Exclusief voor abonnees

Dit moet je weten over botox: “Ooit gebruikt om spasmen bij baby’s aan te pakken, nu populair antirimpelmiddel”

Het effect van botox is slechts tijdelijk, waardoor je om de drie tot zes maanden een nieuwe behandeling nodig hebt.
Shutterstock Het effect van botox is slechts tijdelijk, waardoor je om de drie tot zes maanden een nieuwe behandeling nodig hebt.
Botoxbehandelingen worden steeds populairder bij jongeren tussen 18 en 25 jaar en het Amerikaanse model Chrissy Teigen (34) gebruikt het zelfs als remedie tegen haar zwangerschapshoofdpijn en migraine. Maar is het wel veilig om al op jonge leeftijd met botox te beginnen? En wat zijn de effecten op het lichaam op lange termijn? Dermatoloog Ilan Karavani, een van de eersten om botox te gebruiken voor cosmetische behandelingen in België, zet in MijnGids alle voor- en nadelen op een rij.

Wat is botox eigenlijk?

Ilan Karavani: “Botox is een merknaam voor botuline exotoxine. De Belgische professor Emile van Ermengem ontdekte in 1896 de bacterie die botuline exotoxine produceert. Die werd al twee eeuwen geleden beschreven, toen een grote groep mensen stierf aan de gevolgen van het eten van bedorven worsten. Voor hun dood viel het op dat al hun spieren snel verlamd raakten. De naam botuline komt dan ook van botulus, wat Latijn is voor worst. Botox is de toxine die uit deze bacterie wordt gehaald en vervolgens als poeder wordt verpakt in een proces dat lyofilisatie heet. Voor gebruik wordt het aangelengd met een fysiologische zoutoplossing, zodat het veilig kan worden ingespoten om spieren te ontspannen.”

Botox is dus eigenlijk een gif? Is dat wel veilig?

“Niet de dodelijke bacterie wordt ingespoten, enkel toxine die hiervan afkomstig is en dat in sterk verdunde vorm. Hierdoor is het veilig om botox te gebruiken. In feite is het een natuurlijke spierontspanner, die na drie tot zes maanden ook weer afgebroken wordt door het lichaam. Het effect is dus maar tijdelijk.”

Dermatoloog Ilan Karavani was een van de eersten om in België botox te gebruiken voor
cosmetische behandelingen.
Koen Broos Dermatoloog Ilan Karavani was een van de eersten om in België botox te gebruiken voor cosmetische behandelingen.

Waarvoor wordt botox allemaal gebruikt?

“Botox werd voor het eerst gebruikt door neurologen, om spasmen bij baby’s te verhelpen. Vervolgens werd het ook ingespoten om nerveuze tics aan de ogen aan te pakken. Patiënten merkten op dat de huid rondom het oog, waar botox werd gebruikt, minder rimpels vertoonde. Die vaststelling zette de Amerikaanse oogarts Alan Scott er ruim dertig jaar geleden toe aan om botox verder te ontwikkelen als cosmetisch product. In 1991 verkocht Scott z’n middeltje aan een Californisch chemiebedrijf. Niemand dacht toen dat botox daadwerkelijk zou worden ingezet voor cosmetische toepassingen, laat staan dat het wereldwijd zo’n succes zou worden. Hoewel botox al sinds 1989 wordt gebruikt als spierontspanner voor medische doeleinden, werd het pas in 2002 goedgekeurd als antirimpelmiddel. Al wordt het nog voor veel meer gebruikt: ook migraine, tandenknarsen, acné, overmatige transpiratie… kan je verhelpen met botox.”

Botox kan ook preventief worden ingespoten om te vermijden dat je uitdrukkingsrimpels krijgt

Dermatoloog Ilan Karavani

Botox is populair om rimpels aan te pakken. Kan het ook rimpels voorkomen, zoals veel jongeren beweren?

“Ja, botox kan preventief worden ingespoten om te vermijden dat je uitdrukkingsrimpels krijgt. Maar doorgaans wordt het vooral gebruikt om die rimpels tijdelijk te doen verdwijnen. Ouderdomsrimpels kan je er dus niet mee aanpakken. Mannen kiezen vooral voor botox ter camouflage van hun fronsrimpel, vrouwen laten eerder hun kraaienpootjes behandelen. Opvallend is dat jonge meisjes steeds vaker botox gebruiken om hun wenkbrauwen te liften, maar dat lukt niet bij iedereen. Als je geen actieve spier aan de zijkant van je wenkbrauwen hebt, zal dat niet gaan.”

Wat als er complicaties optreden?

“Iedereen heeft wel eens een foto gezien van een celebrity die niet meer kon lachen of constant verbaasd leek te kijken na een botoxbehandeling. Dat gebeurt als er te veel botox is ingespoten. De enige remedie is minstens zes maanden geen botox meer te gebruiken. Soms kan er ook sprake zijn van atrofie. In dat geval verliest de gelaatsspier van een bepaalde uitdrukkingsrimpel zijn spieractiviteit en volume. Als een andere spier het dan overneemt, krijg je een totaal andere mimiek. Zo zijn er mensen die geen last meer hebben van hun verticale fronsrimpel, maar in de plaats een horizontale fronsrimpel ontwikkelen.” 

