Exclusief voor abonnees

De papa doet steeds meer. Maar de mama bedenkt het allemaal

Een nieuwe boekentas bestellen voor de jongste, een kamp boeken voor de oudste of bloemen halen voor de verjaardag van oma: het blijven de vrouwen die de boel thuis organiseren.
shutterstock Een nieuwe boekentas bestellen voor de jongste, een kamp boeken voor de oudste of bloemen halen voor de verjaardag van oma: het blijven de vrouwen die de boel thuis organiseren.
Vakantiekampen boeken, uitdeelcadeautjes kopen voor de crèche of de kerstkaarten schrijven: de kans is reëel dat die taakjes ook bij u thuis door de 'mama' gebeuren. Want ook al doen mannen steeds meer hun deel in het huishouden, het blijven de vrouwen die de boel organiseren. "Vaak geef ik mijn man niet eens de kans om over te nemen."

"Mijn hoofd zit altijd propvol. Ik heb het gevoel dat er tienduizend tabbladen openstaan en dat ik er geen enkel gesloten krijg. En klik ik toch eentje weg, dan komen er meteen drie bij." Aan het woord is Hanne Luyten, moeder van drie en auteur van het boek '#nietaankindengezinverklappen'. Het fenomeen dat ze beschrijft is de 'mental load' die bij het runnen van een gezin komt kijken. Niet de eigenlijke huishoudelijke taakjes, maar wel het bedenken en organiseren ervan. De weekmenu's uitdokteren bijvoorbeeld, in de solden speuren naar goedkope kinderkleding, of online cadeaus bestellen voor de trouwverjaardag van de schoonouders. "Toen ik het aankaartte bij mijn vriendinnen, kreeg ik te horen dat dit bij hen ook het geval is", zegt Luyten. "Dat er in hun hoofd ook non-stop takenlijstjes voorbijflitsen. En toen ik het googelde, bleek 'mental load' iets mega-universeels te zijn dat bij heel veel gezinnen speelt. Iets dat trouwens helemaal niks zegt over de capaciteit van de partner." Want, en daar is Luyten erg stellig over: haar man is allerminst een complete kluns of luilak. Hij doet meer dan zijn deel in het huishouden. "Het gaat vooral om het 'onzichtbare werk'. Stel, ik vraag mijn man om te koken, dan zou hij dat zeker doen, maar dan moet ik wel het boodschappenlijstje maken. Vraag ik hem wat er op dat lijstje moet staan, zal hij wel drie dingen opnoemen. Maar niet de driehonderd andere dingen die we als gezin van vijf wel nodig hebben."

Broodautomaat

Alle tijdsbestedingsstudies wijzen uit: vrouwen nemen nog steeds het leeuwendeel van het huishouden op zich, maar de kloof wordt stilaan wat smaller. Het laatste onderzoek van de VUB dateert al van 2013, en toen bleek dat vrouwen 3,5 uur minder aan het huishouden besteden dan veertien jaar geleden. Mannen werken ondertussen 2,5 uur meer in het huishouden dan in 1999. "Over de mentale last zegt dat natuurlijk niet veel", zegt onderzoekster Franciska Mullens (VUB), al kent ze het fenomeen wel. "Het is ook duidelijk dat vrouwen veel vaker twee activiteiten combineren, zoals op de kinderen letten tijdens het strijken. Hun tijdsbesteding verloopt ook meer gefragmenteerd." Vrouwen draaien immers vaker op voor de dagelijkse routinetaken zoals koken, en die worden makkelijk onderbroken. "Het zijn alleszins twee fenomenen die vrouwen stress opleveren."

Ik heb vaak om tien uur 's avonds rondgereden op zoek naar een broodautomaat die nog niet leeg was

Dave (44)

"Een gezin draaiende houden is samenwerken, en bij een samenwerking moet iemand het overzicht bewaren en de knopen doorhakken", zegt Dave (44), alleenstaande vader van twee pubers. Lange tijd deed zijn vrouw dat. "Zij werkte halftijds, en sowieso word je als vader twee weken na de geboorte van je kind alweer op het werk verwacht, waardoor de moeder thuis alles in handen neemt. Dat zet zich nadien vanzelf wat door." Na zijn scheiding schrok Dave best wel van het regelwerk. "Naast de was en de plas moest ik nog aan zoveel dingen denken: mijn zoon had knutselgerief nodig, ik mocht het oudercontact niet vergeten. En dan schiet het je opeens te binnen dat het brood op is. Ik heb vaak om tien uur 's avonds rondgereden op zoek naar een broodautomaat die nog niet leeg was."

Wc-rolletjes om te knutselen

De scheeftrekking komt inderdaad vaak na de geboorte van de kinderen. "Dat komt door de manier waarop we die korte periode rond de bevalling organiseren: we installeren een ongelijkheid", zegt Bieke Purnelle, directeur bij RoSa, het kenniscentrum voor gender en feminisme. "Wat zie je dan: die vrouw is de eerste maanden de hele dag thuis met het kind, leert dat kind goed kennen,... Terwijl dat voor de man veel minder het geval is. Je installeert een dynamiek die in vele gevallen later lastig terug te draaien is."

Ook scholen of kinderdagverblijven hebben soms boter op het hoofd. Moet het kind wc-rolletjes meehebben om te knutselen? Is er reservekledij nodig? Moeten er taarten gebakken worden voor het schoolfeest? "Dan wordt er nog te vaak enkel naar de mama gekeken", zegt Purnelle. "Een vriendin van me vertelde hoe op het intranet van de school van haar kind stond 'Beste mama van...'" Bovendien blijven de stereotiepe rollenpatronen hardnekkig, wat bijvoorbeeld wellicht mee verklaart waarom het meestal het geschrift van de moeder is op de kerstkaartjes. "Meisjes worden van bij de geboorte meer opgevoed in de richting van 'lief of aardig zijn'", zegt Purnelle. "We zijn er sterker op gericht om mensen te pleasen en attent te zijn. Niet omdat het iets typisch vrouwelijk is, wel omdat we dat zo zijn aangeleerd."

