Exclusief voor abonnees

Baby (9 maanden) overlijdt na val van trap bij grootmoeder: “Ja, er zijn gevaren bij oma en opa”

ThinkStock
Een ongeval bij oma. Een kleinkind dat gewond raakt of zelfs overlijdt. Het is een nachtmerrie waar álle grootouders bang voor zijn, zeggen experts naar aanleiding van een reportage gisteren op Eén. "Je moet het maar doen, hé. Oppassen terwijl je al een zekere leeftijd hebt, het huis dat niet altijd aangepast is, kindjes die soms erg ziek zijn... Over al die risico's moet meer gepraat worden."

'Mij overkomt het niet', heet de reportagereeks waarin journaliste Fatma Taspinar elke week praat met 'veroorzakers' van ongelukken. Gisteravond waren we daarbij getuige van een familiedrama dat zich acht jaar geleden voltrok zonder veel publieke bombarie, maar dat een splinterbom legde onder een Oostendse familie. Oma Martine die op de negen maanden oude Siebe paste en even uit balans raakte op de tweede trede van de trap. Siebe die naar beneden viel, zijn hoofd stootte en later zou overlijden in het ziekenhuis. En alle gevoelens die daarbij loskwamen in de familie: verdriet, schuldgevoel, stille verwijten, de andere kleinkinderen niet meer mogen opvangen...

"Dit is een uitzonderlijke situatie", weet grootoudercoach Bieke Geenen. "Maar elke oma of opa die dit verhaal bekijkt, voelt zich aangesproken, want de angst om iets mee te maken met een kleinkind is... gigantisch. Dat merk ik bij lezingen. Een baby die van de pampertafel valt, een kom soep die omvalt, het is zo snel gebeurd. En meestal thuis, op een onbewaakt ogenblik. In de speeltuin zit men continu toe te kijken wat het kind doet, maar thuis is dat niet vol te houden. Bovendien vergeet men soms hoe gevaarlijk die vertrouwde plek kan zijn. Kijk maar naar dit verhaal. Een gewone trap..."

Wantrouwen

Grootouders willen het dus allemaal heel erg goed doen. En beseffen gaandeweg dat daar stress bij komt kijken. Geenen: "Hoe gaat dat? Het kindje wordt geboren en de ouders vragen: 'Mag het één dag naar jou komen, oma?' Daar wordt doorgaans weinig over nagedacht, en dat vertrouwen vind ik wel mooi. Maar al snel kunnen grootouders in situaties komen die ze niet hadden verwacht. Neem nu een ziek kleinkind. 'Hij kan niet naar de crèche, mag ik hem brengen, want ik moet werken?' Veel oma's zullen 'ja' zeggen, maar zitten dan heel de dag in spanning bij die hoge koorts. Of neem het vervoer naar de voetbaltraining. Misschien rijdt opa bij het derde kleinkind al niet meer zo zelfzeker met de wagen, maar wil hij niemand in de steek laten. En dus rijdt hij verder, zonder dat er in de familie opmerkt dat opa wat beeft aan het stuur..."

Bovendien kan het gebeuren dat de relaxte sfeer waarin alles begon, er één van achterdocht en wantrouwen wordt. Geenen: "Ouders staan niet altijd op één lijn, wat de opvang betreft. Stel dat mijn zoontje zou worden opgevangen door mijn moeder. Voor mij voelt dat heel vertrouwd, ik ken haar opvoedstijl. Maar mijn partner ziet misschien dingen waar hij niet mee akkoord is: te veel snoep, of te verre uitstappen... Dat kan tot spanningen leiden, en als er dan iets zou gebeuren met het kleinkind - het loopt een buil op tijdens de uitstap - zit oma de hele dag met stress: 'Wat gaan ze straks zeggen...?'"

