Illegale verkoop van medicijnen boomt door apps en sociale media

THINKSTOCK
Sociale media en smartphones werken de illegale verkoop van geneesmiddelen in de hand. Steeds vaker worden medicijnen tegen erectiestoornissen en vermageringspillen aan de man gebracht via apps en sociaalnetwerksites. Dat zegt de Britse geneesmiddelenregulator aan The Guardian.

Sociale media kennen amper nog geheimen voor criminele organisaties, die er bedreven in zijn met minimaal risico een massamarkt te bereiken met hun 'lifestyle-medicatie'.

Het Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency (MHRA), de Britse regulator van geneesmiddelen, kon het voorbije jaar 1,2 miljoen illegaal verhandelde dosissen tegen erectiestoornissen, 383.000 vermageringsmiddelen en 331.000 dosissen slaappillen, antidepressiva en kalmeringsmiddelen onderscheppen. De meeste van deze geneesmiddelen kwamen uit China en India. Voor het eerst jaagde het MHRA ook op YouTube-accounts en verwijderde het 18.671 video's die de kijkers naar illegale verkoopsites van medicijnen lokten.

Grote winst, klein risico

Alastair Jeffrey, hoofd van de onderzoeksafdeling van het MHRA, spreekt van een "fenomenale markt". "Dankzij het gebruik van smartphones hebben mensen veel makkelijker toegang tot het internet. Die grote toegankelijkheid, in combinatie met sociale media, betekent een revolutie in de wijze waarop criminelen hun klanten kunnen bereiken."

Veel bendes zijn overgeschakeld van narcotica naar medicijnen op voorschrift. De potentiële winst op cocaïne, heroïne en cannabis is veel kleiner, de risico's des te groter. Voor het verhandelen van nepmedicatie of voor de handel zonder vergunning riskeren ze een celstraf die slechts een fractie bedraagt.

Voor elke euro die geïnvesteerd wordt, maken de illegale handelaars 200 tot 500 euro winst, zegt Bernard Leroy, directeur van het International Institute of Research Against Counterfeit Medicines in Parijs. In 2010 schatte de World Customs Organisation de globale markt voor namaakgeneesmiddelen op 164 miljard euro. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is ongeveer de helft van de medicatie die via internet verkocht wordt nep.

Voor elke euro die geïnvesteerd wordt, maken de illegale handelaars 200 tot 500 euro winst

Bernard Leroy, International Institute of Research Against Counterfeit Medicines

Anabole steroïden en 'smart drugs'

De kans dat ook u op zo een illegale site terechtkomt, is niet gering. De organisaties pakken hun handel slim aan. Vaak werken ze via websites die echte online apotheken beweren te zijn. Ze specialiseren zich vooral in medicijnen die veel mensen niet graag bespreken met hun arts of apotheker - denk aan Viagra, vermageringspillen of behandelingen tegen haaruitval. Ook de verkoop van anabole steroïden en 'smart drugs', die de cognitieve functies verbeteren, zit in de lift.

De aanpak om hier geld uit te slaan, varieert. Vaak worden neppillen gemaakt. Verschillende poeders, die soms schadelijk kunnen zijn, worden samengevoegd. Om chemische proeven te kunnen doorstaan, wordt een kleine hoeveelheid van het actieve middel toegevoegd. Soms kunnen bendes weggegooide, vervallen medicijnen op de kop tikken, die ze dan van een nieuwe verpakking voorzien. Of ze kopen goedkope generische middelen en verkopen die door als het originele medicijn.

Een extra gevaar schuilt in de onhygiënische opslagplaatsen waarin deze medicijnen worden bewaard. Bij diverse raids kon het MHRA medicijnen onderscheppen die onder bedenkelijke omstandigheden klaar lagen om verscheept te worden. "Soms lagen uitwerpselen van muizen en ratten gewoon tussen de pakjes blarenpleisters", klinkt het. "Deze mensen zijn niet geïnteresseerd in hygiëne, wel in geld."

Nederlandse onderzoekers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven publiceerden in juli in het vakblad British Medical Journal een studie over het succes van duizenden frauduleuze online apotheken. De onderzoekers maten de hoeveelheid sildenafil, het actieve element in Viagra, in het afvalwater van Amsterdam, Eindhoven en Utrecht. Die cijfers vergeleken ze met de verwachte hoeveelheden sildenafil, die berekend werden uit de officiële verkoopcijfers. De onderzoekers concludeerden dat minstens twee derde van de Viagra van een illegale bron kwam, wellicht meestal van online apotheken.

Twee derde van de Viagra komt van een illegale bron, meestal wellicht van een online apotheek

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu