Exclusief voor abonnees

Brusselse jongen (18) stierf mogelijk door vapen en toch wil prof geen verbod: “Voor rokers is e-sigaret godsgeschenk”

Professor Frank Baeyens
Professor Frank Baeyens
"Laat ons het kind niet met het badwater weggooien. Het zou een drama zijn als er nu mensen hun damptoestel weer inruilen voor sigaretten." Professor Frank Baeyens (55) is hoogleraar psychologie (KU Leuven), expert e-sigaretten in de Hoge Gezondheidsraad en... vaper. Hij bestudeert dagelijks de gevolgen van het toestelletje dat hem na 30 jaar van de tabak verloste.

Guy Mortier verkoopt geen onzin in zijn reclamespots: Humo lezen kan ernstige gevolgen hebben. Acht jaar geleden las professor Frank Baeyens in het weekblad een reportage over de e-sigaret. "Ik besloot het te proberen en ik heb nooit meer een sigaret aangeraakt. Dertig jaar lang blies ik om de twee dagen een pakje tabak de lucht in. Verschillende mensen in mijn nabije omgeving zijn aan longkanker gestorven en ik wilde stoppen, maar dat lukte mij pas dankzij de e-sigaret. Ik was er zo ondersteboven van dat ik dat ding begon te bestuderen. Dat zijprojectje is nu mijn hoofdbezigheid geworden: ik leid een onderzoeksgroep aan de KU Leuven over de e-sigaret en adviseer de Hoge Gezondheidsraad."

Wat gebeurt er precies bij het vapen?

"Het apparaat verhit een aantal dragende vloeistoffen, zoals propyleenglycol en plantaardige glycerol, aangevuld met nicotine en smaakstoffen. Er ontstaat dan een aerosoleffect met kleine druppeltjes in de lucht. Als je die inhaleert, dringt dat in de longen door en geeft het daar, net als via de slijmvliezen in mond en keel, nicotine af. Eigenlijk hetzelfde als een nicotine-inhalator, die al vele jaren op de markt is maar niet echt een succes bleek. De e-sigaret is dat wel, door de visueel zichtbare damp, het aroma en omdat het toestelletje de gebruiker toch het gevoel geeft te 'roken'. Een afhankelijke roker wil nicotine, maar wil ook de genoegdoening van zo'n handeling en van de 'throat hit': de prikkeling in je keel en luchtwegen. Daarom is dit succesvoller dan bijvoorbeeld pleisters en kauwgom met nicotine. Ik heb onderzoek gedaan met rokers die aangaven niet te willen stoppen. En toch liet door het vapen één derde de sigaret achterwege. Dat lijkt misschien niet spectaculair, maar minstens een half jaar stoppen met roken zonder hulpmiddelen lukt maar drie procent van de rokers. Met andere hulpmiddelen dan de e-sigaret ligt dat succes wel wat hoger dan puur 'op wilskracht' proberen te stoppen, maar niet zo heel veel."

Is de elektronische sigaret gevaarlijk?

"Nee. Ik verdiep me al jaren in dat toestel, heb zeker 5.000 studies gelezen en ik heb nog nooit iets alarmerends gelezen. Als je een vaper gebruikt zoals het moet, kan dat weinig kwaad, zeker in vergelijking met roken. Het lijkt erop dat de jongeman die gestorven is, hetzelfde is overkomen als de veertig doden in de Verenigde Staten. Als je cannabisolie of ander spul van de zwarte markt in een damper giet, kan het gevaarlijk worden. Daar zit dan bijvoorbeeld de vloeistofverdikker acetaat in, die bij vapen de longen heel erg kan beschadigen. In de VS lagen er al een paar duizend - vooral jonge mannen - in het ziekenhuis, soms zelfs door het inademen van insecticiden in de cannabisvloeistof. Overheden mogen er wel meer en vooral duidelijker voor waarschuwen hoe gevaarlijk dat is. Het enige echt riskante dat bij gewoon vapen kan gebeuren is een 'dry hit': als je aan een te grote wattage heel weinig vloeistof te hoog verhit. Maar dat gebeurt zelden en het smaakt zo vies dat geen mens dat inhaleert. Net zoals er niemand een volledig zwartgeblakerde toast opeet."

Waarom keuren de longartsen het vapen dan "ten stelligste af"?