Om het helemáál complex te maken: "Er kan ook rivaliteit tussen de grootouders onderling bestaan. Eén koppel grootouders ziet het kleinkind bijvoorbeeld veel vaker dan het andere, wat een strijd der titanen geeft. Bovendien is er het fenomeen dat de grootmoeder langs moederszijde, de maternale grootmoeder dus, doorgaans meer te zeggen heeft dan de grootmoeder langs vaders zijde. De maternale grootmoeder is meer aanwezig in het jonge gezin, krijgt meer krediet... Dat kan de paternale grootmoeder onzeker maken. 'Doe ik het wel goed?'"

Toen oma Martine op haar kleinzoontje Siebe paste, viel ze van de trap met de baby in haar armen.
VRT Toen oma Martine op haar kleinzoontje Siebe paste, viel ze van de trap met de baby in haar armen.

Niet zo mondig

Het is de taak van ouders om oma en opa daarin gerust te stellen, vindt Geenen. Of niet, want dat kan natuurlijk ook gebeuren. Geenen: "Ouders dragen te allen tijde de verantwoordelijkheid. Als zij opmerken dat opa toch wat begint te sukkelen, of dat het huis van oma eigenlijk niet veilig genoeg is voor een baby, of dat oma en opa te veel kleinkinderen tegelijk opvangen om zoiets goed te doen verlopen, dan moeten ze dat aankaarten. De oudere generatie zal doorgaans zwijgen. Ten eerste is die niet zo mondig, ten tweede zit men daar met een dubbele schrik: komt er ruzie met het eigen kind, dan is men ineens ook het kleinkind kwijt..."

Dat er méér gesproken moet worden met opa en oma, vindt ook vroedvrouw Erna Desiron, die zich verdiept heeft in familiebanden. "Ik raad grootouders altijd aan om létterlijk steun te vragen. Zoals in: 'Ik ben akkoord om op Kobe of Emma te passen, maar dan heb ik graag dat jullie het vertrouwen in mij uitspreken.' Bovendien is het de taak van de ouders om oma of opa up-to-date te brengen. Men zegt te snel, 'Oma kan dat, want die heeft zelf vijf kinderen grootgetrokken!' Maar grootouders kunnen nog steeds bijleren... Dertig jaar geleden was er andere kennis rond wiegendood of voeding dan nu. Kind en Gezin heeft tegenwoordig 'Brieven aan Jonge Grootouders', maar je kan als ouder ook een boek cadeau doen aan oma en opa. Niet om ze te controleren, maar dan zijn ze méé. Ik geef een voorbeeld: wanneer ik als vroedvrouw bij jonge gezinnen langsga, geef ik ze soms de raad om hun pampertafel op de benedenverdieping te zetten, zodat ze geen vijf of zes keer per dag met de baby naar boven moeten. Dat vermijdt risico's op de trap. Maar grootouders krijgen natuurlijk geen vroedvrouw over de vloer en missen dus zulke tips."

"Bovendien", vervolgt Desiron, "zijn ze met een goede begeleiding ook ingedekt bij ongevallen. Want God verhoede, maar mocht er ooit een drama in hun huis gebeuren, is het niet onwaarschijnlijk dat het parket ter plaatse komt. Het parket moet immers controleren - óók als het een ongeval was - of er is gehandeld als een goede huisvader. En uiteraard zal dat in 99% van de gevallen gebeurd zijn, maar je wil liever niet dat er dan een half vermolmde traptrede of een hoop losse stopcontacten worden aangetroffen, waarvan men dacht: kan geen kwaad."

Vooral genieten

Ja, hoe zit dat eigenlijk juridisch, als het grootouder-zijn een draai neemt die niemand ooit wilde? Advocaat Elfri De Neve: "Meestal is dat een zaak voor de familiale verzekering, die zal tussenkomen bij schade aan het kind. Bijvoorbeeld de medische kosten vergoeden. Dat er nadien ook nog een rechtszaak wordt ingespannen tegenover familie, komt zeer weinig voor. Anders dan wanneer er een accident in een crèche gebeurt, met een kinderverzorgster, verdenkt men een oma niet meteen van kwade wil of nalatigheid. Meestal is er ook wel een plausibele uitleg. Een grootmoeder die haar kind maar één dag per week bijhoudt, kan bijvoorbeeld verrast zijn door een nieuwe stap in de ontwikkeling. Vorige week lag de baby nog stil in haar armen te slapen, nu rolt hij zich opeens opzij en valt... Als ouder kent men zijn kind door en door, maar grootouders moeten elke week weer wennen."

