Waarom we massaal geld geven aan Pia, maar niet aan andere goede doelen

De 9 maanden oude Pia werd geboren met een spinale musculaire atrofie, een zeldzame genetische ziekte waardoor de spieren nauwelijks werken en steeds zwakker worden. Alleen het duurste geneesmiddel ter wereld, Zolgensma, kan haar redden.
De 9 maanden oude Pia werd geboren met een spinale musculaire atrofie, een zeldzame genetische ziekte waardoor de spieren nauwelijks werken en steeds zwakker worden. Alleen het duurste geneesmiddel ter wereld, Zolgensma, kan haar redden.
De 1,9 miljoen euro die Pia uit Wilrijk nodig heeft voor het levensreddende medicijn Zolgensma, is binnen. Vlaanderen sloot de 9 maanden oude baby massaal in de armen. Maar waarom geven we wél zonder twijfelen geld aan een zieke baby, maar krijgen we bijvoorbeeld de kriebels als mensen ons aanspreken op straat voor een goed doel? Wij vroegen het aan twee experts. 

Vlaanderen liet en masse zijn grote hart zien. De ouders van de kleine Pia, amper 9 maanden oud, startten maandag een nationale sms-actie om hun kleine meid te redden. Het enige geneesmiddel dat haar kan helpen kost 1,9 miljoen euro en is meteen het duurste ter wereld. “Stuurt 1 op de 10 Belgen een sms, dan is het leven van ons dochtertje gered”, legde mama Ellen De Meyer uit Wilrijk toen uit. En dat doel is deze ochtend bereikt. Inmiddels zijn er bijna 1 miljoen sms’jes verstuurd, ruim boven het doel van #teampia.

Maar hoe komt het nu dat we ons in zo groten getale achter Pia scharen? Volgens Mark Nelissen, emeritus professor gedragsbiologie aan de Universiteit Antwerpen, heeft de massale reactie om Pia te helpen verschillende redenen die teruggeleid kunnen worden op enkele oeroude gedragingen. “Doordat zowel het kind als de moeder uitgebreid in beeld zijn gekomen in de media en dus dagelijks in onze woonkamer aanwezig waren, besluit ons brein dat het om een lid van onze groep gaat. Mensen hebben honderdduizenden jaren in groepen van enkele tientallen geleefd, en ze ontwikkelden in die tijd een grote bereidheid om elkaar te helpen en te steunen. Dat was grotendeels uit eigenbelang omdat elke hulp ooit weleens terugbetaald zou worden. In het geval van Pia zal natuurlijk niets terugbetaald worden, maar ons brein is de laatste honderdduizend jaar niet veranderd. Als het om dezelfde ziekte zou gaan, maar het slachtoffertje een kindje uit Ethiopië was, zou er amper gereageerd worden”, aldus Nelissen.

Als we hulp bieden aan iemand maken we volgens Nelissen bovendien een berekening. “Je gaat berekenen hoeveel je in die hulp kan investeren om er later nog iets van terug te krijgen. Bij familieleden, die onze genen delen, mag die kost groter zijn en de terugbetaling kleiner. Bij vreemden mag de kost dan weer niet te hoog zijn. Mochten we een cheque schenken aan Pia en we zouden daarmee uitgebreid in beeld komen, dan zou die som vrij hoog mogen zijn omdat de terugbetaling in dit geval sociaal is. Je verwerft er bekendheid mee en bouwt er een goede reputatie mee op. Nu is de hulp volledig anoniem, maar de kostprijs is erg laag. Zo laag dat je er niet hoeft over na te denken en dat je brein er zelfs geen terugbetaling voor hoeft.”

Foto van een baby

Dat het gaat om een kind is volgens Nelissen ook een belangrijke factor om sneller tot actie over te gaan. “Onze bereidheid om hulp te bieden is tienmaal groter voor kinderen dan volwassenen. Ook dat kan je terugvinden in ons oeroude groepsleven. Kinderen waren nooit concurrenten of vijanden, maar wel erg kwetsbaar bij agressieve conflicten en hadden dus meer bescherming nodig. We hebben die neiging trouwens doorgetrokken naar andere soorten: een puppy vinden wij lief, wat het equivalent is van bescherming bieden. Mocht Pia dus ouder zijn, en zeker mocht ze volwassen zijn, zou de reactie veel lager liggen.”

