoelig. Toch krijgt slechts een klein deel van de vrouwen een gecombineerd vaginaal én clitoraal orgasme ...

Hen ‘pietzakken’ zou hier misplaatst zijn, maar goed, sommige vrouwen hebben dus meer geluk dan andere. Slechts één op de vier vrouwen zou volgens onderzoek een zuiver vaginaal orgasme kunnen krijgen, dus louter door stimulatie in de vagina. Ook dat ligt puur aan die bedrading, en niet aan de onmogelijkheid om zich te ontspannen, niet aan opvoeding, niet aan schuldgevoel. Doemdenken en zelfverwijt is in deze kwestie uit den boze, dames. Dat sommige vrouwen dan weer anale seks erg lekker vinden, daar ongelooflijk opgewonden van worden en er zelfs door klaarkomen, is eveneens een gevolg van die unieke bedrading. Dat andere vrouwen het alleen maar pijnlijk vinden heeft dezelfde oorzaak.

Conclusie: je kiest niet met welk gereedschap je geboren wordt. Het is een echte loterij. Helaas, driewerf
helaas. Het voordeel is wel dat je aan de slag kan gaan met wat je hebt. Ga zelf op ontdekking uit. Geduldig, en zonder gêne.

Groot en klein onderhoud

• WASSEN

De vagina kent een normale afscheiding of ‘witverlies’, dat soms licht van kleur en geur kan veranderen afhankelijk van het moment van je cyclus. Een gezonde vagina is als een soort zelfreinigende oven. Een gezonde vagina heeft ook een zachte geur, die voor iedere vrouw anders is. Overvloedig binnenin spoelen met water, vaginale deo’s gebruiken of speciale spoelmiddelen (vaginale douches): dat soort van onderhoud is echt niet nodig. Integendeel, zegt gynaecoloog Jasper Verguts: “In de vagina zit een mix van goede bacteriën, slechte bacteriën en schimmels. Stress, vermoeidheid, een lage weerstand of het gebruik van antibiotica kunnen dat evenwicht verstoren, maar ook het gebruik van zeep is nefast. Daardoor wordt de kans op schimmels groter.” Hoe hou je vagina en vulva schoon? Dokter Verguts: “Gezond leven en een goede weerstand opbouwen zijn een basis. Verder was je die zone gewoon met water. Gebruik geen sterk ruikende zepen, badbruisballen of geparfumeerde oliën, die kunnen de flora aantasten en schimmels veroorzaken. Gewoon douchen is ook gezonder dan een bad nemen als je gevoelig bent.”

• VOORKOMEN

Kwaaltjes voorkomen doe je verder het best door een condoom te gebruiken bij iedere nieuwe partner. Nog steeds de beste bescherming tegen soa’s zoals herpes en gonorroe, chlamydia en syfilis. Ga meteen na de seks plassen om blaasontstekingen te voorkomen. Ben je fan van anale seks, neem dan een nieuw condoom als er daarna opnieuw penetratie is in de vagina. Wat doe je als je erg gevoelig bent voor schimmels en infecties? Katoenen ondergoed dragen is beter als je in die zone gevoelig bent. Slaap ’s nachts altijd zonder ondergoed en vermijd te strakke kleren die wrijving geven. Wat met het ontembare schaamhaar? Waxen biedt risico’s op ingegroeide haren, en scheren creëert vaak kleine wondjes die geïnfecteerd kunnen raken. Ontharing door lasertherapie blijkt toch de beste en meest definitieve oplossing, volgens plastisch chirurg Nathalie Roche. Ouder worden heeft dan weer het bizarre ‘voordeel’ dat het schaamhaar vaak uitdunt en soms helemaal verdwijnt. Wie lang genoeg wacht, heeft er dus geen last meer van, bij wijze van spreken toch. Train verder je bekkenbodemspieren door bijvoorbeeld tijdens het plassen je plas een paar seconden in te houden. Sterke bekkenbodemspieren voorkomen incontinentie en geven meer plezier en soms intensere orgasmes. Ga op tijd naar je huisdokter of de gynaecoloog voor je uitstrijkje. Merk je een sterke verandering in de kleur of geur van je vaginale vocht, ga dan naar de dokter, zonder gêne. Vervelende verschijnselen zijn absoluut niet abnormaal. Met de juiste diagnose en medicatie is het wellicht zo opgelost.

Menopauzeperikelen

De menopauze is de periode waarin vrouwen belanden rond hun vijftigste, wanneer ze geen eisprong meer krijgen, de menstruatie stopt en hun oestrogeenaanmaak aanzienlijk daalt. Een aantal ongemakken zijn daar een gevolg van: niet alleen opvliegers, slapeloosheid, blaasontstekingen en gewichtstoename, maar ook vaginale droogte en meer kans op infecties. De huid van vagina en vulva verandert en wordt dunner, seks is voor velen geen evidentie meer zonder glijmiddel. Er zijn hulpmiddelen om de mankementen tegen te gaan: hormonale pillen, neussprays, gels, pleisters en vaginale zetpillen (lokale oestrogeentherapie). Die verstevigen de huid binnenin en bevorderen de bloeddoorstroming en de elasticiteit van de vagina, zodat vrijen minder pijnlijk wordt. Een andere, nieuwere methode is de vaginale behandeling met lasertherapie (hier bekend als ‘MonaLisa Touch’), waarbij door het creëren van minieme brandwondjes de huid gestimuleerd wordt om nieuw lokaal weefsel te genereren. De methode blijkt efficiënt, zeker voor vrouwen die met borstkanker te maken gehad hebben, maar is vrij duur. Bovendien is er nog niets bekend over de gevolgen op langere termijn.




1 reactie

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • louis pippers

    Is de meest plezierige plek aan de vrouw zowel voor haar als voor hem als je de juiste handelingen kent voor het genot