Spanje ontkent waarschuwing geradicaliseerde imam uit Vilvoorde, burgemeester Bonte "valt van ene verbazing in andere"

Hans Bonte, burgemeester van Vilvoorde.
photo_news Hans Bonte, burgemeester van Vilvoorde.
Burgemeester van Vilvoorde Hans Bonte (sp.a) blijft erbij dat zijn politiediensten vorig jaar contact hebben gehad met de politiediensten in Barcelona over imam Abdelbaki Es Satty, het vermoedelijke brein achter de aanslagen in Barcelona en Cambrils. De Spaanse nationale veiligheidsdiensten ontkennen dat, waarmee de discussie in communautair Spaans-Catalaans vaarwater belandt. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) zegt dat het om een "informeel" en niet-geregistreerd contact ging.

Hadden de Spaanse en/of Catalaanse veiligheidsdiensten de aanslagen van Barcelona of Cambrils op een of andere manier kunnen voorkomen door imam Abdelbaki Es Satty beter in het oog te houden? Die vraag woedt in de Spaanse pers en politieke wereld vandaag volop, nu de burgemeester van Vilvoorde, Hans Bonte, in enkele kranten heeft verklaard dat zijn diensten wel degelijk vragen over Es Satty hebben gesteld aan de Spanjaarden.

De politie van Vilvoorde heeft volgens Bonte in het voorjaar van 2016 contact opgenomen met "een politiedienst" in Barcelona, om te vragen of zij Es Satty kenden. In Vilvoorde kregen ze achterdocht over de imam na een tip van de voorzitter van de moskee van Diegem, waar Es Satty zijn diensten had aangeboden. Hij kon geen ervaring of officiële documenten voorleggen. "De imam van buurgemeente Diegem kwam naar ons met vragen over hem, aangezien hij in Vilvoorde woonde. Het leek hem een rare man, die beslist had Spanje te verlaten omdat hij daar geen toekomst had, en zichzelf de titel van imam had gegeven, maar geen documenten had die dat bewezen", stelde Bonte.

Vanuit Spanje kwam op 8 maart 2016, volgens Bonte na lang aandringen, een negatief antwoord met "geruststellende informatie". Es Satty stond niet bekend voor radicalisering.

epa

"Geen enkele communicatie uit België"

Maar hadden de veiligheidsdiensten in Barcelona zelf niet aan de slag moeten gaan met de achterdocht vanuit België? En waarom gebeurde dat niet?

Volgens de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken, Juan Ignacio Zoido, hebben zijn diensten, de Spaanse nationale politie en de Guardia Civil, helemaal geen informatie of vragen uit ons land gekregen. "Er is bij mijn weten geen enkele communicatie uit België geweest richting de nationale politie of de Guardia Civil", zo verklaarde Zoido vandaag. Ook bronnen binnen de Catalaanse politie melden dat niemand hen gecontacteerd had over het mogelijk gevaarlijke karakter van Es Satty.

Maar Bonte blijft erbij: "Onze lokale politie heeft rechtstreeks contact gehad met een Barcelonese dienst", zegt hij aan de VRT. "Die info werd gedeeld via de nationale databanken en de lokale taskforce, waar ook het parket, de federale politie en de staatsveiligheid bij betrokken zijn. Of onze federale diensten of de staatsveiligheid dat verder hebben opgenomen richting Spanje, kan ik niet bevestigen. Ik val van de ene verbazing in de andere dat men in Spanje nu doet alsof er geen informatie opgevraagd werd."

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) verklaarde vanavond op 'Terzake' dat het contact tussen Vilvoorde en Barcelona waarschijnlijk "informeel en tussen twee agenten die elkaar kenden" was en "niet officieel geregistreerd omdat het niet alarmerend was".

Onder andere La Vanguardia schrijft vandaag dat Bonte Spanje wel degelijk had gewaarschuwd voor Es Satty.
La Vanguardia Onder andere La Vanguardia schrijft vandaag dat Bonte Spanje wel degelijk had gewaarschuwd voor Es Satty.

Ik val in de ene verbazing in de andere dat men in Spanje nu doet alsof er geen informatie opgevraagd werd

Hans Bonte

Communautair tintje

De kwestie lijkt nu te verzanden in een communautaire discussie op Spaans-Catalaans niveau. In Spanje hebben twee regio's hun eigen politiedienst: Baskenland en Catalonië. Maar de samenwerking tussen de Mossos d'Esquadra, zoals de politie bij de Catalanen heet, en de Policia Nacional of de Guardia Civil verloopt op zijn minst stroef.

Tussen de nationale en regionale diensten wordt weinig informatie uitgewisseld, en de Mossos mogen van de Spaanse politie bijvoorbeeld ook niet in de databanken van Europol, omdat die zijn voorbehouden voor "lidstaten", wat Catalonië formeel niet is. Nochtans is de Catalaanse regering daar al lang vragende partij voor.

Vraag is nu of een betere samenwerking de zaken anders had kunnen doen verlopen. In de Spaanse media duiken bijvoorbeeld ook details op over hoe Es Satty in contact stond met verschillende leden van een terreurcel die al in 2006 opgerold werd door de Spaanse politie. Toch bestond er daarover geen gerechtelijk dossier en was de Catalaanse politie daar niet van op de hoogte.

Uitwijzing geannuleerd

Vandaag raakte ook bekend dat een Spaanse rechter in maart 2015 het uitwijzingsbevel van Es Satty heeft geannuleerd. De rechter oordeelde dat hij niet gevaarlijk was.

Een rechter in de oost-Spaanse stad Castellon, waar de Marokkaanse imam vier jaar in de cel doorbracht voor drugsfeiten, meende dat hij zijn "inspanningen om in de Spaanse samenleving te integreren", had aangetoond, preciseert de Spaanse Justitie in een mededeling. De rechter voerde aan dat hij slechts één delict had gepleegd, werkte en in zijn ogen geen "reëel en voldoende zwaar gevaar voor de openbare orde" betekende.

De 44-jarige Es Satty overleed woensdag, daags voor de aanslagen, toen gasflessen ontploften in het huis in Alcanar dat de terreurcel gebruikte om bommen in elkaar te knutselen. Es Satty bezocht meermaals ons land. Onder het puin werden nog vliegtuigtickets naar Brussel gevonden.