Exclusief voor abonnees

Goede voornemens maken voor het nieuwe jaar, is dat nuttig?

Getty Images/iStockphoto
We klinken bijna op het nieuwe jaar. Traditiegetrouw maken heel wat mensen dan goede voornemens. Maar is dat wel nuttig? Een voor- en tegenstander gaan in duel over het issue.

TIM VANHOOMISSEN:  “Zet je goede voornemens om in kleine, haalbare stappen”

“Goede voornemens doen je nadenken over je ­prioriteiten en hoe je die wilt veranderen”, zegt doctor in de psychologie Tim Vanhoomissen (Thomas More).

“Het is goed je gedrag af en toe ter discussie te stellen en eventueel te veranderen. Goede voornemens doen je nadenken over je prioriteiten en hoe je die wilt veranderen. In feite initiëren ze die gedragsverandering. Alleen blijkt het moeilijk om ze vol te houden. Ik heb geen weet van grootschalig wetenschappelijk onderzoek daarover, maar uit kleine enquêtes kunnen we afleiden dat 50 tot 80 procent van de bevolking goede voornemens maakt. Slechts 10 tot 15 procent slaagt er ook in ze te volbrengen.

Heel wat goede voornemens sneuvelen. Nochtans hoeft dat niet, want er zijn drie factoren die succes beïnvloeden: attitude, sociale normen en gepercipieerde gedragscontrole. De eerste is makkelijk. Je moet er zelf van overtuigd zijn dat je voornemen een goede zaak is. Als je gezonder wilt leven, moet je dus geloven dat onder andere sport en beweging nodig zijn om je doel te bereiken.

Daarnaast speelt je omgeving een rol; dat is de sociale norm. Als je vrienden veel sporten – omdat ze geloven dat dat gezond is – zul jij sport ook als positief ervaren. Maar dat kan ook in omgekeerde richting uitdraaien. Als een vriendengroep beweging onnodig vindt, kan het moeilijk zijn om er toch voluit voor te gaan. Dat kan een rem zetten op de beoogde verandering.

Tot slot is er de gepercipieerde gedragscontrole. Die draait om één vraag: zie ik mezelf in staat om iets te veranderen? Kan ik drie keer per week sporten? Mijn sigaret vervangen door een nicotinepleister?”

Overspoeld met advies

“Naast deze basismotivatie zijn ook praktische overwegingen van belang. Een goede voorbereiding is het halve werk. Onbezonnen aan goede voornemens beginnen, is het recept voor mislukking. Wie een goed voornemen omzet in kleine en haalbare stappen, kan de kans op slagen vergroten. Wees dus realistisch en maak het concreet. Zeg niet: ‘Ik ga meer sporten’, maar zeg: ‘Ik ga in januari één keer per week sporten. In februari bouw ik op naar twee keer per week.’

En maak daar ook tijd voor. Schrijf het in een agenda, zoals je een vergadering of avond met vrienden vastlegt.

Het is ook geen must om een goed voornemen bekend te maken. Sommigen hebben daar baat bij. Ze genieten van de virtuele schouderklopjes als ze op sociale media een update plaatsen. Maar voor iemand die faalangstig is, kan dat eerder belemmerend werken. Dan kan het zinvoller zijn om pas iets te zeggen als een (tussentijds) doel is bereikt.

Het maken van voornemens is van alle tijden, maar de niet-aflatende stroom van informatie werkt het fenomeen misschien wel extra in de hand. We worden via allerlei kanalen overspoeld met advies. Zo ervaren we regelmatig een tegenstelling tussen hoe we zijn en hoe we zouden moeten zijn. Dat leidt tot interne onvrede. En daar willen we natuurlijk weer van af.”   

GOEDELE ­LEYSSEN: “Doelen op korte termijn kunnen meer kwaad dan goed doen”

Zelf maakt Goedele Leyssen, auteur van onder meer ‘De wellness formule’, geen goede voor­nemens meer. ‘Als ik iets wil veranderen, heeft het geen zin om te wachten tot het nieuwe jaar.’

“Sinds ik werk en schrijf over welbevinden, besef ik dat je veel gelukkiger wordt als je op lange termijn denkt. Ik geloof niet meer in kortetermijndoelstellingen en goede voornemens die daaraan voorafgaan. Daarom maak ik ze zelf al jaren niet meer.

Het probleem met goede voornemens: mensen verwachten instant resultaat. De sportscholen worden in januari overspoeld door nieuwe leden. Als er twee weken later geen zichtbare veranderingen zijn, haken ze weer af. Gezonder eten? Mensen denken dat alleen een nultolerantiebeleid werkt. Maar dan verliezen ze de moed. Ze moeten zichzelf alles ontzeggen. Dat is zoals een korset dat veel te strak wordt aangetrokken en je in een wurggreep houdt.

En niet uitzonderlijk volgt dan een rebound-effect. Mensen schrokken alles wat ze zien naar binnen of ze bewegen helemaal niet meer.

Die kortetermijndoelen kunnen meer kwaad dan goed doen. Resultaat: nadien sta je er slechter voor dan voor je aan het goede voornemen begon.

Iedereen heeft ruimte nodig om te leren en te groeien. Daarom vind ik langetermijnplannen nuttiger dan de voornemens die na een maand in de prullenmand belanden. Als ik iets wil veranderen, heeft het geen zin om te wachten tot het nieuwe jaar. Er bestaat geen magische toverstaf die op 1 januari actief wordt.

In mijn boek spreek ik over een 28 dagenplan. Dan krijgen de meeste mensen het gevoel dat hun gedragsverandering werkt. En het is een overzichtelijk aantal dagen. Maar sommigen zien pas na 66 dagen verschillen, nog anderen pas na 254. Dat hangt sterk af van meerdere factoren, zoals de omstandigheden en iemands persoonlijkheid.”

Bikinilijf

“Het is een eerste stap, maar nog steeds vrij dichtbij. Ik raad mensen dan ook aan om nog verder in de toekomst te kijken. Waar wil een dertigjarige over vijf jaar staan? Willen ze nog steeds die berg kunnen beklimmen of werken ze naar een verantwoordelijke functie binnen het bedrijf? Wil een veertigjarige twintig jaar later de kleinkinderen zien opgroeien? Zulke intenties motiveren meer en beter dan een bikinilijf tegen de zomer. De resultaten zullen navenant zijn. En elke dag is een goede dag om daarmee te beginnen.

Bovendien is een tegenslag dan ook geen gigantische ramp. Het globale plaatje komt er niet door in het gedrang. Die drie glazen alcohol op de verplichte nieuwjaarsreceptie van het werk maken het verschil niet. Of nog beter: spreek met jezelf af dat je ze afwisselt met water. Krijg je tijdens het meerjarenplan een baby of is er een relatiebreuk waardoor je drie maanden niet sport? Jammer, maar dat trek je weer recht. Mensen zijn krachtiger en weerbaarder dan ze zelf vaak denken.

Uiteindelijk ga je stelselmatig keuzes maken die naar je doel toewerken. Het wordt een automatisme. En heb je toch eens zin in een pizza of om de sportschool over te slaan, zal dat het verschil niet maken.” 




Reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.