Exclusief voor abonnees

Waarom de een snel bijkomt en de ander niet: expert UZ Gent beantwoordt vragen over ons metabolisme

Hoe krijg je dat buikvet weg?
Shutterstock Hoe krijg je dat buikvet weg?
Hoe kan het dat de één alles lijkt te kunnen eten zonder aan te komen en de ander zich na een frietje al een stuk zwaarder voelt? De snelheid van je stofwisseling is bepalend, want zelfs in rust verbruikt iemand met een snel metabolisme meer energie. Kan je je stofwisseling sneller doen werken? Isabelle Heyens, diëtist bij UZ Gent, legt het helder uit.

Hoe werkt ons metabolisme? Hoe kan het dat de een snel bijkomt en de ander niet?

Isabelle Heyens (Centrum voor gezonde voeding en diëtiek, UZ Gent) : “Om de totale energiebehoefte van een persoon te kunnen berekenen, moeten we rekening houden met het rustmetabolisme, de energie die nodig is voor vertering en voor beweging.” 

De snelheid van het metabolisme hangt af van de hoeveelheid energie die het lichaam verbrandt om zichzelf te onderhouden, dus het hart doen pompen, het bloed doen circuleren, de ademhaling op peil te houden en de lichaamstemperatuur constant te houden. “Het rustmetabolisme en het verbruik voor de vertering zijn heel persoonlijk, maar wel vrij stabiel. Hoe een persoon reageert op een dieet of een aanpassing in eetgewoontes, hangt grotendeels af van zijn conditie in het begin. Iemand met slechte eetgewoontes zal veel sneller afvallen dan iemand die al redelijk gezond leefde.”  

Het rustmetabolisme (of basaal metabolisme) is bij iedereen verschillend en hangt af van genetische aanleg, lengte, gewicht, leeftijd en geslacht. “Mannen hebben bijvoorbeeld een hoger rustmetabolisme dan vrouwen omdat mannen in verhouding tot vrouwen meer spierweefsel hebben. Spierweefsel verbruikt meer kcal dan vetweefsel. Ook heeft de hormoonhuishouding een invloed op de stofwisseling. Leeftijd speelt eveneens een belangrijke rol: jonge cellen vernieuwen zich sneller en daar is meer energie voor nodig. Naarmate we ouder worden neemt het spierweefsel af en zal onze stofwisseling een tikje trager gaan werken. Dit gebeurt echter zo geleidelijk dat je dat niet merkt.”

Het merendeel van de energie die we opnemen via voeding verbruikt ons lichaam dus in rust. Ook als we slapen (ongeveer 500 kcal) of in de zetel liggen verbruiken we energie. Een goede slaap is zelfs onontbeerlijk voor een gezond metabolisme. Slaaptekort tast vooral de koolhydraatverwerking aan. Vermoeidheid kan er ook voor zorgen dat je meer gaat eten.

Hoe zorg je voor een evenwichtige stofwisseling?

“De energiebehoefte en -inname moeten in balans zijn. Stel dat je per dag 100 kcal extra eet dan wat je verbruikt, zal je op jaarbasis zo’n 3 kilo bijkomen. Dat is op zich niet erg en je zal dat ook niet direct merken, maar als dit structureel jaar na jaar hetzelfde is, is dat op termijn niet meer gezond.” Heyens waarschuwt hier vooral voor het gebrek aan beweging. “Dat gebeurt heel sluipend. We zitten steeds meer in de auto, op het werk zitten we neer. Onze energie-inname en verbruik zijn dan niet meer in evenwicht. Probeer hier echt bewust van te worden, vaker de fiets of de trap te nemen en een paar keer per week een flinke wandeling te maken.”  

Lees ook binnen HLN+: Elodie Ouedraogo toont hoe je gemakkelijk 10.000 stappen per dag haalt

Zijn er voedingsmiddelen die je stofwisseling harder doen werken? Op internet circuleren tips over zwarte koffie en chilipepers.

