Exclusief voor abonnees

Wanneer sporten ongezond wordt: “Als je niet oplet, ben je net vatbaarder voor infecties”

Sportschoen
Shutterstock Sportschoen
Sportkinesist Lieven Maesschalck hamert er hier elke week op: wie veel beweegt, is gezonder dan wie een zittend leven leidt. Maar verhoogt bewegen ook écht je immuniteit? “Sportieve mensen blijken minder vaak ziek te zijn, maar wie overdrijft, krijgt net vaker verkoudheden”, zegt professor Peter Hespel. Tot waar is sporten gezond en hoe bewaak je die balans? 

Hard wetenschappelijk bewijs is er nog niet voor de relatie tussen sporten en een beter werkend immuniteitssysteem, maar epidemiologische studies tonen wél aan dat wie fysiek actiever is minder vaak ziek is dan wie weinig beweegt. “Sportieve, fitte mensen hebben een betere levenskwaliteit, daar bestaat geen discussie meer over”, zegt professor Peter Hespel van het Athletic Performance Center van de KU Leuven. “Er zijn zelfs aanwijzingen dat een sportieve levensstijl ervoor zorgt dat de immuniteit bij veroudering minder achteruitgaat, waardoor je ook op hogere leeftijd minder vatbaar zou zijn voor infecties.”

Een Amerikaanse studie uit 2013, waarbij 74.000 vrouwen van ouder dan vijftig bijna twintig jaar lang werden gevolgd, toonde bovendien aan dat regelmatig bewegen het risico op borstkanker met ongeveer 25 procent doet afnemen. Veel hoefden ze daar niet voor te doen: vrouwen die meer dan zeven uur per week wandelden, verminderden hun risico op borstkanker al met 14 procent in vergelijking met vrouwen die minder dan drie uur actief waren.

Toch blijft professor Hespel voorzichtig. “Fitte vrouwen met een sportieve levensstijl hebben inderdaad minder frequent borstkanker, maar er zijn nog geen studies die bewijzen dat vrouwen met een verhoogd risico op borstkanker dat risico finaal kunnen verminderen door te sporten. Fysieke activiteit en beweging zíjn zeer belangrijk, maar in dit verhaal is het maar één schakel.”

Geen vrijgeleide

“Het klopt wel dat mensen die veel bewegen minder vaak ziek zijn, minder vaak afwezig blijven op het werk en minder stress ervaren”, aldus professor Hespel. “Maar dit zou evenveel te maken kunnen hebben met hun levensstijl, want mensen die meer sporten, leven vaak ook gezonder, eten beter, slapen meer en roken minder. Het feit dat ze minder ziek zijn, zou dus ook kunnen veroorzaakt worden door andere factoren dan alleen het sporten. Met andere woorden: als je een breugeliaans leven leidt, kettingroker bent en ‘s nachts nauwelijks slaapt, valt het te betwijfelen of een uurtje sport per dag je immuniteit zal verbeteren. Sporten is zeker geen vrijgeleide om er voor de rest ongezond op los te leven.”

“Anderzijds is het ook zo dat men lang heeft geloofd dat een uitputtende inspanning — zoals een marathon, de Ronde van Vlaanderen voor wielertoeristen of een triatlon — je immuniteit tijdelijk verlaagt in de uren na de prestatie”, gaat Hespel verder. “Er zijn inderdaad metingen die dat aantonen, maar er zijn geen studies die bewijzen dat mensen ook net dán een bacteriële of virale infectie oplopen.”

Gevoelig voor infecties

Overdrijven is echter nooit goed: uit een onderzoek van Britse immunologen is gebleken dat atleten die meer dan zeven tot tien uur per week aan duursport doen twee keer zo vaak verkouden zijn als de groep die maar drie tot zes uur per week sport. Fanatiek sporten verhoogt de hoeveelheid stresshormonen in je bloed en die hormonen onderdrukken het immuunsysteem. Men spreekt ook wel van het ‘open raam-effect’: de afweer is zo laag dat infecties makkelijk ‘binnenwaaien’. “Zeker atleten die een caloriearm dieet volgen en messcherp staan, zijn gevoeliger voor infecties”, bevestigt professor Hespel. “Ook hier is geen hard wetenschappelijk bewijs voor, maar ik spreek het niet tegen, want ik zie dit zelf vaak in het veld. Topatleten melden zich bovendien sneller ziek dan de doorsnee burger. Wat logisch is, want als je niet 100 procent in orde bent, kan je geen topprestaties leveren. Een licht verstopte neus is voor u en mij slechts een klein ongemak, maar voor een topatleet in de aanloop naar een belangrijke wedstrijd een groot probleem. Het is dus maar de vraag hoe relevant de cijfers zijn die in de literatuur gerapporteerd worden.”

Handen wassen

Ziek of niet, minder sporten is voor atleten meestal geen optie. “De enige manier om het risico op infecties bij hen te verminderen, is door ervoor te zorgen dat ze niet overtrainen”, zegt de professor. “Excessief trainen in combinatie met een caloriearm dieet is geen goed idee. Als ze in topconditie zijn, vermijden ze ook beter plekken waar mensen opeengepakt zitten, zoals bussen en treinen, want daar worden virussen heel makkelijk doorgegeven. Handhygiëne is ook uiterst belangrijk. Veel atleten ontsmetten hun handen met alcogel om het risico op besmetting te reduceren.”

Sporters die ondanks deze voorzorgsmaatregelen toch ziek worden, kunnen beter eerst volledig herstellen voor ze de sportschoenen weer aantrekken. Zelfs een simpele verkoudheid kan — hoe uitzonderlijk ook — op je hartspier slaan en schade aanrichten. Hespel: “Eén voordeel: sportieve, fitte mensen genezen meestal sneller dan zij die een zittend en ongezond leven leiden.”

Gezond eten, zorgen voor genoeg beweging en fit blijven: het is geen gemakkelijke opgave. Speciaal voor jou bundelen wij hier alle adviezen van experts rond voeding, beweging en sport.   

Waarom je dat buikje en die ‘love handles’ maar niet weg krijgt: Lieven Maesschalck en zijn team geven advies over probleemzones

Personal trainer Elodie Ouedraogo vertelt hoe je echt kunt afvallen en hoe je spieren kweekt

Waar komt die vermoeidheid toch vandaan en wat kan je eraan doen? Expert en controlearts geeft tips




5 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Marc Steyaert

    Gewoon wandelen is nog t beste op eigen tempo

  • Rayan El Arami

    't Probleem met veel niet professionele sporters is dat het ze niet meer te doen is om gewoon fit en in een beetje deftige conditie blijven, te doen is. Te vaak moeten ze kunnen scoren, uitblinken, de beste zijn. Om bij collega's, vrienden en etc op te kunnen scheppen. Waardoor ze meer van hun lijf gaan vragen dan dit aankan en op een ongezonde manier.

  • wim rooyakkers

    Sportverslaving komt ook vaak voor,met alle gevolgen voor de omgeving,en op latere leeftijd de lichamelijke klachten.

  • Elisa deJong

    Gewoon wandelen en fietsen, kost nix en perfect..

  • Ronald Van Beneden

    Sporten gezond? Begin meer en meer te geloven van niet.