Dat beaamt ook Nederlander Jan Derksen, emeritus hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit Brussel. “Toon je een foto van een baby, en de portemonnee van elke Belg gaat veel soepeler open. Het verhaal van Pia raakt mensen in hun hart, in hun meest tedere en kwetsbare kant, en daarmee ook in hun helpende kant. We willen allemaal graag iets doen voor een ander. Dat is onze natuur. Maar die eigenschap zit vaak verstopt onder onze dagelijkse stress, onze haast, ons narcisme. Een foto van een baby die lijdt breekt dat open. Dat is ook heel gezond. Blijf dus zeker openstaan voor de ander.”

Nog veel Pia’s

Tot slot zegt Nelissen dat de stap om Pia te steunen veel kleiner gemaakt wordt omdat zoveel anderen ook actie ondernamen. “Je kon overal de vooruitgang van de actie volgen. Daardoor zien we dat andere mensen het juist vinden om hulp te bieden. Waarom zou je dan nog twijfelen of het een goede daad is? Mocht jij alleen een sms’je gestuurd hebben, dan weet je dat je fout was. Het enige spijtige hieraan is dat vooral de media gaan beslissen wie geholpen wordt en wie niet. Er zijn immers nog veel Pia’s in ons land.”

Maar waarom geven we dan niet zo snel geld aan een ander, groter goed doel? “Op het moment dat je bijvoorbeeld aangesproken wordt door Greenpeace op straat, ontbreken al deze drijvende biologische krachten. Het gaat om dingen die ons brein niet meteen de kans geven om spontaan te reageren. Er moet over nagedacht worden, waardoor het antwoord sneller ‘nee’ is. De bedreiging van een walvis, bijvoorbeeld, is voor veel mensen geen issue. Ze ervaren het niet als een probleem waarbij ze hulp moeten bieden, in tegenstelling tot bij Pia.”




89 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Karel Vanormelingen

    Omdat dit geld aankomt en de Croo al met miljoenen smijt in de wereld en Jos marding de zaken die u opnoemt daar komt of schiet ook niks meer van over na aftrek kosten dit zijn puur marketing stunten wat denkt u dat een week 24/7 in de warmste week aan wedden verlof er na en recup uren alleen kost u valt achterover de slinkse trucken van de foor

  • gaspard van de ketele

    Ik geef geen geld meer aan goede doelen omdat ik niet weet hoeveel er aan de vingers blijft plakken. De goede doelen zullen de problemen niet oplossen anders zitten ze zonder job

  • Karel Vanormelingen

    Omdat dit geld aankomt en de Croo al met miljoenen smijt in de wereld en Jos marding de zaken die u opnoemt daar komt of schiet ook niks meer van over na aftrek kosten dit zijn puur marketing stunten wat denkt u dat een week 24/7 in de warmste week aan wedden verlof er na en recup uren alleen kost u valt achterover de slinkse trucken van de foor

  • Dieter Narinx

    Ik vind het mooi wat ze voor Pia gedaan hebben maar waarom we niet voor elk wereldproblemen of eigenlandprobleem in de buidel tasten is normaal ik denk dat we als Belgen nogal neig vrijgevig zijn voor allerhanden goede doelen alleen nog maar te denken aan de miljoenen voor de warmste week maar we moeten ook soms denken aan ons zelf en ons daar niet schuldig voor voelen zolang je doet wat je kan is het super ok!

  • kristof Van San

    Omdat 1, de staat van de staatskas al elk jaar donneerd aan bepaalde goeie doelen standaard. 2.als je ziet wat geld er blijf kleven bij heel veel gekende goeie doelen,. Zoals die 1 vrouw dat haar eigen 350-400.000 euro haar als eigen salaris uitgeeft, is het meer dan normaal dat we minder geneigd zijn om andere erkende goeie doelen te steunen