Controleren of alles erin zit

Bram (37), vader van twee jonge kinderen, herkent het wel. "Mijn vrouw is diegene die de praktische zaken regelt. Zij weet wanneer de inschrijvingen lopen voor de zwemles of welke babysit we kunnen inschakelen. Deze week nog herinnerde ze me eraan dat mijn oma drie jaar geleden is overleden en dat ik best een berichtje kon sturen naar mijn moeder. Ik vergeet zoiets." Al zijn de huishoudelijke taken wel netjes verdeeld. "Ik kook, doe de boodschappen, haal de kinderen van de crèche, was ze en stop ze in vele gevallen ook in bed." Maar die 'mental load' eerlijk verdelen is dus een pak lastiger. "Het mes snijdt natuurlijk aan twee kanten", vindt Bram. "Van heel veel zaken weet ik ook dat mijn vrouw ze niet graag uit handen geeft. De kleren van de kinderen inpakken als ze uit logeren gaan? Ik zou het wel mogen doen, maar ze zou zeker controleren of alles erin zit. Verjaardagsfeestjes organiseren? Geen sprake van dat ik dat voor mijn rekening mag nemen."

"Ik ben ook helemaal niet goed in loslaten", geeft Hanne Luyten toe. "'Ik zal het wel regelen', denk ik, 'dan weet ik zeker dat het goed gebeurd is'. Vaak geef ik mijn man niet eens de kans het over te nemen."

CEO's van het gezin

Er is daarvoor ook een historische verklaring, weet Miet Timmers van het Kenniscentrum Gezinswetenschappen van Odisee Hogeschool. "Lange tijd was alles wat zich buitenshuis afspeelde het domein van de man. Maar binnenshuis heerste de vrouw. Natuurlijk zijn we sindsdien al fors geëvolueerd, maar de klassieke genderpatronen zijn hardnekkig." Als vrouwen zichzelf ontpoppen tot de CEO's van het gezin, dan heeft dat volgens Timmers dus ook te maken met een zekere hang naar macht en controle: "Niet iedereen wil dat uit handen geven. Ook al omdat er nog vaak naar vrouwen gekeken wordt als het misloopt en kinderen zonder brooddoos naar school gaan of het huis er vuil bij ligt. Die patronen houden vrouwen zelf mee in stand. Omdat het comfortabel is, omdat het zo hoort of omdat we er identiteit uit ontlenen." Nederlands onderzoek heeft ook aangetoond dat mannen en vrouwen anders zorgen. Waar mannen eerder taakgericht zijn, kijken vrouwen meer naar het globale plaatje en het samenhouden van het gezin.

Het lijkt me echt niet fijn als man om straal genegeerd te worden. Dat iedereen ervan uitgaat dat je geen goede verzorger kunt zijn

Bieke Purnelle

Straal genegeerd

Volgens Bieke Purnelle moet het voor mannen even goed frustrerend zijn om steeds als quantité négligeable weggezet te worden. "Het lijkt me echt niet fijn om straal genegeerd te worden. Dat iedereen ervan uitgaat dat je geen goede verzorger kunt zijn." Hoe vaak lees je ook niet over een man die 'helpt in het huishouden', alsof hij geen fundamenteel deel uitmaakt van dat huishouden? Of dat een man 'babysit' op zijn eigen kinderen? Bram vindt dat inderdaad lastig. "Als het over de kinderen gaat, richten mensen zich nogal eens snel tot mijn vrouw. Als mijn moeder voor de kinderen zorgt, dan belanden alle praktische vragen of foto's van die dag in haar mailbox. Dan denk ik: 'Ja maar, ik wil dat ook weten.'" De 'billion dollar question' is natuurlijk: hoe kan het beter? Of anders? Er zijn apps op de markt die gezinnen helpen met het verdelen van de taken, maar Timmers suggereert duidelijke afspraken. "Je kan bijvoorbeeld de gezinsplanning opdelen. De ene is verantwoordelijk voor alle boodschappen, de andere regelt alles wat te maken heeft met de hobby's van de kinderen." Actrice Hilde De Baerdemaeker en haar man doen het nog anders: zij hebben om de beurt een regelweek. "Tijdens mijn week sta ik in voor alles: het eten, de boekentassen klaarmaken, een babysit bellen, noem maar op. Pieter helpt me natuurlijk wel, maar enkel als ik het vraag." Het is absoluut geen rigide systeem, benadrukt ze, en het werkt wellicht niet voor iedereen. "Maar het geeft ons wel duidelijkheid en rust.”

Lees ook binnen HLN+:

Opvoedexpert legt uit hoe je je kind weer op tijd in bed krijgt: “Die verandering wordt door veel ouders onderschat”

Help, ik verander in mijn moeder! Hoe komt dat eigenlijk?

Waarom het goed is je kind te laten helpen in huis




1 reactie

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Catherine MISTIAEN

    Interessant artikel. Waarop wàchten moeders nog om het roer thuis weer 100% in handen te nemen? Zodat vaders met een gerust hart kunnen gaan werken, als de kostwinner, 100% geconcentreerd op het werk. De laatsten der huismoeders, onze over-grootmoeders, zullen denken: "Maar, maar ... dat is ... terug in de tijd???" Jazeker, maar nu zijn we geëvolueerd. Vaders hebben gewonnen: ze kunnen werk en gezin wél combineren, zonder klagen. Moeders daarentegen kunnen dat niet (zonder klagen).