Exclusief voor abonnees

Iedereen allergisch: “Ik zie zelfs patiënten van 80 jaar die plots een allergie hebben”

Getty Images
“Ik ben allergisch aan álles.” Overdrijven kan hij, Mark Wahlberg. Maar hij maakte zonet iets heel herkenbaar mee. De Amerikaanse acteur liet zich testen en heeft blijkbaar een allergie ontwikkeld aan een resem zaken, zoals gras, hondenhaar en huisstofmijt. Waarom kan je uit het niets een loopneus en jeukende ogen krijgen van pollen? En belangrijker: kan je het voorkomen en genezen? We vroegen het aan professor en allergoloog Didier Ebo (UZA en Jan Palfijn Gent).

Dat acteur Mark Wahlberg iets wegheeft van een dramaqueen staat vast. Hij liet zich op 49-jarige leeftijd testen en zegt dat hij aan “zo goed als alles” allergisch is. Iets wat allergoloog Didier Ebo bijzonder onwaarschijnlijk vindt. “Allergisch aan alles? Dat kan niet. Ik werk al ongeveer dertig jaar in deze branche, en heb het in ieder geval nog nooit gezien." 

(Lees verder onder de foto.)

<div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;"> View this post on Instagram</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div>

Een foto die is geplaatst door null (@markwahlberg) op

“Deel van het probleem is dat steeds meer mensen zich laten testen op allergieën zonder dat ze duidelijke symptomen vertonen", meent Ebo. “Soms kan zo’n test afwijkende resultaten opleveren. Het lijkt dan alsof je een allergie hebt ontwikkeld aan een heleboel zaken, maar dat is in realiteit niet zo. Want wat is een allergie? Het is een aandoening van het immuunsysteem, waarbij een reactie optreedt ten opzichte van iets lichaamsvreemds. Kattenharen bijvoorbeeld, of schaaldieren. En het belangrijkste: er moeten ook klachten zijn, zoals niezen, een verstopte of lopende neus, tranende ogen, een piepende ademhaling of kortademigheid. Zonder klachten is er geen sprake van een allergie en heeft het resultaat van de test geen betekenis.”

Ik krijg zelfs patiënten ouder dan 80 over de vloer: ze hadden nog nooit een allergie en plots vertonen ze symptomen

Professor en allergoloog Didier Ebo (UZA)

Heeft Walberg overdreven? De kans zit er dik in. Maar tegelijk kan het dat hij wel degelijk getroffen is door een (of verschillende) allergieën. Want de cijfers liegen niet: het totale aantal allergieën neemt toe. “Het is een ware epidemie”, bevestigt Ebo. “In West-Europa – en dus ook in België – heeft 25 tot 30 procent van de bevolking er last van. En dan spreek ik over alle leeftijden. Ik krijg zelfs patiënten ouder dan 80 jaar over de vloer: ze hadden nog nooit een allergie en vertonen plots symptomen. Een allergie is als een stripboek van Kuifje: werkelijk iedereen behoort tot het doelpubliek.” (lacht

“Waarom je pas op een rijpere leeftijd een allergie kunt ontwikkelen, is niet geweten. Wel glashelder: de jongste veertig jaar zitten zowel de allergieën voor voeding als voor boom- en onkruidpollen in de lift”, zo gaat de professor verder. “Dat komt deels omdat er een betere diagnostiek is. Men kan een allergie sneller herkennen en aantonen. Maar los daarvan is er ook een absolute toename." 

We zijn te proper geworden

Dat steeds meer mensen last hebben van een allergie, staat buiten kijf. Maar waarom dat precies zo is, blijft deels koffiedik kijken. Er is al heel wat onderzoek naar gedaan. Meer nog: als we een euro zouden krijgen voor alle hypotheses die al triomfantelijk geopperd en vervolgens weerlegd werden, stond er een goedgevuld spaarvarken op ons nachtkastje. “Er is geen sluitend antwoord dat alles verklaart. En als je alle hypotheses naast elkaar wil zetten, kan je een encyclopedie schrijven", zegt ook Edo. 

“Het is intussen een consensus dat ons immuunsysteem niet rijp is bij de geboorte. Dat moet getraind worden. En de beste manier om je afweersysteem op te krikken, is een infectie doormaken. Denk aan bacteriën of andermans groene snottebel. Maar we zijn hygiënischer gaan leven, in de brede zin van het woord. Onze huizen zijn beter geïsoleerd en geventileerd, we leven minder in koestallen, we slikken meer antibiotica en hebben meer vaccinaties. Hierdoor worden we minder blootgesteld aan infecties. Ons immuunsysteem is niet genoeg getraind. We zijn te proper, en daar betalen we een prijs voor: meer allergieën.”

