Exclusief voor abonnees

Klimaatverandering zorgt voor nieuwe ziektes: “Blijf thuis, de tropen komen toch naar u”

Over enkele weken pieken infecties door virussen die we op vakantie opdeden

Thinkstock
Huisartsen krijgen de jongste weken heel wat mensen met geïrriteerde luchtwegen over de vloer. Dat is aan de slechte luchtkwaliteit te wijten, op haar beurt deels aan de klimaatverandering toe te schrijven. Maar, zo waarschuwt Dirk Avonts van huisartsenorganisatie Domus Medica, infectieziektes zullen pas echt pieken rond 15 september. Tegen dan hebben vanop vakantie meegebrachte virussen, waartegen we hier nog geen immuniteit hebben ontwikkeld, zich lustig kunnen verspreiden in klaslokalen. De klimaatverandering zal in de toekomst wel meer medisch onheil op ons afsturen. “Blijf thuis, de tropen komen toch naar u.”

Die verstopte neus, het gehoest en genies waar veel mensen vandaag mee kampen, danken we aan de bijzondere zomer. Door het warme, bijna windstille weer is de luchtkwaliteit erbarmelijk met veel fijn stof en ozon. De symptomen lijken op een infectie, maar het gaat veelal om een irritatie van de luchtwegen die kan verholpen worden door neus en keel met een zoutoplossing te spoelen.

Zonlicht doodt virussen

Infecties liggen nu nog te sluimeren. Een piek van infectieziektes verwacht Avonts, hoofdredacteur van het wetenschappelijk tijdschrift ‘Huisarts Nu’, rond 15 september. “Daar kan je je klok op gelijkzetten.” Viroloog Marc Van Ranst voorspelt ook een infectiepiek over twee tot drie weken. “In de zomermaanden hebben we het minst last van infecties, deels omdat het zonlicht virussen doodt”, zegt Van Ranst.

Avonts: “Haast iedereen heeft uit zijn vakantiebestemming infecties meegebracht waar we hier nog geen immuniteit voor ontwikkeld hebben. Tijdens de terugreis incuberen die infecties en eens de kinderen dicht bij elkaar op school zitten, verspreiden die zich. Infecties van de luchtwegen beginnen te woekeren rond 15 september en houden tot het eind van de winter aan. Hoe we dat kunnen verhinderen? Door allemaal vakantie in eigen land te nemen, en dus binnen de beschermde zone van onze immuniteit te blijven”, lacht Avonts.

Klimaatverandering als snelweg voor virussen

De klimaatverandering is een snelweg waarlangs virussen zich verspreiden, toeristen zijn vaak hun vervoermiddel. In Zuid-Frankrijk, nog altijd de populairste bestemming voor Vlamingen die met de auto op vakantie gaan, brengen muggen het chikunguavirus over, dat voor een zomergriep kan zorgen. Die zadelt ons op met drie tot vier dagen koorts en verdwijnt dan weer.

In Griekenland waarschuwden de autoriteiten aan het begin van de zomer voor muggen die met het Westnijlvirus besmet zijn. Een steek van zo’n mug leidt tot koorts en griepverschijnselen, maar in ernstige gevallen kan het in hersenvliesontsteking en zelfs de dood uitmonden.

“Klimaatverandering zorgt niet alleen voor de verspreiding van ziektes van het zuiden naar het noorden, maar ook van oost naar west. Kijk bijvoorbeeld naar de ziekte van Lyme, die we door besmette teken oplopen. In de jaren zestig, toen ik op scoutskamp ging, waren er in onze streek geen teken. Die kunnen ook encefalitis of ontsteking van het hersenweefsel veroorzaken, wat ook al aan onze grenzen werd opgetekend en dodelijk kan zijn maar waarvoor een vaccin is.”

Nog een voorbeeld van gezondheidsproblemen die aan de klimaatverandering toe te schrijven zijn, is de pieterman. Er zijn aan onze kust steeds minder garnalen door de opwarming van het klimaat, maar meer pietermannen. Wie allergisch reageert op een steek van zo’n visje, kan daar erg ziek van worden.