Een hangend ooglid kan optreden als botox verkeerd is ingespoten of naar spieren in de omgeving sijpelt. Een middeltje om de botox in zo'n geval snel te doen oplossen is er niet

Dermatoloog Ilan Karavani

“Een ander veelgehoord probleem is een hangend ooglid, een bijwerking die kan optreden, als botox verkeerd is ingespoten of als het product naar spieren in de omgeving sijpelt. Een middeltje om de botox in zo'n geval snel te doen oplossen is er niet. Eventueel kan een neurofeedbackbehandeling het euvel wel verhelpen: door elektrostimulatie wordt de ‘verlamming’ dan gereset. Uitzonderlijk kan er ook sprake zijn van een allergische reactie: dit is doorgaans niet op de botox zelf, maar op de draagproteïne van het product. Eventueel kun je dan opteren voor een ander merk van toxine.”

Jongeren geven ook aan voor botox te kiezen, omdat het goedkoper is dan een dure crème én meer resultaat oplevert?

“Gemiddeld betaal je 120 à 180 euro voor één spuit met botox. Doorgaans kan je hier één zone mee behandelen. Bij mannen is dat dan bijvoorbeeld de fronsrimpel. Vrouwen hebben meestal minder product nodig, waardoor het zowel in een fronsrimpel als het voorhoofd kan worden ingespoten. Het voordeel van botox is dat het onmiddellijk een zichtbaar resultaat oplevert: binnen de twee dagen. Het nadeel is dat het effect tijdelijk is, waardoor je het om de drie à zes maanden moet herhalen. Daarnaast werkt botox anders dan crèmes; het draagt niet bij tot een natuurlijk herstel van de huid maar zorgt voor een onderbreking van het overmatig actief zenuwstelsel. Een crème verbetert de huid op lange termijn en kan geen uitdrukkingsrimpels laten verdwijnen.”

Wil dat zeggen dat eens je met botox begint, je het moet blijven doen om het resultaat te behouden?

“Iedereen kan op elk moment stoppen met botoxbehandelingen. Het heeft geen nadelige effecten op het lichaam als je het na jaren gebruik niet meer zou gebruiken. Maar het resultaat verdwijnt inderdaad ook. Al is het bij langdurig botoxgebruik nooit volledig weg. Iemand die bijvoorbeeld twee jaar lang consequent kraaienpootjes heeft laten behandelen met botox zal uiteindelijk zo’n twintig procent van het effect behouden.”

Fijne lijntjes aan de oppervlakte van de huid kun je vervagen met crèmes op basis van peptiden

Dermatoloog Ilan Karavani

Kan botox verslavend zijn?

“Last van ontwenningsverschijnselen, zoals bij het afkicken van cocaïne, krijg je niet. Wel is het zo dat sommigen verslaafd zijn aan het esthetisch effect: het is fijn om er goed uit te zien. Vooral bij vrouwen speelt dat mee. Mannen houden dan weer meer van het gevoel van ontspanning dat botox hen geeft: ze voelen echt het ongemak van hun fronsrimpel als de botox begint uit te werken.”

Zijn er alternatieven voor wie toch twijfelt aan de veiligheid van botox?

“Fijne lijntjes aan de oppervlakte van de huid kun je vervagen met crèmes op basis van peptiden. Bepaalde peptiden richten zich op de collageenproductie en op de samentrekking van de kleine huidspiertjes, waardoor de huid voller en strakker wordt en dus ook rimpeltjes aanpakt. Een frons kun je er echter niet mee wegtoveren. Daarnaast zie je nooit meteen het resultaat van een crème, je moet die langdurig en consequent gebruiken om effect te hebben. Een ander alternatief zou het bevriezen van de zenuwen kunnen zijn, waardoor de spiercontracties die de rimpels veroorzaken verdwijnen. Maar deze methode is nog niet doorgebroken in de esthetische wereld.”

“Persoonlijk denk ik dat in de toekomst botox plaats zal ruimen voor neurofeedbackbehandelingen. Door elektrostimulatie kan je weer soepele gelaatsspieren opbouwen die op een natuurlijke manier ontspannen. Je rimpels zullen dus verdwijnen omdat je gelaatsspieren niet meer in contractie blijven.”

De juiste keuzes maken voor je portefeuille of je culinaire avonturen? Of advies nodig over je gezondheid of relaties? Laat je gidsen door experts en surf naar onze MijnGids-pagina.

Lees ook: 

Steeds meer jongeren aan de botox en de fillers: “Wie dure crèmes smeert, is een pak meer geld kwijt. En het resultaat trekt op niks” (+)

Chrissy Teigen gebruikt botox tegen migraine: een wondermiddel? “Het werkt, maar niet bij iedereen”, zegt neuroloog (+)

Schaamplipverkleiningen en andere genitale chirurgie zitten in de lift: heeft iedereen binnenkort een designervagina? (+)