Exclusief voor abonnees

Expert waarschuwt voor meer gameproblemen bij jongeren. Zo help je je kind om weer controle te krijgen

Getty Images
Gamen: voor jonge speelvogels is het de tijd van hun leven. Ouders zien er vaak de lol niet van in. Zeker nu het ‘normale’ leven weer op gang trekt, kan een hobby als gamen voor discussie zorgen. Mag je als ouder streng zijn en zeggen: game over? Geen goed idee, vindt verslavingsexpert Paul Van Deun.

Er werd wereldwijd nog nooit zo veel online gegamed als de voorbije maanden. En dat is begrijpelijk, zegt Paul Van Deun, klinisch psycholoog en auteur van ‘Het gekaapte brein’. “De pandemie heeft kinderen en jongeren maandenlang thuisgehouden. Er was zo goed als geen school. Ook sporttrainingen, tekenlessen of activiteiten met de jeugdbeweging werden geschrapt. Het leven was met andere woorden bijzonder saai. Dankzij online games konden kinderen ontsnappen naar een heel andere wereld.”

Voordelen

Op zich is daar niets mis mee. Games kunnen een handige manier zijn om verveling tegen te gaan. En er zitten ook een heleboel voordelen aan. “Het geeft een boost aan je fantasie, oplossingsvermogen, contactvermogen, verantwoordelijkheidszin en gedrevenheid om doelen te bereiken. Jongeren kunnen er heel wat uit leren”, stelt Van Deun. Het is pas oppassen geblazen als het té vaak gebeurt en het een slechte gewoonte wordt. “Dat risico bestaat. Het is nu eenmaal de aard van het spel. Elke nieuwe stap is nét uitdagend genoeg en geeft juist genoeg voldoening, zodat je wil blijven doorgaan.”

Controle kwijt

“We mogen dat niet dramatiseren”, sust Van Deun. “Heel veel jongeren kunnen met de start van het nieuwe schooljaar gemakkelijk overschakelen op het offline leven en hun gametijd beperken. Anderen worstelen er wél mee. Omdat meer jongeren gegamed hebben tijdens de pandemie, zullen er wellicht ook meer problemen opduiken. Wanneer ze teveel gamen, gaat hun schoolwerk achteruit, slapen ze te weinig en zijn ze onaanspreekbaar. En als ouders vragen: ‘Schat, kom je mee eten?’ Dan blijft het stil, ofwel krijgen ze een kort antwoord terug.”

Volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO is iemand pas verslaafd als die tenminste twaalf maanden lang problematisch gamegedrag vertoont

Paul Van Deun, klinisch psycholoog en auteur van ‘Het gekaapte brein’

De kern van het probleem is dat jongeren de regie over hun gedrag verliezen. Ze hebben hun prioriteiten verlegd: het spel slorpt alle aandacht op en al de rest verdwijnt naar de achtergrond. Dat mondt echter niet meteen uit in een gameverslaafde die elk uur achter z’n computer plakt. Volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO is iemand pas verslaafd als die tenminste twaalf maanden lang problematisch gamegedrag vertoont. “Is dat het geval? Dan raad ik aan om professionele hulp te zoeken. Is het nog niet zo vergevorderd, dan kunnen ouders hun kind zelf helpen om de autonomie terug te vinden.” 

Stappenplan

Voor veel ouders is het verleidelijk om streng te reageren en de stekker uit te trekken. ‘Jij speelt te veel, nu is ‘t gedaan.’ Bij lageschoolkinderen kan dat, maar bij tieners? Geen goed idee, zegt Van Deun: “Dan neem je de controle over, net als het spel. Zo leert je kind niets. Je moet samen kijken hoe je zoon of dochter de touwtjes weer in handen krijgt.” De expert deelt alvast enkele stappen die je kan ondernemen wanneer het gamen negatieve gevolgen met zich meebrengt. 

Stap 1: toon interesse

Van Deun: “Als een kind ùren zit te gamen, vinden ouders dat vreselijk. Nochtans is het spel belangrijk voor je tiener. Word dus niet kwaad maar probeer je in te leven. Probeer te begrijpen waar de game om draait en luister naar wat je kind te zeggen heeft. Je kan je daarbij van den domme houden. ‘Waarom werkt dat zo? En waarom vind je dat belangrijk?’ Zo toon je dat je de interesses van je kind accepteert.” 

Stap 2: meten is weten

“Er bestaan allerlei applicaties die berekenen hoeveel tijd je achter een scherm zit, en hoeveel tijd je spendeert aan een game. De app Moment werkt voor iOs, Qualitytime doet hetzelfde voor Android. Door deze tools aan te reiken, zal je kind even wakker geschud worden. Het is een confrontatie met de realiteit als je tiener ziet dat hij of zij elke dag minstens vier uur gamet.”

