Exclusief voor abonnees

Steeds meer mensen allergisch aan pollen: “De helft ontwikkelt vroeg of laat ook een allergie voor voedsel”

Door de zachte winter zijn er al stuifmeelkorrels in de lucht: slecht nieuws voor mensen met een pollenallergie.
Getty Images Door de zachte winter zijn er al stuifmeelkorrels in de lucht: slecht nieuws voor mensen met een pollenallergie.
De eerste stuifmeelkorrels van de els en hazelaar zijn midden januari al gemeten, twee weken vroeger dan normaal. Dat veroorzaakt ‘lentekriebels’ bij mensen met een pollenallergie: niesbuien, verstopte neus, jeukende en rode ogen... Liefst één op vijf Belgen heeft het. Kan je het voorkomen en genezen? We vroegen het aan professor en allergoloog Didier Ebo (UZA).

In de volksmond spreekt men van hooikoorts. U bent geen fan van die term?

Didier Ebo: “Nee. Hooikoorts suggereert dat je enkel allergisch bent voor gras en dat je koorts als symptoom hebt, wat niet klopt. ‘Hooikoorts’ is in realiteit een pollenallergie: niet alleen voor grassen dus, maar ook voor bomen, onkruid én kamerplanten. Koorts krijg je er niet van, wel neus- en oogklachten zoals niezen, een verstopte of lopende neus, tranende en/of jeukende ogen. Sommige patiënten vertonen ook astmasymptomen zoals een piepende ademhaling, hoesten, benauwdheid en kortademigheid. En ongeveer de helft van de pollenpatiënten ontwikkelt vroeg of laat een kruisallergie voor voedsel, vooral fruit en groenten.”

Hoe weet je of je gesnotter van een allergie of van een verkoudheid komt?

“De symptomen zijn gelijkaardig, maar als ze langdurig aanhouden en steeds in dezelfde periode van het jaar optreden, is de kans groot dat het om pollenallergie gaat. Check dan een pollenkalender om na te gaan welke pollen dan pieken. Bij de huisarts kan je een bloedonderzoek laten doen en huidpriktests om vast te stellen welke pollen de allergische reacties veroorzaken. Al maakt het niet zoveel uit voor welke grassoort je allergisch bent. Er zijn duizenden varianten van pollen.”

Zie je pollen in de lucht hangen?

“Neen, je kan ze niet met het blote oog waarnemen. Volg daarom de metingen van de pollenconcentraties van de meetstations in België. Dit jaar zijn al meer dan honderd pollenkorrels geteld van hazelaar en els. Vanaf vijftig pollenkorrels beginnen de meeste patiënten klachten te krijgen.”

Waarom zijn zoveel mensen gevoelig voor pollen?

“Normaal moet ons afweersysteem ons beschermen tegen ‘gevaarlijke’ indringers zoals bacteriën, virussen, parasieten en schimmels. Daarvoor maakt ons lichaam een onderscheid tussen lichaamsvreemde en -eigen stoffen. Maar het is niet zo dat ons lichaam aanvalt omdat iets lichaamsvreemd is. Een aardappel is dat ook, maar die is niet gevaarlijk.” 

“Bij een allergie reageert ons immuunsysteem dus foutief op ongevaarlijke maar lichaamsvreemde dingen. Patiënten maken IgE-stoffen aan, eiwitten die door afweercellen geproduceerd worden om lichaamsvreemde stoffen te bestrijden. Er zijn tal van redenen waarom de ene het wel en de andere het niet krijgt. Meestal gaat het om een combinatie van genetische en omgevingsfactoren.”

Speelt klimaatverandering een rol?

“Ja, uit onderzoek blijkt dat de opwarming en hogere CO2-concentraties invloed kunnen hebben op biomassa, pollenconcentraties en hun samenstelling. Door de opwarming begint het pollenseizoen ook steeds vroeger en eindigt het later. En ook het aantal piekdagen waarop de kritische stuifmeeldrempel wordt overschreden, neemt toe. Daarnaast is vastgesteld dat de samenstelling van de pollen veranderd is, met meer eiwitten die verantwoordelijk zijn voor allergische reacties. Deze beschermingsreactie van bomen en planten tegen de klimaatverandering zien we ook bij schimmels: in de toekomst zullen er steeds meer mensen zijn met een schimmelallergie. Een andere reden waarom klimaat invloed heeft, is de veranderende vegetatie. Doordat het warmer wordt, duiken nieuwe allergieverwekkende planten op.”

Kun je een pollenallergische reactie voorkomen?

“Nee. Pollen zijn nu eenmaal aanwezig in de lucht. Door tijdig je medicatie te nemen — doorgaans twee weken voor de ‘start’ van het pollenseizoen — kun je wel de symptomen onderdrukken. De meeste patiënten zijn geholpen met antihistaminica in de vorm van tabletten of een neusspray met een zeer lage dosis cortisone. Wie ook astmasymptomen heeft, wordt aangeraden om een puffer te gebruiken. In sommige gevallen kan immunotherapie overwogen worden.”

