To post or not to post: “Maak duidelijke afspraken met je kind voor je een foto online zwiert”

Getty Images
De allereerste schaterlach, een kindje dat mamalief een kus op de wang geeft of zit te spetteren in bad. Veel ouders zetten het doen en laten van hun kroost online. Sharenting heet het fenomeen, dat niet zo veilig is als je op het eerste gezicht zou denken. “Zelfs een onschuldig familietafereel kan misbruikt worden”, waarschuwen experts.

Is iemand uit je vriendenkring in blijde verwachting van een kindje? Dan is de kans groot dat je z’n eerste dagen, weken en maanden online kunt volgen. Want maar liefst 1 op de 3 Vlaamse ouders plaatst foto’s van zijn kroost online, en dat zonder overleg. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het internationale onderzoeksnetwerk EU Kids Online, in samenwerking met de KU Leuven. 

Dat ziet ook Stefaan Lammertyn, die zichzelf een social media evangelist noemt. “Ouders zijn trots op hun kinderen en dat willen ze aan hun omgeving tonen. En sinds de komst van sociale media willen we die trotse gevoelens ook bevestigd zien, met likes en reacties als #vindikleuk.” Maar is het slim om daar altijd aan toe te geven? Toch niet. Zodra kinderen wat ouder zijn, laten ze zelf regelmatig weten dat ze niet van die ‘openheid’ gediend zijn. Zo heeft 1 op de 5 12- tot 16-jarigen het afgelopen jaar aan papa of mama gevraagd een post te verwijderen. “Ze voelen er zich ongemakkelijk bij of vinden de foto gewoonweg lelijk”, vertelt professor Leen d’Haenens (KU Leuven).

Niet zonder gevaar

“Het woord sharenting is trouwens een samentrekking van ‘to share’ en ‘parenting’, wat zoveel betekent als delen hoe je je kind opvoedt”, zo vertelt d’Haenens verder. “Ze zetten onschuldige kiekjes van dagelijkse taferelen of vakantiefoto’s online, zonder er lang bij stil te staan. Dat zouden ze beter wél doen. Op die manier delen ze immers ook een hoop privégegevens. En dat kan hun kinderen wel degelijk in gevaar brengen. Stel dat je strandfoto’s op Facebook plaatst waarop je dochtertje te zien is in bikini: zulke beelden komen gemakkelijk in pedofiele kringen terecht.”

Voormalig Vlaams kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen kaartte het probleem ook al aan in Goed Gevoel. “Zodra iets online staat, gaat het al snel een eigen leven leiden, en dan heb ik het niet alleen over foto’s van kindjes in luier of badpak. Zo gooien ouders soms in hun verontwaardiging pestsituaties waarvan hun kind het slachtoffer werd het web in, vaak gedocumenteerd met foto’s of video’s. In het verleden zagen we al dat die beelden maar al te vlug viraal gaan. Goedbedoeld, maar niet prettig voor het kind. Zelfs een onschuldig familietafereel kan misbruikt worden. Ik herinner me nog die foto van een gezin op bezoek bij de sint. Dat de moeder een hoofddoek droeg, was een doorn in het oog van een extreemrechtse groep. De foto werd honderden keren gedeeld, niet zelden voorzien van kwetsende commentaar. Dergelijke voorbeelden bewijzen hoe cruciaal privacyinstellingen zijn. En dan nog moet je steeds afwegen wat je online deelt en wat niet.”

Maak duidelijke afspraken

Daarnaast is het belangrijk om in je achterhoofd te houden dat die kleintjes ook ouder worden, en tieners zijn nogal gesteld op hun privacy. Net zoals ze zich misschien ongemakkelijk voelen bij het doorbladeren van oude fotoalbums, zullen jongeren zich ook schamen bij gênante kiekjes op Facebook. Lammertyn: “Als er een foto van een baby op Facebook wordt gezwierd, is de kans groot dat hij of zij dat 20 jaar later niet meer zo leuk vindt. Ik pleit daarom voor gezond verstand. Volg je intuïtie en post niet lukraak foto’s online. Probeer je in te leven in je kind: doe ik hem of haar er een plezier mee als ik een kiekje online te grabbel gooi? Er is een groot verschil tussen een foto van een kind in een keurig pakje of een kind dat in z’n blootje in bad zit.”

Vanaf je kind oud genoeg is, kan je ook duidelijke afspraken maken. “Als wij op vakantie zijn, vragen wij aan onze kinderen om geen foto’s te maken als we in onze zwemkledij aan het zwembad liggen. Andersom moeten wij ook dat respect tonen en even aftoetsen of het oké is dat je een foto op sociale media plaatst.” 

Tot slot adviseert D’Haenens ouders om in de privacyinstellingen aan te duiden dat niet iedereen hun posts mag zien. “En denk twee keer na voor je iets deelt - zéker als het over kleuters of peuters gaat.”