Sven Mary: "Abdeslam is in de gevangenis nog meer geradicaliseerd"

BELGA
Salah Abdeslam, de enige nog levende terrorist achter de aanslagen in Parijs, is in de gevangenis verder geradicaliseerd. Mede daardoor weigert hij met justitie te praten. Dat zegt zijn voormalig advocaat Sven Mary vandaag in een interview met de Nederlandse Volkskrant.

"Abdeslams deradicalisering had al een tijd geleden moeten beginnen, maar het wordt alleen maar erger", aldus Mary. "Hij heeft een baard nu. Hij is een echte fundamentalistische moslim geworden. Hij was een jongen van de straat met Nikes."

De omstandigheden in de gevangenis hebben bijgedragen aan de radicalisering, stelt Mary. "Men foltert hem niet fysiek. Het is geen Guantanamo Bay. Maar men beantwoordt horror wel met mentale foltering. Waarom zou hij nog iets willen geven aan degene die hem dit aandoet?"

"Zwijgen was niet het plan"
Vorige maand legde Mary -samen met de Franse advocaat Frank Berton- de verdediging van Abdeslam neer. "Zwijgen was niet het plan. Dit was niet de verdediging die wij voor ogen hadden. Mijn doel was altijd hem te laten praten, dat was ook de voorwaarde voor Berton om mee te doen."

Nu blijkt dat de radicalisering van hun voormalige cliënt ook een rol speelde bij het besluit te stoppen. "Men heeft hem het statuut van het heldendom gegeven door hem neer te zetten als hét brein. En hij is het gaan geloven. Hij is in een positie geplaatst waarin hij zich alleen maar kan laten gelden als martelaar. Hij is de stereotiepe terrorist geworden."

Jaar geleden
Morgen is het precies een jaar geleden dat negen aanslagplegers terreur zaaiden in Parijs. Bij de aanslagen op concertzaal Bataclan, stadion Stade de France en cafés in de binnenstad vielen 130 doden en 368 gewonden. Zeven terroristen kwamen om. Abdeslam, die zijn bomgordel in de prullenbak had gegooid, slaagde erin het land te ontvluchten. Hij werd op 18 maart 2016 opgepakt in Molenbeek.

Half oktober smeekte zijn broer Mohamed hem om eindelijk te spreken. "Ik heb soms de indruk dat hij eerder nog meer geradicaliseerd dan gederadicaliseerd is", zei zijn broer toen al.

kos
Jaak Raes, de topman van de Staatsveiligheid.
Photo News Jaak Raes, de topman van de Staatsveiligheid.

Staatsveiligheid maakt zich zorgen

Net vandaag laat de Staatsveiligheid weten dat het zich zorgen maakt over de opvolging van geradicaliseerde gevangenen. "Enkele gevangenen radicaliseren in hun cel en blijven mogelijk gevaarlijk wanneer ze vrijkomen", zegt topman Jaak Raes aan VRT Nieuws.

Er zitten in onze cellen 150 veroordeelde terroristen. Maar het aantal gedetineerden dat een potentieel risico vormt, is groter. Hoe groot is niet duidelijk, maar het hoofd van de Staatsveiligheid vreest het moment waarop die mensen vrijkomen.

"Ik waarschuw op dit moment. Naast die strijders die terugkomen en een mogelijke dreiging zijn voor ons land zijn er ook nog een aantal die radicaliseren in de gevangenis en mogelijks gevaarlijk zijn en blijven wanneer ze vrijkomen", zegt Jaak Raes aan het reportagemagazine 'Pano'.

Eerder waarschuwde de Staatsveiligheid al dat er nog steeds honderden jihadstrijders in de gaten moeten worden gehouden. Het gaat dan om teruggekeerde Syriëstrijders, eenzaten en buitenlandse terreurverdachten die rondzwerven in Europa.

Sp.a-kamerlid Hans Bonte.
Photo News Sp.a-kamerlid Hans Bonte.

Bonte ziet drie pijnpunten

Bonte, kamerlid voor sp.a, dringt al langer aan op een doortastende aanpak van de zogenaamde tikkende tijdbommen. "De aanslagen in Parijs, Zaventem en Brussel hebben aangetoond dat er zware dreiging uitgaat van mensen die radicaliseerden in gevangenissen."

De burgemeester ziet drie belangrijke pijnpunten die moeten worden aangepakt. "Ten eerste kan je radicalisering in de gevangenissen onmogelijk aanpakken zonder werk te maken van de overbevolking in de gevangenissen en de erbarmelijke leefomstandigheden van de gevangenen. Mensen die samenhokken in een eenpersoonscel en hun behoefte moeten doen in een emmer, kan je onmogelijk eigenwaarde en respect bijbrengen", zegt Bonte.

Ten tweede moet justitie volgens Bonte veel sneller informatie over de geradicaliseerde gevangene aan de lokale overheden bezorgen. "De lokale overheden moeten zich samen met de omgeving kunnen voorbereiden op de dag dat de gevangene vrijkomt. Ook tijdens de periode van detentie moeten hulpverleners van het lokale niveau en van de gevangenis al werk maken van het herstellen van relaties met de samenleving", benadrukt de sp.a'er.

Tot slot werken volgens Bonte de verschillende niveaus naast in plaats van met elkaar. "Het is vandaag totaal onduidelijk wie waarvoor in staat in het deradicaliseringsbeleid in gevangenissen. De imams en moreel consulenten zijn een federale bevoegdheid, het forensisch welzijnswerk is een bevoegdheid van de regio's, de justitiehuizen worden geregionaliseerd met als gevolg dat Franstalige justitiehuizen in Brussel vandaag zelfs geen gevangenen met alternatieve straffen meer opvolgen."