Exclusief voor abonnees

Nooit meer die tijd van de maand: volgens artsen is menstrueren ‘compleet nutteloos’

Sven Franzen
Met buikkrampen in foetushouding op de zetel, bloeden als een rund, mood swings, ongemak. ‘Medisch compleet nutteloos’, volgens de Amerikaanse professor Sophia Yen, die benadrukt dat maandstonden geen enkel nut hebben en we die dus best verminderen of gewoon elimineren. Maar is dat foefelen met de natuur echt zo onschadelijk?

Als het aan Yen ligt, kunnen we maandverbanden en tampons straks ritueel verbranden. De professor kindergeneeskunde aan de Stanford Medical School in Californië pleit voor het optioneel maken van maandstonden. “Met hormonale contraceptie kan je de menstruatie zonder zorgen sterk verminderen of uitschakelen. De technologie is er, met een hormoonspiraal of door de pil door te nemen. Dat kan vanaf twee jaar na de eerste menstruatie, eerder loop je het risico dat de groei van het kind afremt”, aldus Yen afgelopen weekend in het Amerikaanse magazine The Atlantic. Ze wil dat haar twee tienerdochters op gelijke voet kunnen concurreren met degenen die geen baarmoeder hebben. “Tienerjaren zijn al zo turbulent en gruwelijk, ik wil niet dat ze onnodig lijden en ik kan dat voor mijn kind verlichten.”

Het artikel is verhelderend: al meer dan een decennium geleden is blijkbaar bewezen dat er geen enkele medische noodzaak is voor de hel waar veel vrouwen, transmannen en non-binaire mensen zich maandelijks doorheen worstelen. Daarover zijn verloskundigen en gynaecologen het roerend eens.

Ontkurkt u dus gerust de champagneflessen. Dr. Hendrik Cammu, gynaecoloog en professor aan de VUB, verduidelijkt: “Dit is voor mij de evidentie zelf. Gynaecologie is een vak, net zoals de loodgieterij. Vrouwen komen bij mij met een probleem, pijnlijke maandstonden bijvoorbeeld, of te veel bloedverlies. Dan onderzoek je dat en stel je een oplossing voor. Ik maak er een punt van om hen daarover in een duidelijke taal in te lichten. Maar dat is natuurlijk een-op-eencommunicatie, van arts tot patiënt. Het klopt dat informatie hierover te weinig algemeen verspreid is. Goed dus dat ook de media hierover berichten.”

‘Opgestapeld bloed en onvruchtbaar’

Dat blijkt hoognodig, want er bestaan nogal wat misvattingen over de vrouwelijke cyclus en de neveneffecten van het – al dan niet volledig – elimineren van de menstruatie. De twee voornaamste die in The Atlantic geciteerd en door Cammu bevestigd worden: ‘als je minder je regels hebt, stapelt dat bloed zich op in het lichaam’, en ‘als je lang niet menstrueert, daalt je vruchtbaarheid’. Allebei klinkklare onzin, meent hij. “Wie niet menstrueert, maakt dat menstruatiebloed ook niet meer aan. Bovendien is het veelvuldig bewezen dat het niet hebben van maandstonden, en dus het gebruik van hormonale contraceptie, geen enkele invloed heeft op de vruchtbaarheid. Een vrouw die vijf jaar een hormoonspiraal had, kan in de eerste of tweede maand na de verwijdering alweer een perfecte baarmoederwand aanmaken waarin een embryo zich kan nestelen.”

Ook seksuologe Goedele Liekens vindt dat er nog veel onwetendheid is. “Veel meisjes en jonge vrouwen denken dat die schoonmaak of spoeling noodzakelijk is. Dat het ongezond is als er geen menstruatie is. Wie steekt hen dat toch allemaal in het hoofd? De pil was zo belangrijk voor de ontvoogding van de vrouw, hier, maar zeker in ontwikkelingslanden.”

Kleine kanttekening: menstruatie is niet per se nutteloos. Voor veel vrouwen is het een controle of ze al dan niet zwanger zijn. En voor mensen die met een eetstoornis worstelen, kan het een teken zijn dat ze herstellende zijn. Maar voor de rest: ja dus, compleet overbodig.

Hormonen in de war

De enige manier om die menstruatie te doorbreken, is door het toedienen van hormonen. En daar is wel meer om te doen, want haalt dat foefelen met de natuur niet je volledige huishouding overhoop? “Ik durf niet beweren dat hormonale contraceptie geen effecten op het algemeen welbevinden en het libido heeft”, vertelt Liekens. “Dat verschilt van persoon tot persoon en het kan dus best zijn dat je er helemaal geen last van hebt. Wat ik altijd aanraad: gooi het kind niet met het badwater weg. Verander van contraceptie als je onaangename bijwerkingen ervaart. Zoek naar de pil of het spiraal dat wel voor jou werkt.”

Zijn er nog andere schadelijke gevolgen? Cammu: “Er zijn vrouwen die geen hormonen mogen nemen door bepaalde ziektes, zoals hormoongevoelige borstkanker. Maar het hormoonspiraal is, samen met het baarmoederhalskankervaccin, een van de meest invloedrijke ontwikkelingen in de gynaecologie van de voorbije 25 jaar. Het aantal baarmoederverwijderingen is dankzij dat spiraal drastisch gedaald, gehalveerd bijna. Dat is dus een erg goede evolutie.

Gebruiksters van de pil hebben ook 50 procent minder kans op eierstokkanker en lopen minder risico op bloedarmoede. Wel is er bij die vrouwen een verhoogd risico op baarmoederhalskanker, maar dat komt omdat het HPV-virus seksueel overdraagbaar is. En wie de pil neemt, heeft gewoon meer seks.”

Het niet willen innemen van extra hormonen is een vrije keuze, dat benadrukken Liekens en Cammu. Sommige vrouwen geven bovendien aan dat ze zich, door te menstrueren, meer met de natuur verbonden voelen. Al plaatst Cammu daarbij een kanttekening. “We leven in huizen met centrale verwarming, tv’s en smartphones. De homo sapiens heeft zowat alles gereorganiseerd. We hebben ons helemaal onttrokken aan de brute biologie. Als het geen schade berokkent...”