Vijftig jaar geleden had niemand een kiwi in de fruitmand, nu heeft elk kind er één op zijn bord

Professor en allergoloog Didier Ebo (UZA)

“Een tweede wijdverspreide hypothese draait rond andere eetgewoontes. Vijftig jaar geleden had niemand een kiwi in de fruitmand liggen. Nu groeit elk kind op met kiwi op z'n bord. In die context ontstaan ook bepaalde nieuwe voedselallergieën. Dat andere geografische eetgewoontes een grote rol spelen, zie je ook in Scandinavië en Japan: daar zijn veel mensen allergisch aan vis. In de VS, Engeland en Nederland is de pinda-allergie dan weer massaal aanwezig.”

“Een derde vaststelling is dat mensen meer geneesmiddelen gebruiken, en drugs als cannabis. Bijgevolg is er een toename van het aantal allergieën voor medicatie en cannabis. Ten vierde lokken verschillende allergieën andere allergieën uit. Eén op de twee pollenpatiënten ontwikkelt bijvoorbeeld vroeg of laat een fruitallergie.”

Langer pollenseizoen en nieuwe planten

Zelfs de klimaatverandering is een belangrijke factor. Ebo: “Door de opwarming en de hogere CO2-concentraties duurt het pollenseizoen langer. Vroeger begon het eind maart, en eindigde het in juni. Nu start het al eind januari en loopt het seizoen tot augustus. Ook het aantal piekdagen waarop de kritische stuifmeeldrempel wordt overschreden, neemt toe. Dat zijn de dagen wanneer de patiënten de meeste kwaaltjes ondervinden.”

Een andere reden waarom klimaat invloed heeft, is de veranderende vegetatie. Doordat het warmer wordt, duiken nieuwe planten op zoals ambrosia of glaskruid. Deze twee soorten onkruid zijn belangrijke allergieverwekkers.”

Kan je iets doen om een allergie te voorkomen? 

Of je een allergie ontwikkelt, is voor een deel genetisch bepaald. “Vele allergieën worden veroorzaakt door IgE antistoffen. Je lijf gaat deze antistoffen normaal gezien alleen aanmaken om je te beschermen tegen parasieten, maar bij mensen met een allergie gebeurt het jammer genoeg ook op andere momenten. De aanleg om ook makkelijk deze IgE antistoffen aan te maken, noemen we de atopische aanleg.”

Met andere woorden: komen IgE-afhankelijke allergieën in de familie voor? Dan heeft het nageslacht een grotere kans op allergische klachten. “Als géén van je biologische ouders een aanleg voor allergieën heeft, dan heb je 5 procent kans om er eentje te ontwikkelen. Heeft één van je biologische ouders het wel te pakken? Dan stijgt die kans naar 25 procent. Gaat het zowel om je biologische moeder als vader, zitten we al aan 60 procent.”

Hoe zo'n aanleg zich uiteindelijk zal uiten, ligt niet vast. “Het kan goed zijn dat je papa astma krijgt door honden, en dat zijn dochter begint te niezen bij een kat.” 

Vermijden is niet altijd de beste oplossing

Naast een genetische voorbeschikking zijn ook de omgevingsfactoren van belang. “Je zou kunnen zeggen: ik heb een erfelijke aanleg, dus ik koop geen hond zodat ik geen hondenallergie krijg. Dat klinkt logisch, maar die redenering is niet waterdicht”, vertelt de professor. “Lange tijd was het uitgangspunt: zonder blootstelling krijg je geen allergie. Maar in 2015 is dat ontkracht door een baanbrekende studie. Dat onderzoek werd uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk, waar een allergie voor pinda’s heel frequent voorkomt. Tot voor de eeuwwisseling werd aan mensen met een genetische aanleg aangeraden om pinda’s strikt te mijden. Vrouwen die zwanger waren of borstvoeding gaven, mochten geen pinda’s eten. En ook voor kinderen met een risicoprofiel en jonger dan 5 jaar waren pinda’s not done. En wat zag men? Dat strenge gedoe haalde niets uit.” 

