Exclusief voor abonnees

Wat je wel en vooral niet moet doen als stiefouder in de opvoeding

-
Getty Images -
Het valt niet mee om als nieuwe partner te landen in het gezin van een ander. Mag je je als stiefmoeder of stiefvader bemoeien met de opvoeding van kinderen die niet van jou zijn? Stiefcoach Margarita Bernal en psycholoog Steven Pont geven advies.

Voeg niet te snel in
Bernal, ervaringsdeskundige, relatietherapeut, stiefcoach en eigenaar van Stiefgoed Leiden: “Elk samengesteld gezin begint met een verlies, want een vader of moeder is gescheiden of overleden. De nieuwe situatie is enorm wennen, voor alle partijen. Kinderen zijn verdrietig of boos. Zorg in elk geval dat je als nieuwe partners vanaf het eerste moment naast elkaar staat. Hoe? Door veel te praten. Eerst samen, en later eventueel ook met de kinderen. Doe het vooral rustig aan, liefde en luisteren overwint veel.’’

Pont, ontwikkelingspsycholoog en systeemtherapeut: “Een stiefouder die bij een man of vrouw met kinderen wil inwonen, is iemand die op een lange invoegstrook rijdt. Uiteindelijk is het de bedoeling dat hij of zij invoegt op de hoofdweg, de vraag is alleen wanneer. Duurt het een jaar, of tien jaar? Dat is voor iedereen verschillend. Wie te snel invoegt, heeft grote kans op een botsing. Voeg in, maar durf ook terug te keren naar de invoegstrook als je denkt dat het toch niet werkt. Ik houd van deze metafoor, vooral omdat een kind van 15 jaar die ook begrijpt.’’

Maak er geen therapie van
Pont: “Stel, je komt als stiefmoeder in een gezin waarin de afspraak is dat het oudste kind om 21.30 uur naar bed moet. Als de vader op een gegeven moment een avond weg is, zit jij om 21.45 uur nog met het kind op de bank. Moet je wel of niet zeggen dat het bedtijd is? Mijn tip is om het de volgende dag op een luchtige manier aan te kaarten tijdens de maaltijd. Je kunt het kind vragen of je er iets van had moeten zeggen. Met een beetje geluk zegt het kind: ‘Doe normaal, je hoort er toch bij? Tuurlijk had je het kunnen zeggen!’ Dan heb je een mandaat.

Reageert een kind minder positief, dan wordt het ingewikkelder. De vader wordt erbij gehaald, want hij is de opvoeder. De kans is groot dat de afstand tussen de vader en het kind, of de kinderen, groter wordt. Kinderen kunnen zelfs een frontje vormen. Dan krijg je een schaakspel, een ingewikkeld krachtenveld.’’

Voed niet zelf op
Bernal: “Mijn dochters en ik begonnen dertien jaar geleden een nieuw gezin met mijn nieuwe man. Wat bleek? Hij had meer regels dan we gewend waren. Als mijn kinderen in het oude gezin een snoepje wilden, kregen ze er altijd twee. ‘In elk handje een’, zeiden we gekscherend. Als mijn dochter in de nieuwe situatie om een snoepje vroeg, kreeg ze er één. Dan zei ze: ‘Waar blijft het tweede snoepje?’ Mijn nieuwe man vond dat onzin. Mijn kinderen vonden dat hij zich overal mee bemoeide, dat was even wennen.

Anders gezegd: mijn nieuwe man wilde mijn kinderen opnieuw opvoeden. Ik zat in een spagaat. Hij had een punt, mijn kinderen ook. We hebben daar veel over gepraat. In eerste instantie denk je allebei dat jouw manier de goede is. Mijn tip: wees open naar elkaar, luister naar elkaars argumenten. Als stiefvader is hij betrokken, terwijl ik degene ben die over hun opvoeding gaat. Ik ben de moeder en verantwoordelijk. Het is belangrijk dat er regels zijn die we allemaal naleven.’’

Toon wél waar je voor staat
Pont: “Een stiefouder vervangt nooit de echte vader of moeder. Een stiefmoeder of -vader is niet verantwoordelijk voor de opvoeding van de kinderen. Je mag wél laten zien waar je voor staat. Anders gezegd: stel je niet te onderdanig op.

Een kind ziet zijn vader of moeder veranderen als een nieuwe partner in beeld komt. Stel, je weet niet beter dan dat je vader altijd keihard lacht om schuine moppen. Dat kan zomaar over zijn als hij een nieuwe vriendin heeft.’’

Denk aan de leeftijden
Pont: “Een kind van 15 jaar kun je heel goed de metafoor van de invoegstrook uitleggen. Een kind in de puberleeftijd weet ook prima wat verliefdheid is. Voor een kind van 5 jaar is dat anders. Als die zijn of haar ouders ziet scheiden, kan het kind denken dat hij of zij niet lief genoeg is geweest. Houd daar rekening mee. En natuurlijk is niet ieder kind hetzelfde. Het ene kind is verdrietig en boos, het andere misschien opgelucht. Er is hoe dan ook sprake van een nieuwe, bijzondere situatie die veel aandacht verdient.’’

Geef iedereen de ruimte
Bernal: “De wens dat het vanzelf gaat en dat iedereen met elkaar kan opschieten, is erg menselijk. Wat belangrijk is bij het samenstellen van een gezin, is dat ieder de ruimte krijgt om in eigen tempo te wennen. Je hoeft geen beste vrienden te zijn, het gaat om leren samenleven. Met respect en het in zijn waarde laten van iedereen kom je een heel eind.’’

Je hoeft geen beste vrienden te zijn, het gaat om leren samenleven

Margarita Bernal



2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Andy De Schieter

    Wie de rekeningen betaalt maakt de wet in huis uit, zo simpel is het.

  • sabine engelen

    sinds 2001 ben ik weduwe toen met kinderen van 9j en 12j ik heb in 2003 een nieuwe partner leren kennen ik heb aan de kinderen gezegd toen kijk deze partner kan u papa niet vervangen maar u wel bij staan als er iets is en nus zoveel jaren later zullen ze eerst advies vragen aan de partner omdat deze meer meegaand is ik ben meer van nee is nee hij is meer van opch waarom niet ook voor de 2 kleinkinderen die we hebben van mijn oudste dochter dochter belt partner staat klaar ik ideaal