Exclusief voor abonnees

Elk kind kan in drie weken zelf leren doorslapen, zo pak je het aan

shutterstock_449079511
Een slaapprobleem bij kinderen kan je op een liefdevolle manier aanpakken zodat jong en oud een goede nachtrust hebben. Daar is Karen Claes, de eerste kinderslaapcoach van België, alvast van overtuigd. "Laten huilen is geen goede methode", vindt ze. "Consequent gedrag en goede slaaprituelen zijn dat wél."

Orthopedagoge en kinderslaapcoach Karen Claes weet maar al te goed waarover ze spreekt. Zelf heeft ze twee dochtertjes van 4 en 2 jaar oud die haar samen 3,5 jaar lang slapeloze nachten hebben bezorgd. "Vier tot vijf keer opstaan per nacht maakte dat we als ouder uitgeput waren én absoluut niet consequent waren in het aanpakken van de slaapproblemen", zegt Claes. "Werkelijk alles probeerden we om toch maar een nachtje te kunnen doorslapen: van melk geven in het midden van de nacht over weer in slaap wiegen tot mee in het ouderlijke bed nemen. Maar niets hielp, er was geen enkel trucje dat ons een goede nachtrust kon bezorgen. Na een horrorzomervakantie waarbij mijn jongste dochtertje elke avond urenlang krijsend in haar bed lag, ben ik op zoek gegaan naar hulp. In België vond ik geen slaapcoach, maar in Nederland wel. Na drie weken intensieve begeleiding door Hanneke Hamerlinck, een Nederlandse 'Gentle Sleep Coach', konden we eindelijk doorslapen."

Geen gouden regel

Tevreden met het resultaat besloot Claes om zelf de internationale online-opleiding in 'Gentle Sleep Coaching' te volgen. De methode is ontwikkeld door de Amerikaanse Kim West, in haar thuisland bekend als 'The Sleep Lady'. Het bijzondere aan de methode is dat kinderen op een liefdevolle manier leren om de slaap te vatten en te blijven doorslapen zonder hulp van hun ouders. Claes: "De harde aanpak van je kind laten huilen zodat het vanzelf in slaap valt, was niets voor mij. En ik denk dat het voor veel ouders niet haalbaar is. Al zal het voor sommigen natuurlijk werken. Er is niet één gouden regel die voor alle kinderen werkt." Zelf gaat Claes er prat op dat alle ouders en kinderen na drie weken slaapcoaching kunnen doorslapen als de oorzaak van het probleem gedragsmatig is. 

"Eerst probeer ik medische oorzaken uit te sluiten door middel van een vragenlijst, want daarvoor is andere begeleiding nodig", zegt Claes. "Gedragsmatige slaapproblemen ontstaan doorgaans als een kindje (nog) niet geleerd heeft om zelf in slaap te vallen en/of door te slapen dankzij 'verkeerde' gewoontes die gecreëerd zijn. Slapen is net zoals fietsen en schrijven een vaardigheid die aangeleerd moet worden. Slaapproblemen kunnen ook samenhangen met het temperament van je kind. Vaak zie je dat temperamentvolle, alerte kinderen een moeilijker slaappatroon hebben. Ook de ontwikkeling en noden van je kind kunnen ervoor zorgen dat er slaapproblemen ontstaan. Elke leeftijd en elk kind is hierin anders. Het is niet omdat je kind slaapproblemen heeft, dat je een slechte ouder bent."

Slaapplan

"Voor elk gezin wordt vervolgens een slaapplan op maat gemaakt, rekening houdend met de wensen en behoeften van ouders en kind(eren). Daarmee leer je als ouder je kind op een consequente manier ondersteunen zodat het uiteindelijk zelf in slaap valt en doorslaapt. De eerste nachten is dat niet evident, want kinderen verzetten zich tegen nieuwe gewoontes waarmee ze het niet eens zijn. Afhankelijk van de leeftijd van het kind moeten slaapproblemen ook anders aangepakt worden: met een baby kan je nog geen afspraken maken, met een kleuter wel. Toch is de basis hetzelfde: een veilige slaapomgeving én consequent gedrag qua slaaprituelen en -ritme om het probleem op te lossen."

Weet wel dat het weinig zin heeft om met slaapcoaching te beginnen voor zes maanden. Claes: "Het is heel normaal dat een baby van zes maanden nog niet doorslaapt, maar je kan wel al vanaf 6 à 8 weken beginnen met het aanleren van goede slaapgewoontes. Ook de slaaphygiëne is belangrijk: voor een goede nachtrust moet je kind in een rustige, donkere kamer kunnen slapen met een temperatuur van 18°C."

Zo pak je het aan

Hoe leer je je kind vanzelf inslapen?

"Pas vanaf 6 à 8 weken ontwikkelen baby's een dag- en nachtritme. Vanaf die leeftijd kan je proberen om je baby een keer in zijn eigen bedje te leggen en zelf in slaap te laten vallen. Belangrijk daarbij is dat je een goed slaapritme aanhoudt en deze structuur elke dag toepast. Zorg er dus voor dat je baby elke dag op hetzelfde uur zijn dutjes doet. Ook voor peuters en kleuters is het belangrijk om elke dag op hetzelfde uur te gaan slapen en te ontwaken.Te grote verschillen maken het moeilijk voor je kind en werken slaapproblemen in de hand. Daarnaast helpt een duidelijk slaapritueel je kind vanzelf in te slapen in zijn eigen bedje: tanden poetsen, pyjama aan, verhaaltje lezen. Dat zorgt ervoor dat je kind weet dat het tijd is om te slapen."

