Exclusief voor abonnees

Opvoedexpert legt uit hoe je je kind weer op tijd in bed krijgt: “Die verandering wordt door veel ouders onderschat”

Terug op tijd naar bed: veel ouders zullen ervaren dat dat makkelijker gezegd is dan gedaan.
Getty Images Terug op tijd naar bed: veel ouders zullen ervaren dat dat makkelijker gezegd is dan gedaan.
Terug naar school betekent terug op tijd naar bed. Nu we binnenkort vroeg moeten opstaan en de kleintjes uitgerust op de schoolbanken moeten krijgen, is het weer tijd om iets vroeger te gaan slapen. Waarom is dat zo belangrijk en hoe pak je dat aan? We gingen te rade bij pedagoog Steven Gielis. “De omschakeling van vakantie naar schooltijd wordt door veel ouders onderschat.”

In de vakantie steekt het allemaal zo nauw niet. Een ontspannende reis, lange zomeravonden en ’s ochtends lekker uitslapen: dan is het geen ramp als ze eens wat later onder de wol kruipen. Maar de eerste schooldag komt steeds dichterbij, en dan moet je kleine spruit plots wél op tijd in bed. 

“Die verandering wordt door veel ouders onderschat”, meent pedagoog Steven Gielis van vzw Zitdazo. “1 september is wat we noemen een life event. Een moment dat zorgt voor een grote ommezwaai in het leven van kinderen. Daardoor zitten ze met heel wat vragen. ‘Wie zijn mijn klasgenootjes? Naast wie zal ik zitten? Zullen de eerste dagen meevallen? Moet ik huiswerk maken? Wie is mijn leerkracht? Wanneer heb ik speeltijd?’ Als ouder kan je hierover praten met je kind, maar pas als het schooljaar echt gestart is, komt er een definitief antwoord op alle vragen.” 

Nachtmerries

Die onzekerheid kan stress veroorzaken. Vooral bij kleintjes die hun allereerste schooldag tegemoet gaan of kinderen die naar het eerste leerjaar of een andere school gaan. Die stress kan zich vertalen in kattenkwaad en - jawel - een slechte nachtrust. Sommigen krijgen zelfs last van nachtmerries.

Nachtmerries zijn een teken dat je kind zich zorgen maakt en nood heeft aan stabiliteit

Steven Gielis

Gielis: “Dromen laten je toe om ervaringen te verwerken. Dat geldt ook voor enge of benauwende dromen. Heeft je kind er ‘s nachts last van? Het enige wat je op dat moment kan doen is je zoon of dochter kalmeren. Erken de nare droom en laat voelen dat je er bent. Zeg iets in de trant van: ‘Dat klinkt eng ... Maar nu lig je in bed en ben ik dicht bij jou. Slaap zacht, ik zie je graag’. Zo'n korte troost is voldoende." 

Belangrijker is dat de nachtmerries een teken zijn dat je kind zich zorgen maakt en nood heeft aan stabiliteit. Volgens de opvoedingsexpert is er een klinkklare oplossing: door duidelijkheid en routine te introduceren, zal de stress - en ook het nachtzweet - vanzelf verdwijnen. “Tijdens de vakantie zijn kinderen het gewend om uit te slapen, te spelen en te doen wat ze willen. Ze beseffen ook dat het zal veranderen als het schooljaar start, en dat creëert twijfels.” 

“Onderzoeken hebben aangetoond dat kinderen beter slapen en zich beter in hun vel voelen dankzij regelmaat. Daarom is het belangrijk om enkele dagen vóór de eerste schooldag te werken aan een nieuw dagritme en de nieuwe slaaptijd. Kleuters hebben gemiddeld tussen de 10 en 13 uur in dromenland nodig. Voor basisschoolkinderen ligt dat aantal tussen de 9 en 12 uur. Maar dat zijn slechts gemiddeldes, en er zit bovendien veel speling op. Je moet dus inschatten hoeveel slaap je kind nodig heeft.”

Dat is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. Gelukkig zijn er volgens de pedagoog wel enkele handvatten waar je rekening mee kunt houden. “Leg je kind in bed en check hoe lang het duurt voordat die ingedommeld is. Kleuters zouden maar 5 minuten nodig hebben om in slaap te vallen. Bij basisschoolkinderen kan het een halfuurtje duren. Neemt het bij jouw kroost meer tijd in beslag? Dan kan dat een teken zijn dat je zoon of dochter niet op het juiste moment gaat slapen. Ook ‘s ochtends kan het gedrag van je kleine uk veel verklappen, zeker als ‘ie actiever of vermoeider is dan anders.” 