“Toevallig merkte men ook dat risicokinderen die voor hun eerste verjaardag wél pinda’s proefden, minder kans hadden om later een allergie te krijgen. Per zeven risicokinderen zijn er zes die safe blijven. Men is volop aan het onderzoeken of dit bij andere allergieën ook zo werkt, en daar zijn al een paar aanwijzingen voor. Ik ben hoopvol, maar we mogen de huid van de beer niet verkopen voor hij geschoten is.”

 Immuuntherapie als ultiem redmiddel

De meest voorkomende allergieën in ons land zijn die voor huisstofmijt en graspollen, maar ook de bomen en onkruiden zijn aan een serieuze inhaalbeweging bezig. “Katten en honden zijn eveneens vaak de boosdoener”, aldus Ebo. “Wat betreft voedsel zien we verschillen tussen kinderen en volwassenen. Kinderen ervaren vooral allergische klachten bij koemelk en ei, maar ook tarwe, hazelnoot, soja en kiwi. Bij volwassenen zijn vooral noten en steen- en pitvruchten zoals appels, peren en pruimen problematisch.”

Of je nu geen vis mag eten of een vreselijke kriebelhoest hebt door honden: de verzorging blijft min of meer hetzelfde. “Stap één: probeer de boosdoener te vermijden. Eet geen vis als dat allergische reacties uitlokt bij jou. Hetzelfde geldt voor honden: hoe schattig zo'n puppy is, je haalt hem beter niet in huis. Helaas is het niet altijd mogelijk om allergenen te vermijden. Pollen zitten overal. En een kind met een pollenallergie kan je niet onder een glazen stolp steken.”

Kan je de schuldige niet vermijden? Of lukt dat wel, en heb je nog altijd klachten? Dan moet je die behandelen. “Deze pijler noemen we de conventionele symptomatische therapie. Aan de hand van pilletjes, neussprays of puffers ga je proberen om klachten te onderdrukken.”

Als slikken en spuiten onvoldoende of niet helpt, is immuuntherapie de laatste toevlucht. Ebo: “Dan ga je het kwaad bestrijden met het kwaad. De patiënt krijgt dan in héél kleine hoeveelheden toegediend waar hij net niet tegen kan. Dat kan onderhuids ingespoten worden, of met een tabletje of druppeltjes onder de tong. Het werkt vooral bij allergieën ten opzichte van bijen- en wespengif, huisstofmijt en pollen. Het is wel een prijzige bedoening, want alleen de immuuntherapie voor bijen- en wespengif wordt alsnog terugbetaald.”

Lees ook: 

Hooikoortsseizoen is officieel gestart: dit kan je eraan doen (+)

Hooikoorts of toch Covid-19? Zo kan je ze van elkaar onderscheiden




5 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • carla minten

    Mijn moeder van 90, die langs ons woont is nog maar sinds een drietal jaar allergisch voor pollen van bomen en grassen. Zielig om te zien én horen hoor. Alle begrip voor de biodiversiteit, maar bermen mogen niet gemaaid worden, onkruid tiert welig, ... een duurzame oplossing zou welkom zijn.

  • karin verwimp

    Poets nog maar wat meer met produkten met een ontsmettingsmiddel er in verwerkt, dan kan je straks nergens meer tegen. Maar dat mag niet gezegd worden.

  • Georgette Vanoverbeke

    Enkele jaren terug had ik verschillende allergieën waarop ik toen werd getest , na enkele bezoeken bij een Kinisioloog ben ik daar gelukkig volledig vanaf.

  • Catherine Aerts

    Ik heb zowel een honden-als kattenallergie en toch heb ik beide in huis. Zolang ze niet in de buurt van mijn gezicht komen en ik de krabpaal regelmatig stofzuig heb ik geen problemen. En ja, de mensen zijn te proper. Hier in huis wordt geleefd, het is geen toonzaal en dat hoeft ook niet. Enkel mijn aanrecht en wc worden met Dettol gepoetst, de rest gewoon met water en zeep.

  • johan fransaert

    je kan al beginnen met te stoppen met je dagelijks van top tot teen met zeep te wassen want daarmee verwijder je ook je natuurlijke beschermlaag op je huid, wat niet wil zeggen dat je jezelf niet langer kunt wassen maar doe het dan zonder zeep en je zal niet langer last hebben van allerlei huidaandoeningen, die beschermlaag op je huid is daar voor een reden.