Exclusief voor abonnees

Rik Torfs: "Je kunt heel erg het kwade willen. Maar ook zo erg het goede dat je het kwade doet"

ap

Wat is goed en wat is kwaad? Dat is een vraag die ieder mens zich weleens stelt. We kunnen er ons gemakkelijk van afmaken door onszelf goed en de anderen kwaad te vinden. Het omgekeerde gebeurt zelden. Zelfs een terrorist die een medemens het hoofd afhakt, beweert zich in te zetten voor een betere wereld.


Soms is de grens tussen goed en kwaad flinterdun, zoals bij de migratiecrisis, voorheen vluchtelingencrisis genoemd. Zo krijgt de Internationale Organisatie voor Migratie te horen dat ze mensensmokkelaars het leven makkelijk maakt door heel dicht bij de Libische kust te patrouilleren en lieden op wrakke bootjes onmiddellijk in veiligheid te brengen. Goed nieuws voor mensensmokkelaars, die hun cliënten in minderwaardige vaartuigen met nauwelijks wat brandstof kunnen laten vertrekken. Wat te denken over zo'n reddingsacties? Wat goed lijkt, is misschien wel kwaad.


Het verhaal maakt onrustig, omdat het juiste antwoord onduidelijk is. We houden meer van situaties waarbij iemand het goede doet en iemand anders het kwade. Dat lukt niet altijd. Je kunt heel erg het kwade willen. Maar ook zo erg het goede dat je het kwade doet.


Uit mijn kindertijd herinner ik mij een voorbeeldige brandweerman in Nebraska, eenvoudig ogend en goedmoedig kijkend, volgehangen met medailles en decoraties. Hij had verschillende mensenlevens gered. Tot bleek dat hij die branden zelf had gesticht, precies om mensen te kunnen redden. Dat lukte aardig, want er viel geen enkel slachtoffer. Toen de man werd aangehouden, voelde ik een lichte vorm van medelijden. Natuurlijk had hij mensen in gevaar gebracht, maar hij had ze toch ook maar gered.


Het verhaal van de bootjes lijkt daar wat op, en is tegelijk veel ingewikkelder. Het gaat ook over het verlangen naar een prachtige toekomst die wellicht niet bestaat.