Exclusief voor abonnees

Bioproducten zijn duurder, maar zijn ze ook gezonder? Expert klaart verhaal achter label uit

Getty Images
Getty Images
Bio zit in de lift. In 2018 gaven we in België met z’n allen 760 miljoen euro uit aan bioproducten. Maar loont het nu om biologische producten te kopen? Wat houdt die term nu echt in en hoe doorprik je holle slogans zoals ‘artisanaal’ en ‘op grootmoeders wijze’ in de supermarkt? “We investeren nu gewoon te weinig in onze voeding.” 

Wat is bio?

Natuurlijk, artisanaal, op grootmoeders wijze … Beloftevolle slogans willen het product verkopen. “Zulke termen zijn niet gereglementeerd. Het loont dus om kritisch te zijn”, waarschuwt Hilde De Geeter, coördinator bij het voedingsinformatiecentrum NICE. 

“In tegenstelling tot die slogans is bio wél onderworpen aan strikte regels, vastgelegd in de Europese biowetgeving. Een belangrijke regel is dat bioboeren geen kunstmatige meststoffen en chemische pesticiden mogen gebruiken. Door onder meer aan teeltrotatie te doen – afwisselen tussen gewassen – verbeteren ze de bodemkwaliteit op een natuurlijke manier.” Ook voor bewerkte bioproducten gelden strenge regels. “95 procent van de ingrediënten moet van biologische oorsprong zijn. Bij de overige 5 procent gaat het vaak om zaken die in biologische vorm moeilijk of niet verkrijgbaar zijn. Voor additieven gelden regels. Chemische kleur-, geur- en smaakstoffen zijn niet toegelaten, bepaalde natuurlijke aroma’s kunnen dan weer wel. Ook bij reguliere producten is het gebruik van additieven strikt gereglementeerd, maar bij bioproducten is het aantal toegelaten toevoegingen nog beperkter.” 

Ook biologische veeteelt kent een aantal duidelijke verschillen. “Kort samengevat: dieren krijgen meer bewegingsruimte, ze worden biologisch gevoed en het toedienen van medicatie zoals antibiotica is alleen toegelaten als het niet anders kan.”

Is bio duurder?

We moeten er niet flauw over doen: voor een bioproduct betaal je doorgaans een tikje meer. “Een en ander hangt af van het type product”, zegt De Geeter. “Bij koffie en zuivel valt het prijsverschil mee, bij vlees is het groter. Dat verschil in prijs is er niet zomaar. Bioproducten worden op een heel andere manier geproduceerd. De productie is doorgaans kleinschaliger én aan zeer strikte regels gebonden. Dat brengt extra werk met zich mee. In plaats van onkruid met synthetische sproeistoffen te bestrijden, gebeurt dat vooral door manueel of machinaal te wieden.” 

“Bioboeren gebruiken minder meststoffen, waardoor de opbrengst doorgaans lager is. Hun dieren krijgen meer ruimte. Dat betekent opnieuw meer werk. Vaak werken ze met andere rassen. Een goedkope supermarktkip is doorgaans van een soort die sneller slachtklaar is dan een duurder, biologisch exemplaar. Kortom, het hele productieproces is complexer en arbeidsintensiever.” 

“Bovendien wordt een bioboer regelmatig gecontroleerd. Voor die extra controles moet hij deels zelf de kosten dragen. Al die factoren verklaren de hogere kostprijs. Naarmate er meer biologische producten op de markt komen, zal de prijs vermoedelijk dalen. Misschien moeten we gewoon eens kritisch naar onszelf durven te kijken en investeren we op dit moment te weinig in onze voeding.”

Hoe herken je bio?

Om bioproducten te onderscheiden, heeft Europa een groen logo ontwikkeld, in de vorm van een blad. De Geeter: “Op dat label mag je vertrouwen. Biobedrijven worden minimaal één keer per jaar gecontroleerd. Die strikte controles gebeuren zowel aangekondigd als onverwacht. Niet alleen de productie wordt gescreend, zelfs de boekhouding, aankopen enzovoort krijgen een doorlichting. Alleen bij groen licht mogen het logo en de claim ‘biologisch’ gebruikt worden.” 

Naast het Europese logo prijkt vaak ook het Belgische Biogarantielabel. Producten met het Biogarantielabel voldoen aan de Europese biowetgeving en gaan nog een stapje verder op het vlak van duurzaamheid.