Avonts: “Ja, ook malaria kan door de klimaatverandering onze contreien bereiken. Tien jaar geleden hadden we al de zogenaamde airportmalaria: besmette muggen uit tropische streken reisden mee in vliegtuigen. Elk jaar hadden we in ons land zo’n tiental gevallen. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseerde luchtvaartmaatschappijen met insecticides te spuiten in het vliegtuig, maar die zijn ook voor de mens schadelijk.”

Ook voor dengue of knokkelkoorts, die door de tijgermug wordt verspreid, waarschuwt Avonts. “Tijgermuggen zijn al in de haven van Antwerpen gesignaleerd, maar ook op een parking in Aarlen. Dat de tijgermug in onze contreien zit, is aan de klimaatopwarming toe te schrijven. Er zijn hier nog geen geïnfecteerde muggen aangetroffen, maar het is een kwestie van tijd voor dat gebeurt. Daarom zeg ik vaak tegen mijn patiënten: blijf thuis, de tropen komen toch naar u.”

Wat te doen tegen vreemde virussen?

De infecties van de luchtwegen die twee weken na de heropening van de scholen zullen pieken, kan je enkel indijken door de kinderen enkele simpele regels aan te leren. “Handen wassen met water en gewone zeep”, adviseert viroloog Marc Van Ranst. “Voor het eten, na elk toiletbezoek en na thuiskomst van school en het openbaar vervoer”. Leer kinderen ook hoest- en nieshygiëne, zodat ze niet in elkaar gezicht zitten te hoesten.

Tegen de hierboven opgesomde infecties die door de klimaatverandering onze immuniteit belagen, bepleit de Wereld Gezondheidsorganisatie de ‘One Health’-aanpak: multidisciplinair, waarbij naast infectiespecialisten ook biologen en neurologen samen naar oplossingen zoeken. Avonts: “Dengue of knokkelkoorts is epidemisch in ontwikkelingslanden en wordt in de hand gewerkt door zwerfvuil, waar de tijgermug in kleine plasjes gedijt. Ze bestrijden met insecticides, is vechten tegen de bierkaai. Bovendien krijgt de mens die binnen en intussen weten we dat insecticides die een foetus via de baarmoeder binnenkrijgt, 60 jaar later voor chronische neurologische aandoeningen als de ziekte van Parkinson of ALS kunnen leiden. Dus moeten we zwerfvuil opruimen. Maar het vraagt politieke moed om de boodschap te verspreiden dat we de tijgermug moeten laten leven, want bedrijven als Bayer staan klaar om ons die insecticides aan te smeren.”

Vectoren of virusoverdragers zoals de tijgermug bestrijden, is zinloos, je moet hun populatie klein en gezond houden zodat ze hun geïnfecteerde soortgenoten buiten houden. “Vergelijk het met hondsdolheid. Jarenlang werden vossen uitgeroeid, tot men doorhad dat gezonde vossen ervoor zorgen dat ze met rabies besmette dieren weg hielden”, aldus Avonts. 




6 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Stephan Chef

    Exotische planten en dieren worden bestreden met alle mogelijke middelen want ze tasten onze lokale flora en fauna aan maar andere exoten worden met open armen ontvangen en zijn een aantasting van ons sociaal stelsel en gezondheid.

  • peter colson

    En de fearmongering blijft maar aanhouden. Stop daar eens mee want het beint echt belachelijk te worden

  • Dominique Hermys

    Zij die ze van alle kanten mee brengen moeten maar 1 euro voor de dokter betalen. Of gratis. Laat ons maar dik betalen. Maggy zou ons beter moeten beschermen. Wij zijn de oorzaak niet.

  • Rachel Cousse

    Welke ziektes worden er allemaal van over de grenzen meegebracht ? Zal ook wel een oorzaak voor die nieuwe ziektes zijn, is dat niet eerder logisch ?

  • Herman Kouter

    Klimaatverandering? Dikke onzin. In de Middeleeuwen hadden ze ook tropische ziekten en van klimaatverandering maar door contact met en import van andere culturen. Maar daar wordt nu zedig over gezwegen door politiek correcte wereld.