"Omdat ze zeggen dat ze niets weten over de gevolgen op de lange termijn. Die studies bestaan inderdaad nog niet, omdat het toestel nog zo jong is. Maar als uit duizenden studies van de voorbije tien jaar niets wijst op een probleem? Wat weten we over het gebruik van de smartphone over 40 jaar? Bij geneesmiddelen wachten we toch ook geen halve eeuw vooraleer ze te gebruiken na veel gunstige studies? Nicotine kan het probleem niet zijn. Dat is verslavend, maar dat leidt niet tot medische risico's, zo blijkt uit onderzoek in Scandinavië waar bijvoorbeeld de Zweden al honderden jaren 'snus' gebruiken, een soort vochtige tabak die onder de bovenlip wordt gestopt. Voor kinderen en zwangere vrouwen deugt het niet, maar voor anderen kan het geen kwaad. Als longartsen zeggen dat longen niet gemaakt zijn om stoffen zoals nicotine en ander spul te inhaleren, kan ik hen natuurlijk niet tegenspreken. Er is geen nulrisico bij de e-sigaret, maar dat weegt niet op tegen hoe schadelijk roken is. In tien jaar tijd is er in ons land één iemand gestorven, terwijl er dagelijks 40 Belgen vroegtijdig sterven door sigaretten. Dat zijn er 150.000 in tien jaar tijd. Ik ga niet-rokers niet aansporen tot vapen, maar voor rokers is dit een godsgeschenk. Het is een drama dat dampers nu weer naar sigaretten grijpen, door zo overdreven te reageren."

Wat zorgt ervoor dat er geen nulrisico is bij de e-sigaret?

"In de aerosol van een vaper zit ook een soort van schadelijke restfractie: bijvoorbeeld uiterst kleine metalen of formaldehyde. Dat klinkt angstaanjagend, maar zet een groep mensen twee uur in een kamer of analyseer de lucht in een keuken waarin net gekookt is en je vindt dat soort zaken ook. Ter vergelijking: in sigaretten zitten 70 heel schadelijke stoffen. Het kankerrisico van e-sigaretten is nu door de wetenschap op 1 procent van het kankerrisico van gewone sigaretten bepaald. Ook dat klinkt huiveringwekkend, maar mocht het 5 procent zijn, dan zou de gemiddelde man niet 82 jaar worden maar 81 jaar en 6 maanden. Terwijl de gemiddelde roker twaalf jaar vroeger sterft. Zijn e-sigaretten voor 100 procent veilig? Nee, maar rood vlees, vet, chocolade, skiën, gele limonade en fietsen ook niet. Ik kan begrijpen dat wie zich als enige doel stelt om zijn of haar lichaam zo lang mogelijk intact te houden dat allemaal weert, maar zo denken de meeste mensen toch niet. Het moet hier ook nog een beetje plezant blijven."

Is er een verschil in risico tussen gebruikers die veel en weinig vapen?

"Niets alarmerends, maar dat zou ik graag onderzoeken. We weten dat gebruikers de neiging hebben om de nicotine af te bouwen omdat het verslavend is. Maar net zoals bij wie lightsigaretten rookt, gaan ze dan forser en langer inhaleren en gebruiken ze toestellen met een veel hogere dampproductie. Waardoor ze allicht meer met de schadelijke stoffen in contact komen. Ze willen zich eigenlijk op eigen initiatief wat gezonder gedragen, maar zorgen voor het omgekeerde effect."

"Ook wat de smaakstoffen betreft weten we nog niet helemaal wat er gebeurt wanneer je die in hoge doses neemt. Die zijn wel goedgekeurd voor menselijke consumptie, maar dat is op basis van inslikken, niet van inhaleren. Maar ook hier moeten we de kosten en de baten afwegen. Als je smaakstoffen weglaat en zorgt dat dampen niet meer lekker is, zullen weer meer mensen beginnen te roken en dat is zoveel schadelijker."




33 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Koen Van Hessche

    de vapers die geen illegale substanties in hun apparaat kappen, die weten dat ze beter af zijn dan met hun sigaretten! Het verschil tussen vapen en roken is gigantisch en een niet roker/vaper kan hier gewoonweg niet over mee spreken.

  • Erwin Willems

    Lekker voer voor de populisten. Laten we vooral gaan vapen ondanks dat de risico’s niet duidelijk zijn. De longartsen zeggen enkel: doe het voorlopig niet zolang het onderzoek loopt. Dat je prof bent wil niet betekenen dat je slim bent blijkbaar

  • Ghislain Geerts

    Die man heeft 100% gelijk . De longspecialisten zeggen dat onze longen gemaakt zijn voor zuivere lucht kunnen zij mij zeggen waar dit nog te vinden is hier in België .

  • Ramon Simon

    Omdat je niet kan stoppen met roken ruil je het ene waar je langzaam van dood gaat (niet zeker want sommigen rokers hebben perfecte longen) door een andere verslaving dat gezonder is maar waar je de effecten nog niet van kent. Om eerlijk te zijn zien vapers er belachelijk uit.

  • Luciano Van As

    Ik vertrouw geen ene uitspraak meer van één of de andere professor. En zeker deze niet.. Hij is betrokken partij en zeker niet objectief!