Exclusief voor abonnees

Medicatie voor kinderen: wat kan je geven, en wat beter niet? “Blijf weg van zetpillen”

Illustratie
Thinkstock Illustratie
Het gerecht onderzoekt de dood van een 2-jarig kind uit Torhout. De moeder zou het kind onbewust een te grote dosis pijnstillende zetpillen hebben toegediend. Medicijnen geven aan je kind: wat kan, en wat doe je beter niet?

Medicatie, of niet?

De eerste vraag die een arts zich zal stellen, maar iets waar je ook als ouder best even over nadenkt: is medicatie wel écht nodig? “Als kinderarts zijn we steeds heel voorzichtig met het voorschrijven van medicatie”, zegt dr. Marc Raes, diensthoofd kinder- en jeugdgeneeskunde in het Jessa ziekenhuis in Hasselt. “Neem nu koorts. Dat is een signaal, geen ziekte. Het moet worden behandeld afhankelijk van hoe het kind zich gedraagt: een kind met lichaamstemperatuur van 40 graden dat nog energiek rondloopt, behoeft niet direct dezelfde zorg als één dat doodziek in bed ligt met 38,5 graden. Ook bij braken en diarree zullen we als kinderarts zelden of nooit medicatie voorschrijven. De gouden raad bij twijfel: contacteer een arts. Dat doe je bij aanhoudende koorts bij baby’s tot 6 maanden sowieso altijd.”

Help! Mijn kind heeft pijn

Nurofen Baby, Perdolan Kleuters, Dafalgan Junior,... Geen gezin met jonge kinderen waar de gekende merkgeneesmiddelen niet tot de basisuitrusting van de huisapotheek behoren. “Blijkt het echt nodig, dan kunnen deze specifieke pijn- en koortswerende middelen voor kinderen op basis van ibuprofen of paracetamol zonder tussenkomst van een dokter worden gegeven, bijvoorbeeld bij een virale infectie of griepsymptomen. Dit voor zover de algemene toestand dat natuurlijk toelaat”, zegt dr. Raes. “Belangrijk is altijd de dosis en frequentie zoals aangegeven in de bijsluiter te respecteren.” 

Zware pijnstillers zijn vanzelfsprekend geen optie, net als slaap- en kalmerende medicijnen. Geef ook nooit antibiotica op eigen houtje.

Illustratiebeeld.
Joost De Bock Illustratiebeeld.

De dosering

Kinderen zijn geen kleine volwassenen, medicijnen werken bij hen vaak anders. Dat geldt zeker bij pasgeborenen en erg jonge kinderen. Een correcte dosering is daarom cruciaal. De Raes: “Het metabolisme van kinderen verloopt anders. Sommige geneesmiddelen worden daardoor trager opgenomen, andere blijven langer in het lichaam.”

Dat is ook de reden waarom kinderen nóóit medicatie specifiek voor volwassenen mogen krijgen. Volgens het Antigifcentrum is dit één van de belangrijkste vuistregels. “Men zou kunnen redeneren: ‘Ik weeg 60 kilogram, mijn kind 30, dus ik geef het een halve Dafalgan’. Of: ‘Ik gebruik de versie van 1 gram, ik geef mijn kind een tablet of pil van 500 milligram’. Maar zo werkt het niet”, zegt Patrick De Cock van het Antigifcentrum, dat geregeld meldingen van overdosering van medicatie krijgt.

Voor alle medicijnen die kinderen krijgen geldt: respecteer de door de arts, apotheker of bijsluiter aangegeven hoeveelheid en frequentie. “Een siroopversie met optrekspuit waarop het lichaamsgewicht staat aangegeven, is daarbij handig”, aldus pediater Raes, tevens voorzitter van de Belgische Vereniging voor Kindergeneeskunde (BVK). 

Zetpillen of suppo’s een goed idee?

Heeft het kind moeite met slikken, of wil het niet meewerken, dan is zeker bij jonge kinderen verleidelijk een zetpil of suppositoire toe te dienen. Maar kinderartsen waarschuwen voor deze ‘voorbijgestreefde’ medicatievorm. “Principieel zijn we tegen het toedienen van medicatie via het rectum”, zegt dr. Raes. “Er is een reden waarom we langs de mond eten, en niet langs het achterste. Langs die weg is nooit duidelijk hoeveel werkzame stof de patiënt werkelijk opneemt. Iemand kan met een bepaald aantal zetpillen geïntoxiceerd raken, terwijl een patiënt met hetzelfde lichaamsgewicht daarmee nog niks ‘binnen heeft’. Het gevaar is dat wanneer de suppo ‘niet werkt’, ouders meerdere blijven toedienen. Via de mond is er meer zekerheid dat de opgenomen hoeveelheid medicatie bij iedereen hetzelfde is.”

Perdolan-zetpillen.
Joost De Bock Perdolan-zetpillen.

Hoe gebeuren de meeste overdoseringen?

