Frank Deboosere geveld door artrose, zo kan hij wel blijven bewegen

-
Getty Images -
Frank Deboosere zag zich genoodzaakt om zijn fietsschoenen aan de haak te hangen vanwege zijn artrose. Geen pretje, voor iemand die gemiddeld drie uur per dag op de fiets zat. Maar wat is artrose precies? En waar zit juist het verschil met reuma?

Artrose. Dat is iets voor bejaarden, toch? Niet dus. Terwijl deze aandoening vroeger steevast met ‘oud en versleten’ werden geassocieerd, krijgen steeds meer mensen er almaar vroeger mee te maken. Hoe kunnen we dat verouderingsproces van onze gewrichten bestrijden?

“Een op de drie volwassenen heeft een vorm van artrose en dat zal alleen maar toenemen”, zegt professor Luc Vanden Bossche. Hij is kliniekhoofd van de dienst fysische geneeskunde en revalidatie in het Universitair Ziekenhuis Gent. “Meer en meer jonge mensen krijgen ermee af te rekenen en vooral meer vrouwen. Dat komt omdat vrouwen intensiever aan sport beginnen te doen, waardoor ze net als mannen ook meer last krijgen van artrose.”

Artrose valt onder de noemer reuma en wordt ook weleens slijtagereuma genoemd. “Reuma is een ziekte”, aldus Vanden Bossche. “Eigenlijk valt je eigen lichaam je gewrichten aan, waardoor die worden aangetast. Dat kan leiden tot zware misvormingen, ontstekingen, zwellingen...”

Verschillende soorten

Er zijn veel verschillende vormen van reuma en daardoor zijn er ook heel veel verschillende medicijnen en methodes om het te behandelen. Niet alle soorten zijn even ernstig. Slijmbeursontsteking (bursitis) en peesontsteking (tendinitis) zijn meestal goed te behandelen of ze genezen vanzelf, maar de meeste aandoeningen zijn chronisch zoals de ziekte van Bechterew, reumatoïde artritis en juveniele chronische artritis (JCA). “Medicatie en behandeling kunnen die soorten reuma niet genezen, maar ze maken het leven wel comfortabeler. En als de reuma echt te ver gevorderd is, dan volgt onvermijdelijk een operatie om bijvoorbeeld een nieuwe heup te krijgen”, zegt professor Vanden Bossche.

Artrose maakt deel uit van de ‘reumafamilie’, maar wordt niet gezien als een echte ziekte. Al heeft het ook, zoals sommige vormen van reuma, te maken met het kraakbeen. Dat is een zacht botweefsel dat zich tussen onze gewrichten bevindt en ervoor zorgt dat onze botten soepel ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Als dat kraakbeen afslijt, zullen de botten meer over elkaar schuren en dat zorgt voor stramme en pijnlijke gewrichten. Het kraakbeen verdeelt normaal ook de schokken als we bewegen. Vermindert het kraakbeen, dan zal het bot uitzetten om de schokken zelf op te vangen. Die uitstulpingen worden papegaaienbekken genoemd en raken vaak de cellen rond het gewricht, waardoor die beginnen te lekken, wat tot ontstekingen leidt.

Vijf behandelingen

Gelukkig bestaan er bij artrose enkele effectieve behandelingen. Professor Vanden Bossche somt ze op:

Preventie: Je kan je levensstijl aanpassen. Recent onderzoek heeft uitgewezen dat obesitas ervoor zorgt dat er meer kraakbeen afbreekt. Preventief vermageren is dus de boodschap om de druk op de gewrichten te laten afnemen. Ook te eenzijdige voeding kan ervoor zorgen dat bepaalde cellen in de gewrichten worden aangevallen. Variëren is aangewezen.

Medicijnen: Je kan pijnstillers nemen, al is dat geen behandeling. Dat zorgt alleen voor meer comfort. Een arts kan ook ontstekingsremmers voorschrijven of bijvoorbeeld hyaluronzuur inspuiten. Je lichaam maakt dat zelf aan als een soort van smeermiddel voor de gewrichten. Je kan het vergelijken met een auto die 5.000 kilometer aflegt met dezelfde olie. Die moet ook eens gesmeerd worden. Wel, dat geldt net zo bij artrose. Maar ook dit is om een patiënt te depanneren. Het is geen oplossing.