Is bio ecologisch?

Dat we allemaal ons steentje bij te dragen hebben aan het milieu staat buiten kijf. Maar zijn bioproducten per definitie liever voor onze planeet? “Dat de bioboer extra aandacht heeft om zo milieuvriendelijk mogelijk te produceren, is zeker een goede zaak”, vindt De Geeter. “Maar bij de ecologische voetafdruk spelen heel veel factoren. Bijvoorbeeld: hoe korter de te overbruggen afstand, hoe beter voor onze planeet. Biobananen en bioavocado’s komen natuurlijk ook van de andere kant van de wereld. In België kunnen we nu eenmaal geen tropische vruchten kweken. Een avocado zal dus altijd heel wat kilometers moeten afleggen voor hij op je bord belandt.” 

“Wel mag je er zeker van zijn dat tropische producten met een biolabel daadwerkelijk biologisch geteeld werden. De import van bioproducten wordt streng gecontroleerd. Maar het spreekt voor zich dat kiezen voor lokale voeding en eten volgens de seizoenen een duurzame keuze is. Niet alleen voor het milieu, ook voor je gezondheid. Je brengt zo vanzelf meer variatie in je voeding en ontdekt nieuwe smaken.”

(lees verder onder de foto)

Hilde De Geeter, coördinator bij voedingsinformatiecentrum NICE (Nutrition Information Center)
Hilde De Geeter, coördinator bij voedingsinformatiecentrum NICE (Nutrition Information Center)

Is bio gezonder?

“Daarover bestaat nog heel wat wetenschappelijke discussie”, zegt De Geeter. “Het is niet zo makkelijk om de voedingswaarden van een bioproduct te vergelijken met die van een gangbaar product. Biologische producten zouden rijker zijn aan vitaminen, mineralen en antioxidanten en minder zware metalen bevatten. Maar er spelen zoveel factoren mee. Het ene oogstseizoen is het andere niet, biologische veeteelt werkt vaak met andere dierenrassen ... Het is moeilijk om te veralgemenen. Dat biologische producten minder pesticiden en gewasbestrijdingsmiddelen bevatten, is uiteraard wel positief.” 

Biologische producten hebben in elk geval een gezonder imago. Ook dat blijkt uit het onderzoek van de Universiteit Gent. Consumenten schatten het aantal kilocalorieën van producten met een biolabel gemiddeld zo’n 15 procent lager in. Een belangrijk aandachtspunt, want ook biochips kan je natuurlijk het best met mate eten. “Een gevarieerd en evenwichtig voedingspatroon blijft de eerste stap naar een goede gezondheid. Wel merken we dat mensen die voor bio kiezen vaak bewuster met hun voeding bezig zijn en er daardoor ook een gezonder voedingspatroon op nahouden.”

Is bio lekkerder?

Over smaken en kleuren valt niet te twisten. Dat geldt ook voor bioproducten. “Je kan niet zomaar stellen dat biologische producten lekkerder zijn”, aldus De Geeter. “Als consument moet je zelf bepalen of een bioproduct aansluit bij je smaak. Dat is heel persoonlijk.” 

Toch geven veel consumenten aan dat ze producten met een biolabel lekkerder vinden. Bij een recente studie van de UGent lieten de onderzoekers meer dan 150 testpersonen proeven van yoghurt, fruitsap en chips. Hoewel de proevers dachten dat ze telkens een biologische én niet-biologische versie beoordeelden, kregen ze telkens twee versies van hetzelfde bioproduct voorgeschoteld. Wat bleek? Het product dat als biologisch voorgesteld werd, scoorde steevast tot 10 procent hoger op vlak van smaak en aroma. De proefpersonen gaven ook aan dat ze zich gelukkiger voelden wanneer ze het product met een biolabel aten. Een betere smaakbeleving zit dus misschien voor een stuk tussen je oren.

Is bio fair trade?

“Niet noodzakelijk”, zegt De Geeter. “Bij fairtradeproducten zijn de regels gericht op een correct loon voor de boer. Bij bioteelt staat de productiewijze centraal. Beide labels kunnen samen voorkomen, maar dat is zeker niet altijd het geval.”