Stap 3: ga in gesprek

“Beseft je kind dat het gamen veel tijd opslorpt? Stel dan vragen: wat vind je daar zelf van? Wat vind je positief aan het gamen? Wat vind je negatief? Welke interesses heeft het kind nog, naast het gamen? Moedig die interesses aan, zodat de jongere ook boeiende, uitdagende en spannende dingen buitenshuis doet. En probeer samen een schema op te stellen: wanneer moet je stoppen met gamen? Hoeveel uur per week mag er gegamed worden? Het is beter om dit per week te bekijken. Per dag kan je snel over de limiet zitten.”

Het spel afronden

Dat is een proces van vallen en opstaan, benadrukt Van Deun. Het probleem zal niet op één dag opgelost zijn. “Stoppen is erg moeilijk. Zeker als je puber om 22 uur nog middenin een online gevecht zit. Het vraagt veel wilskracht om dan spontaan de knop af te zetten. Bovendien komt het soms voor dat je kind speelt via een Amerikaanse server, of gamet met Amerikaanse vrienden die hij of zij online heeft leren kennen. Ook dan zal een kind snel stiekem ’s nachts achter de computer kruipen.” 

Ouders willen een oogje in het zeil houden, maar een kind verplichten om de computer af te zetten of de console uit handen nemen, heeft vaak een averechts effect

Paul Van Deun, klinisch psycholoog en auteur van ‘Het gekaapte brein’

Voor ouders is het balanceren op het slappe koord. Ze willen een oogje in het zeil houden, maar een kind verplichten om de computer af te zetten of de console uit handen nemen, heeft vaak een averechts effect en creëert ruzie. In realiteit zal je week, na week, na week moeten praten en zoeken naar een schema dat werkt. 

Geeft je kind aan dat het zelf moeilijk kan stoppen? Ook dan bestaan er apps die een handje helpen, zoals Cold Turkey en SelfControl. Deze programma’s moet je installeren op je computer, en die zorgen ervoor dat bepaalde sites voor een bepaalde tijdspanne geblokkeerd worden. Let op: eens de blokkade geïnstalleerd is, kan je ze niet meer uitzetten. “Dit is pas één van de laatste stappen in het proces die je kan zetten. Doe dit altijd in overleg met het kind, anders is de kans groot dat de bom ontploft”, legt de expert uit. “Zo’n blokkade vormt een hindernis, die de drang om te spelen doet afnemen, waardoor er ruimte komt voor andere hobby’s. Zolang een kind kan spelen, blijft de drang vaak te groot. 

Belonen

Nog een tip van de expert: beloon je kind als het zich aan het schema houdt. En gebruik extra gametijd nooit als beloning. “‘Eerst je huiswerk maken, dan mag je daarna gamen.’ Het is een veelgebruikte tactiek van ouders, maar eentje die tegendraads werkt”, meent Van Deun. “Het huiswerk zal snel klaar zijn. Maar of het ook goed is? Dat is een andere zaak. Ga dus op zoek naar andere manieren om je kind te belonen." 

Spreek gezonde leefgewoontes af

Van Deun raadt tot slot aan om bepaalde leefgewoontes af te spreken. “Bijvoorbeeld: geen tablets of smartphones aan tafel. Tijdens etenstijd worden die in een aparte zak gestopt, zodat je het niet eens hoort of ziet als een gsm begint te rinkelen. Je kan ook overeenkomen dat smartphones vanaf 22 uur weggelegd worden en niet gebruikt worden als wekker. Dat is een preventieve manier om de controle te behouden over alle schermpjes in huis.” 

Lees ook: 

Na een lange werkdag een glas wijn, hoe (on)gezond is dat? “Met een beetje pech raak je er meer gestresst door” (+)

Nieuwe school, nieuwe vriendjes? Zo kun je als ouder helpen (+)

Nieuw schooljaar, nieuwe problemen? Zo wapen je je kind tegen pesterijen (+)




6 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Emi Hergersberg

    Wij kunnen best leven zonder TV en zonder gamen....en hebben dat bewust ook niet binnengehaald. Veel ouders geven kinderen als compensatie een tablet of games om zelf rust te hebben en omdat "iedereen dat heeft".

  • Andy De Schieter

    Buiten loop je allerlei virussen op. Binnen zitten is veiliger. En goedkoper.

  • Rony Lenaerts

    Ik ben zelf 59jaar,game elke dag,na motorongeval in 1994 en lange revalidatie bracht een vriend een gameconsole mee. Doch ik had nog nooit games gespeeld buiten Pong dan. Na een tijdje kreeg ik het onder de knie en nu is dit een dagelijkse bezigheid. Ook sociale contacten genoeg,je leert een heleboel mensen kennen. Gebleken dat gamers betere probleem oplossers zijn. Dus game on...

  • Arthur Morgan

    Gaming is een hobby als een ander. Ik ben 40 en speel nog altijd regelmatig. Nu heb ik tenminste centen en de nodige vakkennis voor een echte high-end gaming computer :-)

  • Kim Vanhengel

    Gewoon meespelen...