Voedingssupplementen: Recente studies wijzen uit dat er geen echt bewijs is dat voedingssupplementen helpen, maar uit de praktijk in het ziekenhuis blijkt dat sommige mensen daar wel mee gebaat zijn. Bijvoorbeeld supplementen waar glucosamine inzit of NC2 dat collageen bevat.

Braces: Als het ernstiger wordt, kan een brace de gewrichten deels ontlasten. Braces worden ook gebruikt bij patiënten die de medicatie niet goed verdragen. En kunnen ook helpen bij reumapatiënten.

Operatie:  Een operatie is de laatste stap. Er zijn verschillende manieren. Gaatjes boren in het kraakbeen, zodat er bloed inkomt dat zorgt voor de aanmaak van nieuw kraakbeen. Je kan overgaan tot kraakbeentransplantatie. De laatste redding is een prothese. Die plaatsen we alleen als je bij wijze van spreken niet meer kan bewegen. Die operaties zijn trouwens minder zwaar dan vroeger.

Krijgt iedereen reuma?

Moeten we nu allemaal beginnen vrezen dat we morgen ons bed niet meer uit kunnen? Zo’n vaart zal het niet lopen, zegt professor Vanden Bossche: “Er bestaat nog geen consensus over de oorzaken van artrose en dus heb je verschillende theorieën over het afslijten van het kraakbeen: overbelasting, eenzijdige bewegingen, familiale aanleg... Het is wel zo dat een aantal sporten het risico verhogen, bijvoorbeeld voetbal, duursporten zoals marathons lopen, gevechtssporten en tennis. Bij sommigen zit artrose in de familie, waardoor je er preventief weinig kan aan doen. Bewegen is belangrijk. Maar er zijn ook andere middeltjes. Een massage kan zorgen dat de spieren rond de gewrichten ontspannen. Daardoor komt er minder druk op die gewrichten. Je hebt warmtetherapie, wat ook een ontspannend effect kan geven, net zoals koude trouwens, hoe gek dat ook mag klinken. Maar ijs werkt alleen als er vocht in je gewrichten zit. Voor alle duidelijkheid: ijs en warmte zijn niet aan te bevelen bij andere vormen van reuma. Dan is er ook nog een homeopathisch middel: traumeel, dat werkt in op de ontstekingen.”

Naast die grote groep mensen die aan reuma of artrose lijden, is er natuurlijk nog altijd een veel grotere groep die er geen last van heeft. Wanneer moeten zij zich zorgen maken? “Als je ‘s nachts pijn krijgt aan je gewrichten, als je gewrichten opzwellen of als je enorm last hebt van ochtendstijfheid, dan kan dat wijzen op reuma. Bij reumatoïde artritis voelt het aan alsof je ‘s ochtends kreupel bent, terwijl het bij artrose net omgekeerd is. Dan kan je ‘s morgens fluks je bed uit, maar komt die stramheid op naar de avond toe. Wanneer die klachten een paar maand aanhouden, kan je het best eens naar een dokter gaan.”

De grootste misvatting rond reuma is misschien wel dat reumapatiënten niets meer kunnen en zich vooral rustig moeten houden. ‘Fout’, zegt Nele Caeyers, voorzitter van Reumanet.be en zelf reumapatiënt: “Het is belangrijk om mensen met reuma aan het werk te houden. Daar proberen wij als patiëntenvereniging voor te lobbyen, zodat de overheden en werkgevers zien dat het een win-winsituatie kan zijn. Het zorgt ervoor dat er minder ziekte-uitkeringen moeten betaald worden en je laat de patiënt in zijn eigenwaarde. Alleen stuit die doelstelling nog altijd op heel wat weerstand. Werkgevers staan er niet altijd voor te springen om hun personeel halftijds te laten werken of lichter werk te geven, terwijl mensen die bijvoorbeeld artrose hebben vaak nog vrij goed kunnen functioneren.”

