Waarom is het zo moeilijk om nee te zeggen tegen dat glaasje alcohol?

Thinkstock
Ruim 124.000 mensen nemen deel aan Tournée Minerale, ze engageren zich om heel februari geen druppel alcohol aan te raken. Omdat de deelnemers willen bewijzen dat ze zonder kunnen of ze gezonder willen leven. Maar als iedereen op café een pintje bestelt of je krijgt op een receptie meteen een glas cava in je handen gestopt, dan is het moeilijk om nee te zeggen en uit te leggen dat je niet drinkt. Waarom vinden we het zo moeilijk om nee te zeggen?

Op een receptie drink je champagne of cava, volgens Bobbejaan Schoepen is er niets zo erg als een café zonder bier en bij uitgebreid tafelen hoort een arsenaal aan wijnen. Maar waarom krijgen we zo vaak een glas in onze handen gestopt zonder er zelf naar te vragen? Of waarom staan de wijnglazen al op tafel voor je zelfs maar een restaurant instapt?

Het is bon ton voor een goed etablissement om alcohol te serveren omdat de etiquette erg conservatief is, legt etiquetteconsultant Brigitte Balfoort uit. Deze gewoonte stamt uit een eeuwenoude traditie. "Sinds de middeleeuwen toosten we op de vriendschap. Omdat water toen niet veilig was, vulden mannen en vrouwen de bekers met alcohol. Die botsten ze dan hard tegen elkaar, zodat de drank van de ene beker in de andere terechtkwam. Het ultieme teken van vriendschap en het bewijs dat je de andere kunt vertrouwen. Nog maar een paar eeuwen is water veilig voor consumptie. Maar het taboe rond niet drinken is nog niet verdwenen, niet-drinkers worden scheef bekeken, zoals rokers vieze blikken krijgen."

Directeur van het Vlaams expertisecentrum voor alcohol, illegale drugs, psychoactieve medicatie, gokken en gamen (VAD) Marijs Geirnaert beaamt dat alcohol in onze cultuur ingebakken is. "De meeste jongeren zeggen dat ze drinken omdat iemand hen alcohol heeft aangeboden. En we zeggen dan niet nee omdat we niet moeilijk willen doen, om lastige vragen te vermijden of om niet als "seut" bestempeld te worden."

Eigenlijk is het fout dat je je moet verantwoorden waarom je niet drinkt. Je vraagt toch ook niet waarom iemand wel drinkt?

Directeur van het VAD Marijs Geirnaert

Zo zeg je nee

Hoe weiger je een glaasje zonder de gastvrouw te schofferen of een onbeleefde indruk te maken? Marijs Geirnaert zegt dat het belangrijk is om voorbereid te beginnen aan Tournée Minerale. "We delen pins en polsbandjes uit zodat jongeren snel duidelijk kunnen maken dat ze geen alcohol willen. Wees je ervan bewust dat je vreemde reacties gaat krijgen als je weigert of een watertje op café bestelt, dus bedenk al op voorhand een plan. Intussen hebben al veel teams zich ingeschreven om samen deel te nemen aan de alcoholvrije maand. Dat is ook mijn tip: als je met twee bent, sta je toch altijd sterker in je schoenen dan in je eentje en sociale steun helpt je het langer vol te houden. Eigenlijk is het fout dat je je moet verantwoorden waarom je niet drinkt. Je vraagt toch ook niet waarom iemand wel drinkt? Maar de realiteit is dat de vraag tijdens Tournée Minerale wel gesteld zal worden. Ik heb geleerd dat eerlijkheid de beste strategie is. Zeg dat je geen alcohol nodig hebt om je te amuseren of dat je je zonder ook goed voelt. Of dat je niet graag de controle verliest. "

Thinkstock

Zonder te beledigen

Ook Balfoort heeft nog enkele tips en trucjes om zo subtiel nee te zeggen zonder de aandacht te trekken of dat je schrik moet hebben voor boze obers. "Ik krijg er heel wat vragen over, wat nog maar eens bevestigt dat alcohol diep in onze cultuur ingebakken zit. In etiquetteboeken vind je allerlei tips over het serveren van wijnen en sterke drank, maar niet over hoe je niet drinkt. Mensen vinden het vreemd als je niet meedoet. Welke vrouw heeft nog geen moppen over een zwangerschap moeten aanhoren als ze een watertje vraagt? Erg onbeleefd en ongepast van het gezelschap natuurlijk, maar het gebeurt wel. Een tip van en voor zwangere dames die lastige vragen in de kiem willen smoren: een glaasje water met een schijfje limoen vragen. Dan denken de andere gasten dat je aan de gin-tonic zit."

Als de wijnglazen al op tafel staan, wat doe je dan? Balfoort: "Ik zie vaak dat gasten het glas ondersteboven zetten, zodat obers het niet vullen. Maar dat is een grote misser. Als je aan een kleine tafel in een restaurant zit, kan je wel gewoon zeggen: "Voor mij geen wijn vandaag." Aan een grotere tafel of op een trouwfeest kan je je glas even aantikken als de ober met de fles komt aandraven. Meestal hebben ze dan de boodschap wel begrepen. Maar als je echt geen aandacht op jezelf wil vestigen kan je gewoon het glas laten inschenken, mee toosten en het dan de hele avond laten staan. Anders komt de kelner sowieso bijvullen. Doen alsof je neus bloedt dus." Geirnaert voegt eraan toe dat je ver komt met een kwinkslag: "Pak het speels aan. Krijg je moeilijke vragen, geef dan een snedig antwoord. Het is niet ongepast om een uitdaging met de ober aan te gaan. Vraag hem of haar om je te verrassen en met een leuke non-alcoholische variant op de proppen te komen."

Daag de ober uit om een lekkere alcoholvrije cocktail te serveren.
Thinkstock Daag de ober uit om een lekkere alcoholvrije cocktail te serveren.

Zo doe je het niet

Ook al ben je erg overtuigd van Tournée Minerale en het nut van een alcoholvrije maand, toch is het onbeleefd om de gastvrouw jouw overtuiging op te dringen. Brigitte legt uit: "Jij hebt het recht om niet te drinken, maar anderen hebben ook het recht om wél van dat glaasje te genieten. Respect komt van twee kanten. "

Mentaliteitsverandering

Maar beide experts merken wel verandering op. Balfoort: "Ik zie wel dat er iets aan het bewegen is. Restaurants beginnen meer te variëren in hun aanbod van dranken. Uitbaters experimenteren met lekkere alcoholvrije varianten die kunnen concurreren met wijn." Dat beaamt Geirnaert: "Meer brouwerijen lanceren alcoholvrije bieren. Oké, dat is uit commercieel standpunt interessant, maar ook omdat er vraag naar is. Voor de feestdagen merkte ik bijvoorbeeld op dat het alcoholvrije aanbod in de winkel nu uitgebreider was dan enkele jaren geleden. Vroeger moest je echt zoeken naar waardige alternatieven voor wijn en cava, nu staan de displays veel prominenter in de supermarkt."