Benny Proot

Wat doe je als je kind niet wil gaan slapen?

"Een van de redenen waarom kinderen niet willen gaan slapen, is omdat ze zich niet moe voelen. Hun natuurlijke slaaptijd is gepasseerd, waardoor hun lichaam een ander hormoon aanmaakt, waardoor ze weer wakkerder en energieker worden. En dan is het moeilijk om in slaap te vallen. Het is dan ook erg belangrijk dat je het natuurlijke slaapritme van je kind respecteert. Vijf minuten tijd rekken, kan er al toe leiden dat je kind niet meer naar bed wil. Makkelijk is het niet altijd om te zien wanneer je kind moe wordt, maar je leert het door het gedrag van je kind te observeren: in de oogjes wrijven, rode kaakjes, geeuwen... Zorg er dus voor dat je bij de eerste tekenen van slaperigheid je kind naar bed laat gaan, zodat hij zelf rustig in slaap kan vallen. Wat absoluut niet helpt, is je kind later laten opblijven of goed 'moe maken' voor bedtijd. Dat heeft een omgekeerd effect: een kind dat oververmoeid naar bed gaat, slaapt doorgaans slecht."

Wat te doen als je kind 's nachts wakker wordt?

"De aanpak kan individueel sterk verschillen. Sommige ouders vinden het geen probleem om een keer per nacht op te staan om naar hun kind te gaan, anderen willen dit absoluut niet meer. Belangrijk om te weten is dat het heel normaal is dat kinderen - zeker baby's - 's nachts wakker worden. Het is ook perfect normaal dat een baby 's nachts nog wat melk wil drinken. Afhankelijk van de leeftijd van je kind kan je de gewoontes al dan niet beginnen te veranderen. Zo kan je vanaf 8 maanden je baby leren om zelf zijn speentje te pakken en weer in te slapen. En peuters die 's nachts rechtstaan in bed, kan je aanmanen om weer te gaan liggen. Belangrijk is dat je als ouder consequent gedrag vertoont en niet toegeeft."

Hoe reageren als je kind in jouw bed wil slapen?

"Ook hier verschilt de aanpak individueel. Sommige ouders vinden het geen probleem. Wil je het niet, dan is een mogelijke oplossing om consequent je kind weer naar zijn bed te brengen. De eerste nachten zal hij daar absoluut niet mee akkoord zijn, maar je moet even volhouden. Zorg er ook voor dat je hier heel duidelijk over communiceert. Het toelaten vanaf vijf uur 's ochtends bijvoorbeeld, is heel verwarrend voor je kind omdat ze geen tijdsbesef hebben."

Welke middelen wel/niet gebruiken voor een betere nachtrust?

"Bij peuters en kleuters kan het helpen om wekkers of aangepaste verlichting te gebruiken die aangeven wanneer ze uit bed mogen komen. Waar ik geen voorstander van ben, zijn projectors en muziekmobieltjes die als doel hebben je kind in slaap te laten vallen. Als ouder wil je op termijn dat je kind zelfstandig kan inslapen zonder hulpmiddelen. Ook het gebruik van schermen voor het slapengaan, raad ik af. Het licht van tv's, tablets en computers werkt stimulerend op kinderen, waardoor ze de slaap minder goed kunnen vatten. Een uur voor bedtijd laat je het gebruik van beeldschermen beter niet meer toe."

Wat als je kind elders moet overnachten?

"Ouders die vaak slapeloze nachten hebben door hun kind, durven het niet altijd aan om het eens elders te laten slapen. Maar heel vaak hoor je dat ze bij de grootouders of babysit wel goed doorslapen. Dit komt omdat een kind een onderscheid kan maken tussen de verschillende situaties en daarop anders reageert. Thuis is het kind in een veilige omgeving waar het meer grenzen aftast. Je hoeft je geen slechte ouder te voelen als het elders wel lukt en thuis niet. Voor baby's kan het wel nog belangrijk zijn om de grootouders te briefen hoe je het thuis aanpakt om je kind te laten slapen."

Hoe ga je om met de angsten van je kind?

"Neem de angsten van je kind altijd serieus. Je mag dit niet negeren of minimaliseren. Een kind dat bijvoorbeeld vertelt over monsters onder zijn bed, is ervan overtuigd dat die er zijn. Luisteren en samen aan een oplossing werken is belangrijk. Sommige ouders gaan daar heel creatief mee om door bijvoorbeeld elke avond 'monsterspray' te gebruiken om ze te laten verdwijnen. Door zulke dingen te doen, toon je je kind dat je het gelooft én zorg je ervoor dat het zich wel veilig voelt in zijn slaapkamer. Een kind moet zich veilig voelen om goed te kunnen slapen."

Kinderslaapcoaching op maat:

- Basisslaappakket Newborn (€ 150): een startpakket (inclusief consultatie) voor kersverse ouders boordevol praktische tips om je baby goede slaapgewoonten aan te leren.

- Basispakket Slaapcoaching (€ 475): coaching op maat voor kinderen tussen 0 en 6 jaar oud gedurende drietal weken, inclusief persoonlijke consultatie, slaapplan op maat en dagelijks telefonisch contact om de aanpak van de slaapproblemen op te volgen.

Meer info: www.vangaapnaarslaap.be of info@vangaapnaarslaap.be