Wat overhaalde Amerikanen om voor Trump te stemmen?

Het nauwe pad dat hij had richting Witte Huis bleek toch begaanbaar

REUTERS
Donald J. Trump wordt de 45ste president van de Verenigde Staten. De New Yorker heeft het Amerikaanse politieke systeem in twee jaar tijd fundamenteel veranderd. Ja, er was de laattijdige ophef rond het nieuwe FBI-onderzoek naar Hillary Clinton, of de forse verhoging van de Obamacare-ziektekostenpremies die kiezers, met name zwevende kiezers, vlak voor de stembusgang mogelijk op andere gedachten bracht. Maar Trump had z'n overwinning al veel langer dan dat verzekerd. Onze reporter Jelle Brans sprak de voorbije weken met verschillende Amerikanen en zag hoe zijn aanhang groeide.

De signalen waren er al maanden, van de massaal bijgewoonde rally's tot het hardnekkig enthousiasme van zijn aanhangers, die hem al z'n misstappen keer op keer vergaven. Zijn aanhangers, die behoren tot de ruim 40 procent van de kiezers dat al jaren niet stemt - boos als ze zijn op politiek Washington - kwamen nu wél naar de stembus.

Halverwege de avond won hij Florida, de belangrijkste swing state. Trump had die staat niet eens echt nodig. Hij had Colorado of Virginia niet nodig. 'Enkel Michigan, Ohio, Pennsylvania, Wisconsin. Dan zal hij aan de top staan en winnen.'

Linkse rakker Michael Moore voorspelde het maanden geleden al, en zijn voorspelling is uitgekomen. Donald Trump is president dankzij de misnoegde Amerikanen in de Rust Belt, met zijn afgedankte staalarbeiders en houtbewerkers. De kreupele staat van de economie was altijd al z'n belangrijkste kracht.

Boze Blanke Man

Op zijn rally's wees Trump keer op keer - correct - op het feit dat de steun van Clinton aan NAFTA (vrijhandelszone tussen de VS, Canada en Mexico) bijgedragen heeft aan de vernietiging van de industrie in het noorden in de VS. De mensen daar zijn boos, verbitterd. Ze voelen zich in de steek gelaten door het systeem, door de Democraten én de Republikeinen. Als er dan een breedsprakerige, humoristische kandidaat opstaat die een glanzend opgefriste versie van 'The American Dream' belooft, is voor miljoenen de verleiding natuurlijk erg groot.

Vorige week sprak ik een vrouw in North Carolina, een arbeidster van rond de 50 die de vier voorbije verkiezingen Democratisch had gestemd. Tot nu. "Trump is de eerste kandidaat in decennia waar ik enthousiast over kan zijn", zei ze. "Ik zie hem als degene die Amerika weer gaat herstellen, zoals Reagan destijds. Hij heeft niet altijd gelijk, maar hij zegt tenminste waar het op staat. Eindelijk een politicus die echt naar ons luistert."

Trumps overwinning is ook die van de Boze Blanke Man. Na acht jaar een zwarte man zou Joe Sixpack nu gecommandeerd worden door een vrouw, een 'Feminazi'? Niets van. Illegaal de grens oversteken, geen belastingen betalen, kinderen krijgen en vervolgens moord en brand schreeuwen als geroepen wordt dat ze terugmoeten naar hun land? Niets van.

Met Trump konden de boze blanken stemmen op een kandidaat die eindelijk durfde te zeggen wat zij al jaren denken. Een politiek incorrecte kandidaat van de grove borstel en de harde aanpak, met zijn pleidooi voor een muur aan de grens met Mexico. Een vrolijk bejaard mannetje vertelde me in maart al dat hij Trump wilde 'doodknuffelen' en desnoods zelf mee aan de muur wilde bouwen. "Alles om dat gespuis buiten te houden", klonk het, met een zoete glimlach.

Ik zie Trump als degene die Amerika weer gaat herstellen, zoals Reagan destijds. Hij heeft niet altijd gelijk, maar hij zegt tenminste waar het op staat. Eindelijk een politicus die echt naar ons luistert

Trump-kiezer uit North Carolina

Ze voelen zich in de steek gelaten door het systeem, door de Democraten én de Republikeinen

Simpele oplossingen

Net als elke goeie zakenman deed Donald Trump een nuchter 'assessment'. Hij keek naar de problemen die de Amerikanen écht bezighouden en stelde makkelijk behapbare oplossingen voor. Illegalen die het land binnenglippen en onze jobs pikken en Amerikanen bedreigen? Bouw een muur, sluit de grens en zet ze buiten.

Oneerlijke handelsverdragen die Amerikaanse jobs inpikken en werk naar China versluizen? Heronderhandelen die boel. Radicale Islamitische terroristen die naar Amerika komen en Amerikanen afschieten in naam van Allah? Stop de immigratie van moslimlanden. Verzekeringspremies die de lucht inschieten, waardoor mensen hun eigen dokter niet meer kunnen kiezen? Schaf Obamacare af en geef de mensen vrijheid van keuze.

Simpele oplossingen voor ingewikkelde problemen. Met woede en wantrouwen als brandstof van een succesvolle kruistocht tegen het politieke establishment. Wie nu écht verbaasd is over het megasucces van de multimiljardair met de grote mond heeft de voorbije weken en maanden niet goed opgelet. Google maar: 'America wrong direction'. Je krijgt meer dan 8,5 miljoen hits.

REUTERS

Crooked Hillary

Pakweg driekwart van de Amerikanen vindt dat het met Amerika de verkeerde kant opgaat. Een jonge beursmakelaar in New York vertelde me vandaag nog dat hij hield van het feit dat Trump het op z'n eentje heeft gedaan, dat hij z'n eigen campagne gefinancierd heeft. "Hij zal de eerste president zijn in de geschiedenis die enkel z'n eigen geld heeft gebruikt. Trump is niemand iets verschuldigd. Hij heeft geen donors, lobby's of actiecomités achter zich. Zijn gebrek aan politieke ervaring zie ik net als een voordeel. Hij kan zonder verborgen agenda aan het werk beginnen. De Amerikaanse politiek is een ziek systeem, en Trump gaat het opkuisen. Van Hillary moet je het niet verwachten."

Ah, Hillary Clinton. Crooked Hillary.  Ze was altijd al Trumps ultieme troefkaart. Bijna 70 procent van alle kiezers vond haar onbetrouwbaar en oneerlijk. Geen Democraat, en zeker geen onafhankelijke, was blij om voor haar te gaan stemmen. Toch niet zoals toen Obama president werd of zoals toen Bernie Sanders op het biljet van de voorverkiezingen stond.

Hillary gaf haar aanhangers geen reden om haar te steunen. Het enthousiasme was er gewoon niet. Donald Trump was gehaat door velen, maar tegelijk was er ook dat enthousiasme. En daardoor draaiden deze verkiezingen uiteindelijk uit op wie de meeste mensen uit hun huis kon halen om te gaan stemmen. En dat was Donald J. Trump.

Geen Democraat, en zeker geen onafhankelijke, was blij om voor Clinton te stemmen. Toch niet zoals toen Obama president werd of zoals toen Bernie Sanders op het biljet van de voorverkiezingen stond