Roken is gevaarlijker voor mannen dan voor vrouwen

THINKSTOCK
Mannen die roken hebben meer kans om een vorm van kanker te ontwikkelen dan vrouwen. Dit zou te maken hebben met de manier waarop roken de hoeveelheid Y-chromosomen in het mannelijk bloed aantast. Dat onthult een studie aan de Universiteit van Uppsala.

Dat rokers meer kans maken op hart- en vaatziekten en op bepaalde vormen van kanker zit al lang in ons collectief geheugen gegrift. Dat rokende mannen vatbaarder zijn voor die soorten van kanker dan vrouwen die roken, blijkt nu uit een recente studie over het onderwerp aan de Universiteit van Uppsala. Onderzoekers ontdekten daar namelijk een verband tussen roken en het afsterven van Y-chromosomen uit het mannelijke DNA.

Over die link tussen het gehalte aan Y-chromosomen en kanker was de wetenschap ook al langer op de hoogte. Hoe ouder mannen worden, hoe meer Y-chromosomen er uit hun bloed verdwijnen. Hoe minder Y-chromosomen in het bloed, hoe vaker mannen ook kanker ontwikkelen. Aangezien het verloren gaan van een chromosoom een zware aanslag op een cel is, is dat verband overigens niet echt verwonderlijk. Naast leeftijd, blijkt roken nu dus een invloed te hebben op die teloorgang van het Y-chromosoom.

Het onderzoek

Jan Dumanski, onderzoeker aan de Universiteit van Uppsala, analyseerde samen met enkele collega's van gespecialiseerde instituten in Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Zweden de gezondheidsgegevens van meer dan 6.000 mannen.

Bij rokers signaleerden ze een veel hoger aantal cellen waarbij het Y-
chromosoom ontbrak dan bij niet rokende mannen. Uiteraard zagen ze bij rokers ook vaker kanker optreden. De vraag of het een van invloed was op het ander, drong zich dan ook op. Dat blijkt nu dus wel degelijk het geval te zijn.

Roken leidt tot het verlies van Y-chromosomen. Hoe meer je rookt, hoe meer je biologisch mechanisme de aanval op die chromosomen inzet. Dit principe verklaart waarom rokende mannen, met een uitzondering op longkanker, veel vatbaarder zijn voor verschillende kankers dan rokende vrouwen, die het Y-chromosoom niet in hun bloed hebben. Niet alleen zijn mannen vatbaarder voor kanker, ze sterven er ook vaker aan, zo blijkt uit de cijfers.

Hoe meer je rookt, hoe meer je biologisch mechanisme de aanval op de Y-chromosomen inzet

Lichtpuntje

Het onderzoek geeft aan rokende mannen dus alweer een extra motivatie om de ongezonde gewoonte voortaan toch maar achterwege te laten. Want al wie stopt met roken, zal ook het aantal cellen in zijn bloed zonder Y-chromosoom gaandeweg terug zien afnemen. De evolutie loopt zo ver door, tot men terug op het 'normale' niveau van een niet roker zit. Voor wie rond z'n 30e stopt met roken kan het zelfs betekenen dat er niet op de gemiddelde levensverwachting moet worden ingeboet.

Wat er precies misgaat in cellen zonder Y-chromosoom, daar is de wetenschap het nog niet over eens. Mogelijk kunnen witte bloedcellen zonder Y-chromosoom hun taak als immuuncel minder goed vervullen, waardoor het lichaam de kankercellen minder goed kan bestrijden.

Wie stopt met roken, zal ook het aantal cellen in zijn bloed zonder Y-chromosoom gaandeweg opnieuw zien afnemen

Levensverwachting

Naast het feit dat roken dus klaarblijkelijk gevaarlijker is voor mannen dan voor vrouwen, is het verband tussen de Y-chromosoomwaarden in het bloed en verschillende vormen van kanker ook van waarde op een grotere gezondheidsschaal. Omdat het aantal Y-chromosomen bij mannen ook met de leeftijd afneemt, kan het verklaren waarom de gemiddelde levensverwachting bij mannen lager ligt dan bij vrouwen.

Mannen sterven vaker ten gevolge van roken dan vrouwen