De pil die u langer doet leven is geen utopie meer

Is het gouden middel voor een langer leven nu echt op komst?
THINKSTOCK Is het gouden middel voor een langer leven nu echt op komst?
Wie ouderdomskwalen te snel af wil zijn, is voorlopig aangewezen op een caloriearm dieet. Maar er is een medicijn dat hetzelfde proces in de hand werkt: rapamycin. Amerikaanse onderzoekers zijn er nu in geslaagd de werking van het middel te verklaren. Dat brengt de wetenschap een stap dichter bij een samenstelling die de veroudering kan vertragen en ouderdomsziektes kan bestrijden. Een pil die u langer doet leven, lijkt ineens niet meer zo veraf.

Rapamycin is een immuniteitsonderdrukkend antibioticum dat gebruikt wordt om afstoting na een transplantatie tegen te gaan. Pfizer brengt het medicijn uit onder de naam Rapamune. Het is beschikbaar in vloeibare vorm en als omhulde tabletten van 1 en 2 mg.

Het medicijn werd vijftien jaar geleden geregistreerd en wekte sindsdien de belangstelling wegens zijn schijnbare vermogen om de heilzame werking van een caloriearm dieet na te bootsen. De voorbije jaren bleek uit proeven dat rapamycin functioneert als een 'seingever' die het lichaam signaleert wanneer er voedsel aanwezig is, wanneer er energie beschikbaar is en wanneer het eiwitten en nieuwe cellen kan aanmaken.

Laboratoriummuizen die het middel toegediend kregen, leefden wezenlijk langer dan muizen op een gewoon dieet. De vermindering in activiteit, veroorzaakt door ouderdom, werd afgeremd. De muizen waren fitter, vertoonden een verbeterde kennis en cardiovasculaire gezondheid en kregen minder snel kanker. Ook bij muizen op een caloriearm dieet verlengde de levensduur met 25 tot 30 procent.

Weerstand tegen insuline
Helaas heeft elke medaille een keerzijde, en dit medicijn heeft dan ook een cruciaal neveneffect. Het verhoogt de weerstand tegen insuline, wat diabetes in de hand kan werken. De nieuwe bevindingen, gepubliceerd in het vakblad Journals of Gerontology: Biological Sciences, verklaren hoe dat komt.

De onderzoekers stelden vast dat zowel caloriebeperking als rapamycin de vorming van vetten verhindert. Maar alleen dieetbeperking verhoogt de oxidatie van die vetten om op die manier energie te produceren. Rapamycin veroorzaakte daarentegen een ophoping van vetzuren en ten slotte een weerstand tegen insuline.

Dit probleem kan aangepakt worden met het medicijn metformin, dat nu al aan sommige diabetici wordt gegeven om oxidatie van vetten te bevorderen. In laboratoriumtesten leverde de combinatie van beide middelen de verhoopte voordelen op zonder het ongeweste neveneffect.

Grotere levenskwaliteit
"Als verder onderzoek dit bewijst, zou het mogelijk zijn een combinatie van beide medicijnen te gebruiken om ouderdom te bestrijden en ouderdomsziekten, zoals hart- en vaatziekten, Alzheimer en kanker, te behandelen", zegt Viviana Perez, assistent-prof aan het College of Science in Oregon, aan Science Daily. "Dan hebben we een middel waarmee mensen niet alleen langer leven, maar ook beter en met een grotere levenskwaliteit."

Het onderzoek is een samenwerking van Oklahoma University, Oklahoma City VA Medical Center, de universiteit van Michigan-Flint en South Texas Veterans Health Care System.