“Regelmatig komt men cafeïne, capsaïcine (uit rode pepers) en groene thee tegen als middelen om het metabolisme te verhogen, maar het wetenschappelijk bewijs hiervoor is heel beperkt. Er bestaan geen echte duidelijke voedingsstrategieën die het metabolisme verhogen.”

Je hoort vaak dat mensen koolhydraten van het menu hebben geschrapt en daarna afvallen en zich veel energieker voelen. Is daar niets van aan?

“Van de een op de andere dag koolhydraten van het menu gooien gaat op termijn niet werken. Ook al omdat de meeste mensen niet zorgen voor een vervanger. Je zorgt zo voor een zeer eenzijdig eetpatroon waardoor je dit niet zal volhouden. Als je geen last hebt van voedselintoleranties of allergieën, is het helemaal niet nodig een bepaald voedingsmiddel te schrappen. Het gaat om kleine aanpassingen in je levensstijl: meer groenten eten, minder vlees. Meer water drinken. En kijk eens kritisch naar tussendoortjes. We zijn ons niet altijd bewust van hoe hoog onze voedselinname is. Een snelle hap tussendoor, nog eens bijscheppen, restjes opeten...”

Helpt sporten om je stofwisseling sneller te doen werken?

“Spiermassa verbrandt meer energie dan vet, ook in rusttoestand. Meer spieren zorgen voor een stijging in je energiebehoefte.” Zet eiwitten op het menu, want dit zijn de bouwstoffen van ons lichaam en ze helpen bij het herstel van spierweefsel. Zorg verder voor genoeg evenwicht want onze stofwisseling heeft vitaminen en mineralen nodig om optimaal te functioneren. “Meer sporten helpt voornamelijk om op lange termijn het gewicht beter onder controle te houden.”

Ook cardiotraining is een aanrader omdat je meer energie verbruikt in de uren na de training. Dit effect is nog groter bij een intensieve training. Maar elke vorm van beweging die je hartslag doet stijgen, is goed. Iedere stap telt.

Gezond eten, zorgen voor genoeg beweging en fit blijven: het is geen gemakkelijke opgave. Speciaal voor jou bundelen wij hier alle adviezen van experts rond voeding, beweging en sport.

Kat Kerkhofs deelt haalbare fitnessplannen voor een strak lijf

Krijg je dat buikje maar niet weg? Lieven Maesschalck en zijn team geven advies over probleemzones

VIDEO. Met deze work-out van 7 minuten pak je het vet op je heupen aan




5 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Cedric della Faille

    je word niet in een paar weken enorm gespierd of mager. sommige mensen denken dat ze mager zullen zijn na een maand of 2 sporten. was het maar waar, enorm gespierd zijn na 2 maanden sporten

  • Marc Haaren

    Zoals we dachten, de vraag blijft onbeantwoord...

  • DIMITRI VAN ACKER

    Af en toe een goed pak frieten eten dus, is de boodschap !

  • Linde Segaert

    Het belangrijkste element ontbreekt. Stress en de stresshormonen. Sommige mensen die bijna niets eten en toch sporten vallen toch niet af. Ook al hebben ze enorm veel wilskracht. Omdat er nog iets anders meespeelt dat ervoor zorgt dat ze dat gewicht behouden. Het is al lang achterhaald dat alle mensen zouden kunnen afvallen door enkel op hun eten te letten en wat meer te gaan sporten. Ons systeem zit net iets complexer in mekaar dan dat...

  • Louis Bouduin

    Wat ze ook mogen beweren: 90 % heeft te maken met wilskracht. De wil om minder te wegen, om minder vet te hebben. Zoals meneer De Wever. Zelf ben ik zo ook 30 kg afgevallen, terwijl dat volgens de dokter niet kon, niet gezond was, en ik in geen tijd terug 90 kg zou wegen. Dit is al heel wat jaartjes geleden en mijn bloedwaardes zijn nog altijd uitstekend...