Exclusief voor abonnees

De wetenschap over de winterslaap: “Wellicht gaan we er ziektes mee oplossen”

Getty Images/iStockphoto
In de zomer keihard doorgaan, en zodra het koud wordt, even de boel de boel laten. Rust. Voor velen aanlokkelijk, maar het lijkt nog toekomstmuziek.

Als mens in winterslaap gaan, het klinkt misschien gek, maar professor Rob Henning (Rijksuniversiteit Groningen) is ervan overtuigd dat het kan. “Als je naar zoogdieren kijkt, zie je dat winterslaap bijna in elke klasse en op elk continent voorkomt. Dat suggereert sterk dat het een algemene eigenschap van dieren is. We moeten alleen uitvinden waar de juiste knop zit.’’ Helemaal in winterslaap gaan is vooralsnog toekomstmuziek, maar volgens Henning kunnen we wel veel leren van winterslapers.

Kacheltje uit

Dieren zetten letterlijk voor een paar maanden hun kacheltje uit. “Hun lichaamstemperatuur daalt tot net boven het vriespunt, hun hartslag vertraagt tot enkele slagen per minuut en er is vrijwel geen hersenactiviteit meer meetbaar. Ze zetten dus echt hun stofwisseling even helemaal stil’’, vertelt Henning. Het bijzondere is dat deze dieren hier vrijwel geen blijvende schade aan overhouden. “Als wij een week met ons been in het gips zitten, verliezen we al 1,5 kilo aan spiermassa. Een dier in winterslaap ligt een half jaar stil en verliest geen grammetje spier!’’

Toch zien we dat een winterslaap wel degelijk tijdelijke schade in organen veroorzaakt. “Sterker nog, tijdens de winterslaap zien we veranderingen in hersenen en longen, die sterk geassocieerd zijn met menselijke ziektebeelden zoals astma en de ziekte van Alzheimer’’, vertelt Henning. “Ziektes die voor ons onomkeerbaar lijken, maar waarvan deze dieren zich weer netjes herstellen, zodra ze uit winterslaap komen.’’

Beschermend mechanisme

Recent is ontdekt dat winterslapers een beschermend mechanisme hebben. Ze hebben specifieke verdedigingsstofjes die ervoor zorgen dat hun cellen beschermd worden tijdens het onderdrukken van hun stofwisseling. “Wij hebben met veel ziektes te maken, waarbij de energiestofwisseling verstoord is, zoals diabetes’’, zegt Henning. “Helaas zijn deze verdedigingsstofjes niet direct toepasbaar in de mens, omdat ze bijwerkingen hebben. Inmiddels zijn er wel synthetische varianten, chromanolen.’’ De resultaten zijn hoopvol. “Als je menselijke cellen koelt en weer opwarmt gaan ze dood, maar als je ze koelt met chromanolen erbij, blijven ze wel goed functioneren.’’

Door naar het mechanisme achter winterslaap te kijken, zouden we dus behandelingen of medicijnen kunnen ontwikkelen. Henning heeft dan ook goede hoop dat de winterslaap ons nog heel bijzondere kennis gaat bijbrengen. “Je kan aan allerlei medische toepassingen denken. Wellicht gaan we er ziektes mee oplossen.’’

Wellicht gaan we er ziektes mee oplossen




3 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Catherine MISTIAEN

    Interessant artikel: logische oplossingen zijn zo simpel, dat je erover kijkt. Een eenvoudige tip aan beleidsmensen en ministers: in jan, feb en mrt alle activiteiten 2 à 4u làter beginnen 's morgens. De dagelijkse planning kan een beleidsmens aanpassen, ten gunste van de bevolking. En die onzichtbare, alomtegenwoordige kracht van absurditeit en tegendraadsheid, vraagt enige tegenkracht om te overwinnen, maar in feite is het niet zo moeilijk om dat te doen. Keep it simpel.

  • Willem Pots

    zo logisch als wat. Hoe vroeger het donker wordt, hoe vroeger je hoort te gaan slapen. En in de zomer heb ik er geen enkele moeite mee om al om 5u op te staan en in de tuin rond te lopen. Heerlijk is dat dan. Maar dat moet je mij in de winter niet vragen!

  • freddy cardoen

    Een mens is geen dier , om ziektes te voorkomen moeten we ervoor zorgen dat het vitamine d heel het jaar door op het maximum staat om onze immuniteit te vrijwaren .