Wat doe je als je al loopt te snotteren en jeukende ogen hebt?

“Neussprays en oogdruppels kunnen soelaas bieden. En om erger te voorkomen: de ramen dichthouden, snuiten in papieren zakdoeken, een zonnebril dragen, je haren geregeld wassen en beddengoed niet buiten hangen.” 

De pollenconcentraties raadplegen kan op www.airallergy.be en www.pollennieuws.be. Gratis apps: Pollen Info en AirAllergy; reisadvies: www.worldallergy.org/pollen 

(lees verder onder de foto)

 Het stuifmeel van de ambrosia kan een sterke allergische reactie veroorzaken. De plant bloeit van augustus tot en met oktober en kan daardoor het hooikoortsseizoen met twee maanden verlengen.
ANP Het stuifmeel van de ambrosia kan een sterke allergische reactie veroorzaken. De plant bloeit van augustus tot en met oktober en kan daardoor het hooikoortsseizoen met twee maanden verlengen.

Ambrosia: nieuwe boosdoener

Door de klimaatopwarming rukken ook nieuwe allergieverwekkers op bij ons. De Ambrosia is zo’n indringer waar we voor op onze hoede moeten zijn.

De kruidachtige plant — de belangrijkste hooikoortsverwekker in Noord-Amerika — heeft sterk allergeen stuifmeel en pollen die veel krachtiger zijn dan de inlandse gras- en boompollen. Een kleine hoeveelheid ambrosiastuifmeel is genoeg voor een even grote aanval als op de piekdagen van gras- en boompollen. Hooikoortslijders omschrijven die aanvallen dan ook als “verschrikkelijk”. Bovendien bloeit de plant pas in september, wat het hooikoortsseizoen verlengt.

In het Middellandse zeegebied gedijt Ambrosia al bijzonder goed. Haar territorium beslaat de streek van Lyon (en Wenen, Hongarije, Italië (vooral langs de Po) en Zwitserland (Tessin en Genève). In Hongarije en Oostenrijk is de aanwezigheid van Ambrosia nu al problematisch voor hooikoortspatiënten, in België komt de plant nog maar sporadisch voor. Maar daar zou door de klimaatverandering snel verandering in kunnen komen.

Wat helpt tegen de klachten?

Lepeltje honing tegen hooikoorts.

Volgens de volkswijsheid zou een lepeltje (liefst lokale) honing in je thee de oplossing zijn tegen hooikoorts. De theorie is dat lokaal geproduceerde honing immuun maakt voor allergieveroorzakende pollen. “Onzin”, aldus Ebo. “Sommige patiënten reageren zelfs allergisch op de honing.”

Vaseline in je neus tegen pollenreactie.

Vaseline in de neus smeren, zou voorkomen dat pollen je lichaam binnendringen. “Het is haast onmogelijk om je af te schermen van pollen”, zegt Ebo. “Ze zijn nu eenmaal aanwezig in de lucht. Je zou al een luchtdicht masker moeten dragen om blootstelling aan deze allergenen te vermijden. Die vaseline gaat dus weinig tot geen verschil maken.”

Beter aan de kust dan op het platteland.

Uitstapjes naar de kust zijn een aanrader voor wie lijdt aan hooikoorts. “Uit cijfers van de Belgische meetstations blijkt dat er aan de kust steevast minder pollen in de lucht zijn dan op het platteland”, zegt Ebo. “Besef wel dat dit alleen voor de kuststrook geldt. Zodra je 10 kilometer landinwaarts gaat, kan je net zoveel last hebben.”

Pollenallergie in cijfers

• 20 % van de Belgen is allergisch voor één of meer pollensoorten
• 50 % daarvan ontwikkelt ook kruisallergie voor fruit en groenten.
• Pollenallergie wordt tegenwoordig al vastgesteld op 2 à 3 jaar. Vroeger was dat op 10 jaar.
• 70 à 80% van de pollenallergieën was 50 jaar geleden gelinkt aan gras. Nu zijn het vooral boom- en steeds meer onkruidpollen.

We bundelen alle tips en adviezen van experts binnen Jouw gezondheid.

Een dagelijkse neusdouche, pissebedden eten: wat werkt wel en niet tegen hooikoorts?

Zwarte sneeuw en regen, zure regen, radioactieve en uitgeregende wolken, industriesneeuw, ... : als de mens het weer maakt

Hotel midden in Pairi Daiza is volgens bioloog Dirk Draulans meer dan verkooppraatje: “Die dieren kunnen elke vorm van afleiding gebruiken”




2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Gunther Mampaey

    Veel van die dingen zijn er gekomen door alles te proper te maken, mijn moeder had een longziekte en thuis was het dan ook kraaknet, als ik daar eens een weekje vertoefde had ik al last van keelpijn, hoesten etc. Als ik dan hier thuis kwam, waar het ook proper staat, maar niet te proper, niks last.

  • Ingrid Struyf

    Nog wat meer isoleren.....we zullen in de toekomst dan ook steeds tegen minder en minder kunnen als we nog maar even buiten komen.....