Terug naar het juridische: "Men is milder voor familie, wil geen bom onder de goede relaties leggen met een rechtszaak. Dat heeft een nadeel, namelijk dat gevoelens van boosheid moeilijk een uitweg vinden. Een rechtszaak kan iets louterends hebben, men kan verwijten uiten, er wordt actief iets ondernomen tegenover 'de schuldige'..." Grootoudercoach Bieke Geenen: "Bij ernstige ongelukken zal professionele hulp, zoals van een therapeut, welkom zijn om de familie toch bij mekaar te houden. Maar gelukkig zijn dit zeldzame voorvallen. Laten we niet vergeten dat het grootouder-zijn vooral een bron van plezier is. Dat druk ik grootouders ook op het hart als ze hun angsten delen: probeer er vooral van te geniéten. Want het cliché is waar: de liefde voor een kleinkind gaat precies nog dieper dan voor het eigen kind. Alsof men op latere leeftijd al die gevoelens dubbel zo intens ervaart."

Cijfers over de opvang van kleinkinderen door hun grootouders in Vlaanderen.
hln Cijfers over de opvang van kleinkinderen door hun grootouders in Vlaanderen.

Lees ook:

Hartverscheurend verhaal in ‘Mij Overkomt Het Niet’: Martine verloor kleinzoon Siebe nadat ze met hem van de trap viel

Waarom dat kwartiertje voorlezen voor het slapengaan wonderen verricht voor ouders én kinderen




36 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Chantal Demuynck

    Niemand kiest voor dit mee te maken en overal en bij ieder kan dit voorvallen, veel steun sterkte en moed voor ieder familielid van Siebe, werp niemand geen verwijten toe aub want zijn allen al genoeg getekend van verdriet

  • Christel Smet

    Bij de ouders zijn er ook gevaren. Deze zomer bbq aan het doen en zwembad lag nog open en de kindjes waren erin gekropen zonder bandjes, niet alleen bij de grootouders gebeuren er ongevallen. Nu maakt men de grootouders overschuldig, vroeger zetten we onze kinderen af bij onze ouders en vertrouwden op hun kennis. Er zullen ook wel ongevallen zijn gebeurd maar dat kwam niet in de pers.

  • TAMARA DE KEERSMAECKER

    Al die reacties van (onze) ouders die ons verwijten dat we moeten thuisblijven en zelf voor de kinderen moeten zorgen... ik ben 34 jaar en heb vroeger zelf een tweede thuis gekend bij grootouders, dus vroeger was het niet persé zoveel beter qua opvoeding hoor! En het leven moest maar zo duur niet zijn zodat je met twee MOET gaan werken om de kinderen gezond eten en drinken te kunnen geven! En eerlijk? Ik kijk ernaar uit om later voor mijn kleinkindjes te zorgen...

  • Kris Delrue

    Oma zorgde voor haar kleinkind, men mag wel zorgen. Krijg je er dank voor?? Men ziet dat het woord dank ver te zoeken is! Deze oma heeft het zwaar om verder zo te leven, en dan nog de ondankbaarheid van haar kinderen maakte het nog zwaarder! Schamend voor deze ondankbaarheid!

  • EVELYNE VAN AS

    Één ongeval an zowel bij de ouders zelf of crèche gebeuren. Bij een ongeluk ligt er geen schuld. Ik ben zelf oma en ben ook voor 100% geconcentreerd als de kleinkids bij ons zijn. Maar je weet het nooit. Evelyne Van As