Het Antigifcentrum krijgt jaarlijks zo’n 10.000 oproepen voor ‘therapeutische vergissingen’ met medicijnen – goed voor 1 op de 3 vragen. “De slachtoffers betreffen zowel volwassenen als kinderen, maar bij die laatsten is het risico wel groter”, zegt De Cock. “Zo’n typische therapeutische vergissing is bijvoorbeeld moeder die ’s morgens voor vertrek naar haar werk haar kind nog snel een Relatinepilletje geeft, iets wat de onwetende vader een half uur later overdoet”, vertelt De Cock. Maar ook bij de dosering loopt het wel eens mis: sommige optrekpipetten vermelden langs één zijde het lichaamsgewicht, en aan de andere het aantal milliliter. Inderhaast of bij vergissing zou een kind van 10 kg zo bijvoorbeeld 10 ml siroop kunnen krijgen, terwijl dat voor zijn gewicht maar pakweg 5 ml mocht zijn. Een koffielepel verandert bij zo'n vergissing ook wel eens in een soeplepel.

Hoestremmende siroop is nóóit aan te raden, voor niemand.

Hoestsiroop: een goed idee?

Een kind dat de hele nacht onophoudelijk ligt te kuchen? De verleiding is groot om als ouder snel een soeplepel hoestsiroop toe te dienen. Geen goed idee volgens de specialisten. “Hoestremmende siroop is nóóit aan te raden, voor niemand. Voor kinderen onder de 6 jaar is het al helemaal uit den boze”, beklemtoont kinderarts Raes. “Ten eerste is het niet bewezen dat het helpt, en het onderdrukken van de ademhaling geeft een risico op bijwerkingen. Hoesten blijft ook de beste kinesitherapie om slijmen kwijt te raken, zodat de longen niet geïnfecteerd geraken. Die natuurlijke reflex kan je dus maar beter niet onderdrukken.”

Hoestsiroop
ThinkStock Hoestsiroop

Opgelet met neusdruppels

In dezelfde categorie van absoluut te vermijden medicatie bij kinderen onder de 7 jaar: de neusdruppels tegen verkoudheid. “Ook hier bestaat het risico op gevaarlijke bijwerkingen”, weet De Cock van het Antigifcentrum. “Sommige neusdruppels vernauwen de bloedvaten, wat bij kinderen met sowieso al kleinere bloedvaten het gevaar op een verzwakte ademhaling, en dus vertraagd hartritme, verhoogt. Ook een lage bloeddruk en slaperigheid horen tot de mogelijke gevolgen. Als alternatief wordt fysiologisch water aangeraden.”

Vanaf welke leeftijd kan medicatie voor volwassenen?

Er bestaat volgens de specialisten niet zoiets als een standaardleeftijd waarop jongeren de volwassen versie van en medicijn mogen krijgen. “Doorgaans wordt een onderscheid gemaakt tussen min 12-jarigen en oudere adolescenten”, zegt dr. Raes. “Heel wat medicijnen zijn niet echt klinisch getest bij kinderen onder de 12 jaar. Ook hier geldt: raadpleeg de bijsluiter om na te gaan wat kan. Veelal wordt er behoorlijk correct vermeld welke dosering en frequentie vanaf welke minimumleeftijd en/of lichaamsgewicht kan worden toegediend. Wat voor een gemiddelde 16-jarige niet kan, is voor een iets zwaardere 14-jarige misschien wel mogelijk.”




6 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Dominiek Demeulemeester

    Beste Willy, een kind doden door pillen te geven is sowieso een misdaad, maar ze zullen ze wel psychisch labiel verklaren en zo zal ze haar straf ontlopen, politie had al een dossier maar heeft er niks mee gedaan, met de gevolgen...

  • Willy VanErps

    Hier zitten soms echte super mensen. Zich zelf herinneren hoe je je voelde toen je 2 jaar was. Te gek voor woorden. Een realistische kijk zoals mevr Mistiaen en je houden aan dokters voorschriften is genoeg. Je ook nooit baseren op gepubliceerde artikels in kranten en tijdschriften is de logica zelve. Of hier sprake is van een misdrijf of van een overbezorgde moeder zal het onderzoek wel uitwijzen.

  • Dominiek Demeulemeester

    En geloven de mensen nu echt dat ze niet wist wat ze deed? Er was al een dossier ingediend tegen deze vrouw!

  • Sandra Peeters

    Zetpillen bij een kind van 2? Op die leeftijd sta je daar al niet meer om te springen om zo medicatie te krijgen, kan dan al perfect met een glas water een pilletje nemen. Op die leeftijd ging ik al perfect zelfstandig naar toilet. Ha bah, nog rillingen van zo'n pillen. En inderdaad veel ouders kan correcte medicatie blijkbaar niet bommen. Mijn ouders hebben vroeger ooit iets verkeerds in mijn neus gespoten, binnenkant neus verbrand, met als resultaat dat ik geen neussprays meer verdraag.

  • Catherine MISTIAEN

    Een zetpilletje (aangepaste grootte) nu en dan op cruciale momenten, als de baby krijst en spartelt van ongemak, doet wonderen. Ik zou het 'besterven' moest ik in die tijd, geen reddend zetpilletje bij de hand gehad hebben. Baby kalmeert daarmee volledig en slaapt daarna goed in, met een zetpilletje van aangepaste grootte. Het volstaat u op voorhand af te vragen: "Is het zetpilletje voor babies bestemd en niet te groot?" Op voorhand nadenken, volstaat.