Maar hoe moeten reumapatiënten dat bewegen dan aanpakken? We steken ons licht op bij Frank Wezenbeek. Hij is de hoofdkinesist bij voetbalclub AA Gent en heeft daarnaast al 25 jaar een eigen praktijk waarin hij (top)sporters uit heel Vlaanderen behandelt. “Vroeger gingen reumapatiënten niet naar een kinesist. Dat had te maken met de verkeerde opvatting dat ze moesten blijven zitten tot alles vastgeroest was. Nu komen steeds meer jonge mensen bij mij langs. Ze willen kijken wat ze kunnen doen om vooral niet vast te roesten.” Alleen is het niet zo eenvoudig om reumapatiënten te begeleiden. “Omdat dé reuma-patiënt niet bestaat. Er zijn zoveel gradaties dat een individuele aanpak nodig is. Communicatie tussen arts, therapeut en patiënt is daarom belangrijk. Want loop je tijdens een voetbalmatch een kruisbandletsel aan de knie op, dan weet je dat je na drie maanden weer kan joggen. Bij reuma kan je dat niet zeggen. Het is onmogelijk om een echte planning te maken. Daarom moet je samen met de patiënt realistische doelen stellen. Als die dan merkt dat hij in het dagelijkse leven meer comfort krijgt, ziet hij pas het nut in van de oefeningen.” Het is belangrijk om mensen gemotiveerd te houden. In het begin zijn de gewrichten soms verstijfd. Dat vergt specifieke oefeningen om weer mobieler te worden. Daarna kan je pas werken aan de spierkracht zelf. Afhankelijk van de fase waarin een patiënt zich bevindt, kan je bepaalde sporten aanbevelen. In het begin is dat fietsen of zwemmen. Lopen en wandelen geven dan nog te veel belasting, maar in een verdere fase mogen ze wel. Ik leg echt de nadruk op een individuele aanpak, want reumapatiënten met problemen in de knie kunnen bijvoorbeeld beter geen schoolslag zwemmen. Medische begeleiding is nodig om te vermijden dat je de gewrichten overbelast.”




5 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Paul Verbeeck

    Die inspuitingen met hyaluronzuur werken maar zijn kostelijk en zijn op eigen kosten ,het ziekenfonds komt niet tussen , dus de mensen maken hier zo weinig mogelijk gebruik van met als gevolg meer schade op lange termijn en duurdere behandelingen achteraf.

  • Pierre Vanden Meersschaut

    Naar mijn bescheiden mening is de beste beweging deze met de fiets. Zeker nu er mogelijkheid is om weinig of niets te forceren met een elektrische fiets, het is zelfs nog leuk om te doen ook.

  • Andre Haentjens

    Ik heb zelf artrose ( rug ) de moeilijkste start is s’morgens de stijfheid de beste remedie uit die zetel en bewegen ,wandelen , fietsen ,als ge een tuin heb hem zelf onderhouden in één woord uw bezig houden

  • Pierre Vanden Meersschaut

    Beste Paul, de volksterm is reuma. De medische terminologie maakt onderscheid tussen artrose en (reumatoïde) artritis. Het eerste is een leeftijdsgebonden slijtage van het kraakbeen in gewichtdragende gewrichten zoals knie en heup. De tweede aandoening is een veel ernstiger aandoening die reeds op jeugdige leeftijd kan voorkomen gekenmerkt door inflammatie. Inflammatie veroorzaakt warmte, roodheid en vooral erge pijn die de gewrichten ernstig kunnen aantasten.

  • Paul De Mol

    Mij valt vooral op welk een enorme spraakverwarring en tegenstrijdige informatie er heerst op dit vlak. Reuma, artrose, artritis: niemand kan precies het verschil uitleggen. En dit artikel maakt het nog verwarrender. Ik heb sterke artrose (familiaal), maar helemaal geen reuma (volgens testen). Ik ben 's ochtends heel stijf, en na een half uurtje bewegen gaat het gewoonlijk beter. Vaak stak ik al om 6 uur op door de pijn.