Exclusief voor abonnees

Overgewicht is misschien wel de schuld van je genen. Onze reporter liet voedingsprofiel samenstellen op basis van haar DNA. Dit is wat ze leerde

Met experte Julie Turelinckx (links) bespreekt journaliste Inge Stiers haar DNA-analyse. De foto werd genomen in pre-coronatijd.
James Arthur Met experte Julie Turelinckx (links) bespreekt journaliste Inge Stiers haar DNA-analyse. De foto werd genomen in pre-coronatijd.
Vijf weken nadat ik een DNA-test liet afnemen bij voedingsdeskundige Julie Turelinckx ontvang ik mijn genetisch bepaald voedingsprofiel. En dat blijkt even verrassend als onthutsend: de kans dat ik diabetes type 2 ontwikkel of een hartziekte krijg, is vrij klein, maar als ik wil afvallen, zal ik een tandje mogen bijsteken, want overgewicht zit simpelweg in mijn genen. Help!

Daar staat het dan, zwart op wit en wetenschappelijk onderbouwd, want DNA liegt niet: mijn aanleg voor overgewicht is erfelijk en in mijn strijd tegen de kilo's weegt genetica zwaarder door dan omgevingsfactoren. Met andere woorden: ik kan diëten tot ik een ons weeg, een slanke den zal ik nooit worden. "Typische dikmakers zoals koekjes, chips of pudding hebben bij jou nog veel meer invloed op de weegschaal dan bij iemand anders", legt Julie uit. "Jouw DNA is bovendien gevoelig voor het jojo-effect. De kans dat je na een dieet meer aankomt dan je bent afgevallen, is groot. Volg dus zeker geen crashdiëten. Je DNA-profiel toont bovendien dat je verbruik in rust lager ligt dan het gemiddelde. Je kan dat wel een beetje verhogen door wat meer te bewegen, maar je genen blijven je genen. Het verbruik in rust kan je ook stimuleren door je drie hoofdmaaltijden aan te vullen met twee à drie gezonde snacks. Eet tussendoor een yoghurt, een hardgekookt ei, soep, rauwe groenten... Zo valt je verbranding nooit helemaal stil. Voor je gaat slapen, eet je het best nog iets met proteïne, zoals een yoghurt of magere pudding. Dat zorgt ervoor dat je suikerspiegel 's nachts niet te veel stijgt of daalt."

Ook al kan ik nu zonder blozen zeggen: 'Het is niet mijn schuld, het zijn mijn genen', toch weet ik niet goed of ik daarmee moet lachen of huilen, want ik wil die vetrolletjes écht wel kwijt. Maar lukt dat nu nog wel of is de situatie hopeloos? "Je kan zeker afvallen", sust de diëtiste. "Als je wil vermageren, moet je je dagelijkse calorie inname beperken tot 1.500 à 1.600 kcal. Dat zijn er gemiddeld 500 minder dan je nu consumeert. Je DNA-profiel raadt je bovendien een dieet aan dat laag in vetten is, met voldoende complexe koolhydraten, volkoren graanproducten dus. Uit de analyse blijkt immers dat je lichaam vetten, zowel de ongezonde als de gezonde, erg moeilijk verwerkt, waardoor ze zich gaan opstapelen. Bewegen is voor jou extra belangrijk om die vetten kwijt te geraken. Een ketodieet doe je beter niet, want dat is net heel hoog in vetten. Wat ook helpt, is om vette voeding, zoals avocado, te verwerken in een gerecht, want dan worden de vetten beter verwerkt dan als je ze puur eet. Vermijd ook combinaties zoals avocado met zalm, want dat zijn allebei vetrijke producten. Het mogen dan wel gezonde vetten zijn, jouw lichaam krijgt ze niet weg."

En de slechtnieuwsshow gaat voort, want ook mijn koolhydraten- én mijn alcoholmetabolisme zijn vertraagd. "Daardoor leiden voedingsmiddelen met zetmeel bij jou tot een grotere gewichtstoename dan bij iemand met een snelwerkend metabolisme", verklaart Julie. "En als je 's avonds te veel alcohol hebt gedronken, zal jij je door die trage alcoholverwerking de volgende dag slechter voelen dan je vriendin die evenveel heeft gedronken." Voor het eerst prijs ik mij gelukkig dat mijn studententijd een half leven achter mij ligt.

Nog zo'n verrassing is mijn hoge score op lactose-intolerantie. Ik begin de dag graag met een glas koude melk en nog nooit heeft me dat enig merkbaar fysiek ongemak opgeleverd. "Je hoeft die intolerantie dan ook niet per se vandaag al te hebben", zegt Julie. "Maar de test toont wel dat je met jouw DNA een grote kans hebt om op termijn die lactose- intolerantie te ontwikkelen. Probeer daarom nu al melkproducten te verruilen door sojadrinks of havermoutmelk."

