Shutdown overheid VS is een feit: "Ze hebben het echt gedaan"

Een akkoord over de financiering van de Amerikaanse overheid is gisterenavond uitgebleven. De deadline verstreek om 6.00 uur (Belgische tijd). Door de politieke verdeeldheid tussen de Democraten en de Republikeinen zit de federale overheid zonder geld en zullen vanaf vandaag veel overheidsdiensten gesloten blijven. President Barack Obama liet via Twitter zijn verontwaardiging al blijken: "Ze hebben het echt gedaan. Een groep Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden hebben de overheid net lamgelegd omwille van Obamacare in plaats van een echte begroting goed te keuren."

Het Witte Huis heeft de diensten opgedragen de sluiting voor te bereiden. Honderdduizenden ambtenaren, volgens Amerikaanse media mogelijk een miljoen, worden met verlof gestuurd.

Ambtenaren krijgen of kregen een e-mail waarin staat of ze naar hun werk moeten gaan of thuis kunnen blijven. Zij die voorlopig met onbetaald verlof moeten gaan, mogen vanmorgen nog wel enkele uren op het werk komen om orde op zaken te stellen, zoals bijvoorbeeld bureauladen van bederflijke waar ontdoen. Maar ze mogen van de wet vandaag niet werken. Dat mag pas als ze officieel zijn teruggeroepen. Er is een mogelijkheid dat het Congres later alsnog bepaalt dat voor de gedwongen verloftijd salaris wordt uitbetaald, maar dat zou dan alleen voor vaste en niet voor tijdelijke krachten zijn.

Managers van de federale overheden kregen onlangs de opdracht hun personeel op te delen in twee categorieën: essentieel en niet-essentieel. Alleen overheidsdiensten die het stempel 'onmisbaar' hebben gekregen, blijven draaien. De essentiële personeelsleden blijven dus aan de slag, ook al worden ze daar wellicht niet onmiddellijk voor betaald.

Nationale parken
Militairen, voedselinspecteurs, cipiers en de luchtverkeersleiding werken door. Ook pensioenen en uitkeringen worden gewoon uitgekeerd. Ongeveer 400.000 civiele medewerkers van Defensie worden wel naar huis gestuurd. Nationale parken, musea en bezienswaardigheden als het Vrijheidsbeeld gaan dicht.

Ook de activiteiten van ruimteorganisatie NASA worden op een laag pitje gezet: er wordt voorlopig enkel nog voor de ondersteuning van astronauten gezorgd. Wapens kopen wordt voorlopig een stuk moeilijker, omdat er ook in het personeel van het Bureau van Alcohol, Tabak en Vuurwapens, dat de vergunningen verleent, gesnoeid wordt. Vuilnis wordt niet meer opgehaald in Washington DC. Het budget van de Amerikaanse hoofdstad is immers, in tegenstelling tot dat van de 50 staten, een aangelegenheid van het Congres.

Videoboodschap
Obama heeft ondertussen militairen nogmaals gerustgesteld: ze zullen niet getroffen worden door de shutdown. "We zullen ervoor zorgen dat jullie de middelen blijven krijgen die nodig zijn om jullie missies te doen slagen", klonk het in een videoboodschap die werd verspreid nadat het Congres de deadline voor een financieringswet had laten verstrijken.

"Het Congres heeft helaas zijn verantwoordelijkheid niet genomen", aldus Obama. Hij benadrukte vervolgens dat hij een noodwet heeft ondertekend die ervoor zorgt dat militairen gewoon doorbetaald worden tijdens de sluiting.

Burgers die voor Defensie werken worden wel door de shutdown getroffen. "Jullie en jullie families verdienen beter dan het non-functioneren dat we nu in het Congres zien." Hij beloofde zich in te zetten om hen zo snel mogelijk weer aan het werk te krijgen.

Vertragingen
Ook bedrijven krijgen last van het sluiten van overheidsdiensten. Zo stelt de Federal Aviation Administration de certificering van nieuwe vliegtuigen uit, wat onder meer bij vliegtuigmaker Boeing vertraging oplevert.

De Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden heeft de overheidsfinanciering afhankelijk gemaakt van uitstel en aanpassing van 'Obamacare', de wetgeving die alle Amerikanen dwingt een zorgverzekering af te sluiten. De door Democraten gedomineerde Senaat weigerde zich echter te laten afpersen, zoals zij het omschreven.

Nancy Pelosi, momenteel 'minorty leader' van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden.
GETTY Nancy Pelosi, momenteel 'minorty leader' van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden.

@BarackObama
De Amerikaanse president Barack Obama toonde zich via sociaalnetwerksite Twitter echt ontgoocheld. Hij drukte er zijn ongeloof uit dat de Republikeinen de shutdown niet hebben willen voorkomen.

Akkoord zoeken
De laatste keer dat de overheid 'op slot ging' was eind 1995, begin 1996 onder toenmalig president Bill Clinton. Nadat honderdduizenden ambtenaren 28 dagen thuis hadden gezeten, werd de onenigheid tussen Clinton en het door Republikeinen gecontroleerde Congres alsnog opgelost.

De Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, John Boehner, wil de komende dagen een conferentie organiseren voor beide kamers van het Congres om alsnog tot een akkoord te komen. Democratisch kopstuk in de Senaat Harry Reid reageerde afwijzend: hij wil niet onderhandelen met een pistool tegen het hoofd.

Overheidsdiensten die dichtgaan:
Musea
Zoos
Vele nationale parken
Milieu: enkel kleine kern standby voor noodgevallen
Vuilnis wordt niet meer opgehaald in Washington DC
Departementen die grotendeels dichtgaan:
Defensie: enkel militaire operaties worden nog ondersteund
Onderwijs, maar de publieke scholen blijven open
Energie: enkel nucleair arsenaal wordt nog overzien
Gezondheid: meer dan de helft van het personeel moet thuisblijven
NASA: enkel astronauten worden nog ondersteund
Witte Huis: drie op de vier personeelsleden blijven thuis
Departementen die amper of niet geraakt worden:
Federal Reserve
Binnenlandse veiligheid
Justitie
US Postal Services