Exclusief voor abonnees

Vlaamse jongeren slapen slecht en te weinig: dit kan je eraan doen (uitslapen in het weekend helpt alvast niet)

Getty Images/iStockphoto
Vlaamse jongeren slapen te weinig én slecht, zo blijkt uit de nieuwe studie ‘Jongeren en gezondheid’ van de UGent bij 11.000 deelnemers. Hoe komt dat? En vooral: wat doe je eraan? Slaapexpert Annelies Smolders deelt haar beste tips.

Op het eerste wereldslaapcongres in Praag in 2017 werd de verstoorde slaap van jongeren als een ‘globale epidemie’ beschreven. Dat probleem wordt nu bevestigd door een nieuw onderzoek aan de UGent. Jongeren tussen 11 en 12 jaar zouden 9 à 11 uur slaap per nacht nodig hebben, terwijl jongeren tussen 13 en 18 jaar geadviseerd worden 8 à 10 uur per nacht te slapen. In de jongste leeftijdsgroep haalt bijna de helft van de jongeren de minimumnorm van 9 uur niet tijdens de schoolweek. Bij de oudere leeftijdsgroepen ligt dat aandeel nog hoger: in de groep van 17- tot 18-jarigen slapen 8 op de 10 jongens en 7 op de 10 meisjes minder dan 8 uur per nacht tijdens de schoolweek.

Een verontrustende vaststelling, want voldoende slaap is noodzakelijk om alert te zijn op school, een gezonde levensstijl aan te houden en problemen de baas te kunnen. Bovendien wordt slaaptekort op lange termijn gelinkt aan een verhoogde kans op cardiovasculaire aandoeningen, overgewicht, diabetes en depressie.

Slechte slaapkwaliteit

Jongeren slapen niet alleen te weinig, ze rapporteren ook een slechte slaapkwaliteit. Van de meisjes tussen 11 en 18 jaar ervaren ongeveer 5 op de 10 regelmatig slaapproblemen (zoals moeilijkheden bij het in slaap vallen, verstoorde nachtrust, ochtendmoeheid,...) tegenover 3 op de 10 jongens. En ook hier zijn duidelijke verschillen aanwezig per leeftijd: hoe ouder, hoe meer slaapproblemen de jongeren hebben.

Uit eerder onderzoek blijkt dat die slechte slaapkwaliteit kan toegeschreven worden aan verschillende oorzaken. Dat zijn bijvoorbeeld veranderingen in de hormonenbalans tijdens de puberteit, het gebruik van smartphones en andere elektronische media voor het slapen gaan, gebrek aan beweging overdag, en schoolstress.

Dat bevestigt ook slaapexpert Annelies Smolders. “De cijfers kloppen inderdaad. Pubers slapen enorm slecht en dat komt vooral doordat ze ‘s avonds nog met zoveel dingen bezig zijn.” Dit zijn alvast haar beste tips om wél aan voldoende slaap te komen.

Haal je slaap niet in in het weekend

“Uit het onderzoek blijkt dat de jongeren hun slaaptekort proberen in te halen tijdens weekends en vakanties. Maar zo’n compensatiegedrag heeft geen zin. Uit- of bijslapen brengt je slaapritme namelijk in de war. Een vast tijdstip om op te staan en te gaan slapen is de beste manier om elke nacht aan voldoende nachtrust te raken.”

Zet minstens 1 uur voor het slapengaan alle mobiele apparaten uit

“Van blauw licht is inmiddels geweten dat het je nachtrust verstoort. Bovendien raakt het brein van heel wat pubers vandaag de dag helemaal overprikkeld. Ze chatten, scrollen door Instagram, gamen,... En dat doen ze allemaal tegelijkertijd. Ze bouwen hun activiteiten ‘s avonds eigenlijk weer op, terwijl die moeten afnemen. Geruime tijd voor het slapengaan al die prikkels uitzetten is dus een must.”

Leer passief te ontspannen

“In plaats van je aandacht ‘s avonds over tal van dingen te verdelen, moet je je leren te focussen op één verhaallijn. Lees bijvoorbeeld een goed boek of kijk wat televisie, maar hou je ondertussen niet bezig met andere dingen.”

Beweeg overdag voldoende

“In het tijdperk voor de smartphone gingen jongeren na schooltijd buiten spelen of hielden ze zich actief bezig. Daardoor was hun lichaam aan het einde van de dag ook écht moe en klaar om te slapen. Anno 2020 gaan jongeren vaak klaarwakker naar bed omdat ze geen enkele fysieke activiteit doen overdag. Maar je lichaam moet die energie kwijt. Probeer dus door de dag heen verschillende beweegmomenten in te lassen. Buitenlucht zorgt er bovendien voor dat je ‘s avonds makkelijker indommelt.”

Drink geen cafeïne- of suikerrijke dranken na 16 à 17 uur

“Die hebben een stimulerende werking en verstoren je nachtrust. Kamp je met slaapproblemen, vermijd dan om ze nog na 14 uur te drinken.”

We liggen vaak wakker ’s nachts, en de uiteenlopende redenen en oplossingen daarvoor houden ons bezig. Daarom verzamelen we de beste stukken over slapen en slaapproblemen in dit dossier.

Maar liefst 1 op de 2 Vlamingen slaapt slecht, maar je kan opnieuw leren slapen (+)

Living together, sleeping apart: hoe apart slapen de redding van je relatie kan zijn (+)

We slikken te veel slaappillen: “Maar voor alle slaapverstoorders bestaat een oplossing” (+)




3 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Marc Verswyvel

    Beetje meer met de smartphone en pc spelen.Vroeger nooit geen last van gehad en altijd goed gezind en monter opgestaan.

  • DIRK RASSCHAERT

    Meer slapen? Ik heb 25 jaar max 4 uur/dag geslapen en nu, na 5 jaar thuis is dat nog steeds zo. Meestal slechts 2á3 uur aan één stuk en ik leef ook nog.

  • Wilfried Verhulst

    De jeugd kan tegen niet veel meer .