Koop je bio in de supermarkt, op de markt of bij de boer?

Bio is bio. Op het eerste gezicht lijkt het niet veel uit te maken waar je je inkopen doet. Toch zijn er verschillen. De Geeter: “Bij korteketenprojecten zoals een boerderijwinkel of plukboerderij weet je waar de producten vandaan komen. Dat zorgt voor een hogere betrokkenheid en transparantie. Ook voor de boer biedt het heel wat voordelen, want hij wordt eerlijk verloond en is zekerder van zijn afzet. Door het wegvallen van de supermarkt als tussenschakel betalen consumenten doorgaans iets minder.” 

Maar natuurlijk is het niet voor iedereen haalbaar om tot bij de boer te gaan. “Op biomarkten heb je vaak rechtstreeks contact met de leverancier. Of misschien is een groente- of fruitabonnement wel iets voor jou? Er bestaan tegenwoordig heel wat lokale, biologische initiatieven. Je leert er vaak ook nieuwe voedingswaren kennen die je zelf niet meteen zou kopen, maar die wel meer variatie in je voeding brengen.”

In cijfers

• In 2009 besteedden Belgen 288 miljoen euro aan biologische producten. In 2018 steeg dat bedrag tot 760 miljoen euro, goed voor 46 euro per Belg.
• Vooral Walen zijn fan van bio. Van die 760 miljoen euro is het Vlaamse aandeel ‘amper’ 38 procent.
• 95 procent van de Belgen kocht in 2018 minstens één bioproduct.
• Zes op de tien Belgen schaft wekelijks een bioproduct aan.
• Vooral biozuivel en biogroenten zijn populair, gevolgd door fruit, vlees, eieren, brood, aardappelen en biovleesvervangers.
• Vlaanderen telde eind vorig jaar 514 biologische landbouwbedrijven, een tiende meer dan het jaar ervoor.
• De prijs is een belangrijke rem op de aankoop van bio. Voor biologische producten betaal je gemiddeld een derde meer.

Bron: Onderzoek van GfK in opdracht van VLAM

Wij bundelen alle adviezen van experten over jouw gezondheid, voeding en beweging in dit dossier.

Topdokter veegt de vloer aan met voedingsmythes: “We zijn niet allemaal glutenintolerant. En drink vooral melk, ook als je geen lactose verteert”

Afvallen door koud te douchen? Volgens deze bruin vet-onderzoekers helpt het echt

“Ik wil vet verliezen, maar ook spieren opbouwen”: Lieven Maesschalck en zijn team beantwoorden al je fitnessvragen




27 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Dirk Van Damme

    Wat een bende negatieve bietekwieten, bio heeft niets met smaak of "gezond" te maken, wel alles met respect en aandacht voor het leefmilieu. Dat respect heb ik gelukkig. Ik betaal heel graag iets meer als ik het milieu met mijn keuze minder belast. Ooit al gedacht aan jullie kinderen en klein- en achterkleinkinderen?

  • frans pol

    Alle bio is gecertifieerd door verschillende entiteiten, die testen of bio geen chemicaliën hebben. Het verschil tussen niet bio en bio, zit hem niet in de producten die beter smaken, maar in producten waar geen pesticiden gebruikt zijn. Deze kunnen niet weggewassen worden, want die gaan in de producten zelf zitten. Deze chemicaliën gaan wij opslaan. Niet voor niets dat er nu meer kankers zijn dan vroeger. Vlaanderen waar alles zo wordt gecontroleerd, denk je dat bio niet wordt gecontroleerd? I

  • Remi Verbeke

    Bio boeren die hun producten kweken en verzorgen zoals het hoort, die zijn er, ken er persoonlijk meerdere, en als je bij deze mensen hun producten aankoopt, dan proef je duidelijk het verschil, veel meer smaak alsook veel meer vitaminen en mineralen, dus veel gezonder. Laat voeding uw medicijn zijn .

  • johan ruell

    Mijn ouders zijn afkomstig van landbouwers, aten vet vlees dat in de woonkamer aan het plafond hing, zijn diep in de 80 en leven nog steeds zeer goed en eten geregeld nog steeds pensen en spek. Je ziet, bio is zever. Veel geluk moet je hebben in het leven en meer is het niet.

  • Dirk Sonck

    Bio? Puur boerenbedrog.