 Visuele planning

De boodschap is duidelijk: voer tijdens de laatste week van de vakantie het nieuwe slaapritme al in, op maat van jouw kind. En als je toch bezig bent, kan je in één klap nadenken hoe de schooldagen zullen verlopen. Volgens Gielis kan een planning daarbij wonderen verrichten, zeker bij kinderen die het moeilijk hebben met aanpassingen. “’s Avonds en ‘s ochtends moet er van alles gebeuren. Van tandenpoetsen tot kleren uitkiezen, eten, boterhammen smeren en naar de bus hollen. Ik raad aan om al die zaken in een visueel schema te gieten. Je kan zelfs icoontjes gebruiken. Want als kinderen naar een visuele voorstelling kijken, dan komt er dopamine vrij, een neurotransmitter die aanzet tot effectief gedrag”, zo licht hij toe. 

Nog een tip van de pedagoog: laat kinderen meewerken aan de planning. Ook je kleuters. “Als je met je gezin alle zaken bespreekt, zullen je kinderen meer geneigd zijn om de planning na te streven. Zowel jij als je kleintje hebben dan minder stress.” Je kan natuurlijk grenzen afbakenen. Spreek bijvoorbeeld af dat tandenpoetsen een must is en dat iedereen op tijd op school moet zijn, maar geef je kinderen voor de rest de vrijheid om zelf te kiezen. 

Las een halfuur voor bedtijd een rustpauze in en gun je kind inspraak

Steven Gielis

Schrap televisie en computer

Dat blauw licht nefast is voor onze nachtrust moeten we je ongetwijfeld niet meer vertellen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor je kroost. Gielis: “Een halfuur voor bedtijd moet je kind zich ontspannen. Dat gaat niet met een iPad of televisie, want blauw licht maakt mensen actiever en alerter.”

In de plaats daarvan bouw je het best rust en routine in. “Reserveer doorheen de avond voldoende ruimte voor schermtijd en andere zaken als huiswerk, quality time, gezellig samenzitten aan tafel en voorzie een relaxte afsluiter voor de dag. Dat kan bijvoorbeeld een knuffel- en snoezelmoment zijn of een ouder die voorleest uit een boekje. En opnieuw: gun je kind wat inspraak.” 

In de perfecte wereld verloopt elke avond zo vlot. Maar helaas, de realiteit zit toch iets anders in elkaar. ‘Mama, ik wil nog niet in bed. Toe, wil je nog één verhaaltje voorlezen?’ Af en toe durven de kleine donders alle truken van de foor te gebruiken om maar niet te hoeven slapen. “Ben je volledig overtuigd door je avondroutine en je planning? Dan moet je consequent zijn en dat ritme aanhouden. Anders zien je kinderen een opening en zullen ze daar in de toekomst opnieuw van proberen te profiteren.” 

Wanneer je zoon of dochter zich blijft verzetten, moet je je afvragen wat de achterliggende oorzaak is. “Waarschijnlijk is de planning toch een tikje te rigide. Ga na waar je eventueel een adempauze kunt inlassen. Stel dat je kleintje drie hobby’s heeft, kan je bijvoorbeeld overwegen om er eentje te schrappen.”

Deugnieterij

Niet willen gaan slapen. Weigeren om het bord leeg te eten. Ruziemaken met broers of zusjes. Ook de komende weken is de kans groot dat je koter thuis de boel op stelten zet. Maar - schrik niet - dat is eigenlijk een goed teken. “Tijdens de eerste schooldagen vragen we heel wat van onze kinderen. Ze moeten nieuwe woorden leren, onthouden wat er in de agenda staat, thuis ronduit vertellen over hun dag, en daarnaast worden ook hun sociale vaardigheden op de proef gesteld. Bijgevolg gaan ze op zoek naar een uitlaatklep”, legt Gielis uit. “Het is goed dat ze iets mispeuteren op het thuisfront, want dat betekent dat het een plaats is waar ze zich veilig voelen en dat ze weten dat ze aanvaard worden zoals ze zijn. Geef het wat tijd, en je zal zien dat de situatie zich na enkele weken weer zal bedaren.” 

Lees ook binnen HLN+:

Zo leer je je kind een goede slaapgewoonte aan

Terug naar school: maar wat als je kind hoogsensitief is?

Is je kind zijn hobby na een maand al beu? Zo maak je wel de juiste keuze




3 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Sjonny Martero

    Na enkele dagen zijn ze het ritme gewoon. Ze gaan na de eerste dag vanzelf vroeg slapen van vermoeidheid. Wat is het probleem eigenlijk? Experts? Verdien je daar geld mee?

  • Elke Claes

    "die verandering wordt door veel ouders onderschat"? Elke ouder weet wat voor miserie dit meebrengt - ze veranderen namelijk 2 x per jaar het uur, en dat zorgt in elk gezin met kleine kinderen ook voor een godganse week miserie. Jonge ouders zijn geen idioten.

  • Peeters Freddy

    Hoe kan een expert nu weten wanneer mijn kind moet gaan slapen, met wat zijn de experten toch bezig.