Rode bolletjes

Ander aandachtspunt: mijn risico op vitaminetekorten, want ook dat wordt genadeloos ontleed. Met mijn vitamine A en D-gehalte zit het wel goed, maar bij B6, B12, C en vooral bij vitamine E flikkeren er waarschuwingslichtjes. "Maar ook hier betekent dat niet dat je dat tekort nu al hebt", zegt Julie. "Als je wil weten hoe het vandaag zit met je vitaminegehalte, moet je een bloedtest laten afnemen, want dat kan je niet afleiden uit je DNA. Wil je tekorten voorkomen, dan kan je daar wel al met je voeding op inspelen."

En daar komt de analyse van de 639 voedingsmiddelen die bij het DNA-profiel hoort aardig van pas, want achter elk voedingsmiddel staat welke vitaminen en mineralen het levert. Of dat product ook goed is voor je DNA leid je af uit de kleur van het bolletje erachter. Groene bolletjes zijn uitstekend, rode of oranje bolletjes schrap je het liefst zoveel mogelijk uit je voedingspatroon. Staat er ook nog een dik mannetje achter, dan sla je het best helemáál op de vlucht. Want dat betekent dat je een voedingsmiddel in handen hebt waarvan je ook nog eens heel snel bijkomt. Bij voorkeur eet je vooral die producten die een ster hebben, want dat is voor jouw DNA de ultieme voeding. In mijn geval zijn dat onder meer kiwi's, basilicum, witte bonen, spinazie, herten- en struisvogelvlees. Moet ik in een grote boog omheen lopen: melkchocolade, quinoa, gedroogde linzen, zo goed als alle soorten kaas en kokosnoot.

"Voor alle duidelijkheid: het is zeker niet zo dat je iets wat in het rood staat, nooit mag eten", zegt Julie. "Bananen zijn dan misschien niet zo goed voor jouw DNA vanwege het hoge zetmeelgehalte, maar er zit wel veel vitamine C en B6 in. Eet ze dus gerust eens. Maar zet die voedingsmiddelen niet elke dag op je menu, want dan geven ze een vergrote kans op veroudering, huidproblemen, cholesterol, diabetes, hypertensie, hartproblemen, bepaalde kankers..."

Of er ook nog iets positiefs uit mijn DNA-profiel is gekomen? Ja, toch wel. Zo blijk ik geen verhoogd risico op hart- en vaatziekten of op diabetes type 2 te hebben. Suiker mag, maar uiteraard in beperkte mate. "Genetisch heb je niet de neiging om te snacken", zegt Julie. "Je bent ook genetisch bepaald om bittere en hartige smaken lekkerder te vinden dan zoete. Je bent geneigd om voor zoute smaken te kiezen, maar daar moet je wel mee opletten, want je lichaam blijkt gevoelig voor zout. Vermijd dus zeker bewerkte vleeswaren."

Als ik nog eens door het boekje blader dat ik meekreeg, is dat alvast niet het enige wat ik de rest van mijn dagen zal moeten laten staan. De lijst met rode en oranje bolletjes is eindeloos veel langer dan die met groene. Tegemoetkomen aan de eisen van mijn DNA om zo de beste versie van mezelf te worden, wordt dus nog een hele klus.

Mijn DNA- profiel

Genetische aanleg tot overgewicht

Zeer traag vetmetabolisme

Vertraagd koolhydraten- en alcoholmetabolisme

Risico op lactose-intolerantie en vitamine E-tekort

Geen verhoogde genetische aanleg tot hart- en vaatziekten

Geen verhoogd genetisch risico op diabetes type 2

Mijn voedingsprofiel

Kies een dieet laag in vetten.

Beweeg meer om de vetverbranding en verbruik te stimuleren.

Verdeel drie hoofdmaaltijden over zes kleine maaltijden.

Neem de volkorenvarianten van pasta en rijst.

Vervang melkproducten door soja.

Eet regelmatig producten met een hoog gehalte aan vitamine E, zoals extra vierge olijfolie, mango, aardbei, rogge,...

De DNA-test beoordeeld

+ heel uitgebreide analyse

+ omdat je nu weet waar je een genetische aanleg voor hebt, kan je preventief aan de slag om bijvoorbeeld diabetes type 2 te voorkomen

+ handig bij de keuze van een bepaald dieet

+ geweldige tool om in de supermarkt vooral die producten te kopen waarvan je nu zeker weet dat ze écht goed zijn voor jouw lichaam

- hoge prijs (vanaf 550 euro)

- de lange lijst rode bolletjes werkt ontmoedigend

- de test zegt niks over hoe het nú met je lichaamswaarden is gesteld. Daarvoor is nog altijd een bloedtest nodig.

Wij bundelen alle adviezen van experts over voeding en beweging binnen Jouw Gezondheid.

Lees ook:

Zit dik zijn in de genen? Arts en diëtist nemen DNA af om gepast voedingsadvies te geven (+)

Diëtiste Sanne Mouha waarschuwt voor appelazijn en citroenwater als wondermiddeltjes om af te vallen: “Je vermagert er niet van én ze zijn schadelijk” (+)

Afvallen door te vasten: hoe werkt het en is het wel gezond? Diëtisten leggen uit (+)