Exclusief voor abonnees

Bij gebrek aan wet: borstvoeding, altijd voer voor discussie

Getty Images
Mag borstvoeding altijd en overal, in het openbaar? De Belgische wet zegt daar eigenlijk niets over. Dat zou discussies zoals bij de Brugse vrouw die bijna beboet werd omdat ze in haar eigen wagen borstvoeding gaf makkelijker maken. “Nu zijn we heel erg zoekende”, weten sociologen. “Zolang de borst een zeer geseksualiseerd lichaamsdeel blijft, zal dit gevoelig liggen.”

De feiten dateren al van afgelopen zomer, maar nu pas maakt de Brugse vrouw haar verhaal bekend. “Mijn jongste zoon weende zijn longetjes uit zijn lijf: hij had dorst”, begint Nefera Mavambu haar verhaal. “Een ietwat moeilijke situatie, gezien ik op dat moment in de auto zat op weg naar Bomboclat Festival in Zeebrugge. Niets hielp, ik kon hem niet sussen. Bovendien was het die dag bijna 30 graden.”

De 30-jarige moeder besloot haar wagen langs de kant van de weg te parkeren en haar zoontje aan de borst te leggen. “Plots kwam er iemand op mijn ruitje kloppen”, vertelt de moeder. Een politieman van de federale wegpolitie vroeg het raampje naar beneden te doen. Wat volgde, tart bijna alle verbeelding. “Dat doen we hier niet hé”, klonk het nors. 

Hij beval haar onmiddellijk te stoppen met de borstvoeding. “Dat gaat hier om openbare zedenschennis. Iedereen kan dat hier zien”, klonk het uit de mond van de politieman. Voor Nefera kwam de uitbarsting van de man als een complete verrassing. “Ik begon wat verward tegen te sputteren en legde toen uit dat mijn baby hard aan het huilen was en dat hij dorst had. Maar daar had hij geen oren naar. Integendeel, die agent beval me nogmaals te stoppen met borstvoeding te geven”, zucht de vrouw. “Ik zat nochtans in mijn eigen wagen en stond op een parking.” De politieman was duidelijk niet onder de indruk van de uitleg van de jonge moeder en ging nog een stapje verder. “Als je nu niet luistert en stopt, maak ik een proces-verbaal op en stuur ik die naar je thuisadres”, klonk het duidelijk. 

Juridisch is er weinig houvast, weet advocaat Elfri De Neve. "Er bestaan geen specifieke wetsartikels rond borstvoeding in het openbaar, zoiets valt onder orde en goede zeden. Elke rechter oordeelt naargelang de algemene moraal van dit moment." Want vaste wetten rond 'bloot' zouden het leven heel moeilijk maken, weet de advocaat. "Dan krijg je een soort catechismus, die niet meer overeenstemt met de realiteit van vandaag. Een blote borst die ludiek op een vrijgezellenavond wordt getoond, dat is iets heel anders dan een vrouw die - om te shockeren - opeens haar borst toont in een supermarkt, dat wil je ook weer niet. Alles hangt af van de persoon, de toon, de omstandigheden..."

Zwarte balkjes

"Ook over borstvoeding kan je zeggen: misschien zijn er een paar plekken waar het minder goed past. Als men dan een alternatief aanbiedt - 'U kan dat in de ruimte hiernaast doen' - is dat een zekere strengheid, maar geen groot onrecht.”

Lastig om iedereen tevreden te stellen, dus. Maar laten we even teruggaan naar die borst: waarom schuiven sommige mensen toch een beetje heen en weer, zodra jonge moeders het behabandje losmaken? "Omdat een borst een dubbele functie heeft", weet evolutiebioloog Mark Nelissen (UAntwerpen). "Ze dient om te voeden, maar bij de mens geeft ze ook seksuele signalen die sociaal gezien steeds sterker worden. Je ziet in films sneller een vrouw met een volledig blote rug en poep, dan dat je nog een tepel ziet. Dat is een taboe, het toppunt van naaktheid dat snel onder zwarte balkjes dient verstopt, ook op foto's. Ja, dan vind ik het ergens wel begrijpelijk dat het zien van een stukje borst sommige mensen in verwarring brengt. Het zou fout zijn om zo'n ongemak meteen weg te zetten als hopeloos verouderd of pervers. Het zijn gewoon mensen die in een eerste reflex moeite hebben om de borst als een louter functioneel lichaamsdeel te zien."

De vrije loop

Dat we heel erg zoekende zijn, bevestigt ook cultuursocioloog Walter Weyns (UAntwerpen): "Nog maar één generatie geleden had je fatsoensnormen die gedeeld werden door een hele bevolking: je praatte niet te luid in het openbaar, je deed niets wansmakelijks aan tafel, je spuwde niet... Intussen hebben we ons van die bijwijlen neurotische beschavingsdrang willen bevrijden. Dat heeft heel veel voordelen: je moet niet meer constant vrezen 'wat de mensen zullen denken' en fysieke functies krijgen wat meer de vrije loop (lacht). Tegelijk vraag je daarmee een zekere tolerantie van mekaar. De vrijheid van de ene loopt soms in de weg van de vrijheid van de andere."

De vrouw uit Brugge diende een klacht in tegen de politie. “We willen zeker de politie niet viseren, we hebben zelf heel wat positieve ervaringen met hen. Maar mensen op zo’n manier behandelen, dat kan echt niet. Als moeder is het pijnlijk en shockerend om zo hard aangepakt te worden, enkel en alleen omdat je borstvoeding geeft”, getuigt het koppel. Al leverde die maanden na de feiten nog geen reactie op. Daarom besloot het Brugs koppel een open brief te schrijven. Zeker omdat één van de passagiers alles filmde en de beelden aan de politie bezorgde, hadden de Bruggelingen gehoopt dat er reactie zou komen. Bij de federale politie benadrukken ze dat de zaak niet in de doofpot wordt gestopt. “We betreuren dit voorval en zijn een tuchtdossier opgestart tegen de politieman. Het is nog wachten op de resultaten daarvan”, zegt woordvoerster Sarah Frederickx. “We benadrukken dat het geven van borstvoeding absoluut niet valt onder openbare zedenschennis. Het is de normaalste zaak van de wereld.”