Kanye West open over bipolaire stoornis, maar wat is dat precies en hoe wordt ze behandeld?

Kanye West.
Brent N. Clarke/Invision/AP Kanye West.
Kanye West (41) heeft zich voor het eerst uitgebreid uitgelaten over zijn bipolaire stoornis in een interview met David Letterman voor de Netflix-serie ‘My Next Guest Needs No Introduction’. Hij hoopt zo het stigma rond te stoornis te verminderen. Maar wat houdt zo’n bipolaire stoornis nu precies in? En valt ze te genezen? Wij legden ons oor te luisteren bij psychiater Kirsten Catthoor.

Rapper Kanye West kreeg 2 jaar geleden de diagnose van een bipolaire stoornis. Sindsdien slikt hij dagelijks medicatie. “Als je niet elke dag medicijnen gebruikt om je stabiel te houden, is er een kans dat je een uitschieter krijgt. Die kunnen zo intens zijn dat je naar het ziekenhuis moet”, vertelt hij.

Tijdens dergelijke aanvallen wordt Kanye ook paranoïde. “Iedereen - voor mij dan, want anderen hebben andere ervaringen - is dan een acteur. Alles is een samenzwering en je hebt het idee dat de overheid chips in je hoofd heeft geplaatst en dat je wordt afgeluisterd. Dat zijn allemaal dingen die je dan voelt.” Psychiater Kirsten Catthoor begeleidt verschillende patiënten met een bipolaire stoornis in het Psychiatrisch Ziekenhuis Stuivenberg. Ze bevestigt dat in ernstige gevallen zo’n fase tot een psychose kan leiden. “Op zo’n moment is de patiënt het contact met de werkelijkheid kwijt. Soms waant hij of zij zich almachtig, net God.”

Van euforie naar uitputting

Maar wat houdt zo’n bipolaire stoornis nu precies in? “Vroeger werd een bipolaire stoornis de manisch-depressieve ziekte genoemd. Daar zijn we van afgestapt, omdat die term erg beladen is. Wel spreken we nog altijd van manische en depressieve episodes”, vertelt Catthoor. “Patiënten die aan een bipolaire stoornis lijden, ervaren schommelingen in hun stemming. Tijdens een manie zijn ze erg euforisch, energiek en onvermoeibaar. Ze maken veel plannen en denken de hele wereld aan te kunnen. Minder extreme manische episodes worden hypomanieën genoemd. Na een manie of hypomanie volgt doorgaans een periode van depressie. De patiënten zijn uitgeput, voelen zich leeg en zien geen toekomst meer. Ze piekeren overmatig en zijn erg geremd. De duur van de episodes kan sterk variëren, maar tussen de fases door is de gemoedstoestand van de patiënt wel stabiel.”

Hoewel de extreme gemoedstoestanden tijdelijk zijn, kunnen ze toch heel wat schade berokkenen aan de patiënt en zijn of haar omgeving, vertelt Catthoor. “In de praktijk merken we vaak dat patiënten in een manische fase erg genieten van hun energie. Ze denken dat ze productief zijn, terwijl hun gedrag eigenlijk destructief is. Als iemand tijdens een manische fase amper slaapt, pleegt die namelijk een aanslag op zijn lichaam. Sommigen gaan tijdens zo’n periode al hun geld uitgeven, anderen zijn hun partner ontrouw. Patiënten die prikkelbaar zijn, krijgen ruzie met familie, kennissen of collega’s, waardoor ze vriendschappen of hun job kunnen verliezen. Tijdens een depressie hebben sommigen daarentegen de kracht niet om uit hun bed te komen, laat staan om te gaan werken of het huishouden te doen.”

Hoe herken je een bipolaire stoornis?

Volgens dokter Catthoor is de aanleg om een bipolaire stoornis te ontwikkelen deels erfelijk bepaald. “In sommige families komt de aandoening meer voor dan in andere. Het is moeilijk te verklaren wat er precies aan de basis ligt, omdat de stoornis vervat zit in verschillende genen en in de manier waarop ze met elkaar interageren. Daarom is het ook moeilijk te voorspellen hoe groot de kans is dat een kind een bipolaire stoornis ontwikkelt als een van de ouders eraan lijdt.”

Wat wel typisch is voor een bipolaire stoornis is dat de eerste signalen tussen het 20ste en 30ste levensjaar opduiken. “Vaak gaat dat gepaard met emotionele omwentelingen, zoals een stressvolle periode naar aanleiding van een eerste job of een relatiebreuk. Omgevingsfactoren zijn doorslaggevend bij de ontwikkeling van de stoornis. Een onregelmatig slaappatroon en spanning zijn de belangrijkste boosdoeners. Eén manische of depressieve periode betekent dan de start van levenslange schommelingen. Kamp je er pas op je vijftigste voor het eerst mee, dan is de oorzaak ergens anders te zoeken.”

Als je voelt dat je plots niet helemaal jezelf meer bent, of als je je vragen stelt bij de stemmingsschommelingen van iemand uit jouw omgeving, kan het nooit kwaad om een gesprek te regelen met een psycholoog of psychiater volgens Catthoor. “Zelfs al gaat het niet om een bipolaire stoornis: praten werkt. Jammer genoeg is het niet altijd evident om de juiste diagnose te stellen. Verhalen van vrienden of familie zijn dan waardevol, omdat zij soms een beter beeld kunnen scheppen dan de patiënt zelf.”

Hoe wordt de stoornis behandeld?

Een bipolaire stoornis valt helaas niet te genezen, maar je kan ze wel grotendeels onder controle houden. Catthoor: “We behandelen de aandoening met een combinatie van medicatie en therapie. Medicatie is de eerste stap, omdat we daarmee de klachten kunnen verhelpen die er op dat moment zijn. Stemmings-stabilisatoren brengen de manieën en depressies weer in evenwicht, al is het vaak even zoeken naar de juiste dosis, duurt het een tijd vooraleer de medicatie aanslaat en is het belangrijk om ze juist te blijven innemen. Daarnaast krijgen veel patiënten therapie, om de aandoening een plaats te leren geven in hun leven.”




Reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.