Referendum Oost-Oekraïne: bij voorbaat een chaotische bedoening

Een man loopt langs de barricades voor het bezette overheidsgebouw in Donetsk waar een spandoek hangt met de tekst 'de wil van de mensen is een referendum'.
REUTERS Een man loopt langs de barricades voor het bezette overheidsgebouw in Donetsk waar een spandoek hangt met de tekst 'de wil van de mensen is een referendum'.
Tegen het advies van de Russische president Vladimir Poetin in organiseren de regionale leiders in de Oost-Oekraïense provincies Donetsk en Loegansk aanstaande zondag toch een referendum over aansluiting bij Rusland. Hoe gaan ze dat uitvoeren? En wat willen ze bereiken?

Helemaal vlekkeloos zal het referendum zondag niet verlopen. Dat staat bij voorbaat eigenlijk al vast. Er zijn geen professionele stemhokjes, niet genoeg stembussen en ook aan potloden is een groot gebrek. Daarnaast gaan er geruchten dat er stemformulieren zijn gestolen. Chaos alom. De grote vraag is waar de separatisten de talrijke inwoners (alleen al in de Donetsk-provincie zijn dat er 3,5 miljoen, in Loegansk ongeveer de helft) willen laten stemmen.

Vermoedelijk zal dit gebeuren in de gebouwen die momenteel worden bezet door separatisten, zoals het gemeentehuis in Donetsk en het provinciehuis in Loegansk.

Roman Lyagin, voorzitter van de Centrale Kiescommissie van de zelfuitgeroepen Volksrepubliek Donetsk, zegt tegen de BBC dat ook scholen en ziekenhuizen dienen als stemlocaties. "We zijn op schema en hebben alles wat we nodig hebben", aldus Lyagin. Daarvoor is hij wel 24 uur per dag in touw.  

Denis Pushilin, voorzitter van de Volksrepubliek Donetsk, laat aan persbureau ITAR-TASS weten dat hij verwacht dat de opkomst ongeveer 60 procent zal zijn. Diezelfde Pushilin verklaarde de pamfletten die vorige maand waren uitgedeeld om mensen aan te sporen te gaan stemmen als onwettig. Op die pamfletten werden alle Joden van 16 jaar en ouder opgeroepen om hun bezittingen en godsdienst te laten registreren. Wie zich hier niet aan zou houden, zou worden verbannen. Ook zouden bezittingen in beslag worden genomen.

Wil van het volk
Het bestuur van de Volksrepubliek Donetsk, die in april werd uitgeroepen, was het er vandaag unaniem over eens: het referendum moet zondag gewoon doorgaan, ondanks het verzoek van Poetin om uitstel. Volgens de Russische president is voorafgaande aan het referendum een dialoog nodig die tot de-escalatie van het conflict moet leiden. "Dit is niet onze beslissing", verdedigde Andrey Purgin, een van de leiders van de Volksrepubliek Donetsk zich vandaag tijdens een persconferentie. "Mensen uit de regio Donbas hebben de kans een heldendaad te verrichten. Deze kans kunnen we niet zomaar van ze afnemen."

Denis Pushilin (rechts) en andere leden van de zelfuitgeroepen Volksrepubliek Donetsk.
EPA Denis Pushilin (rechts) en andere leden van de zelfuitgeroepen Volksrepubliek Donetsk.
Een pro-Russische opstandeling bewaakt de barricade voor het bezette gemeentehuis in Donetsk.
AP Een pro-Russische opstandeling bewaakt de barricade voor het bezette gemeentehuis in Donetsk.

Ook in Loegansk is er geen twijfel dat het referendum moet doorgaan. "De stempapieren zijn al gearriveerd in de stembureaus", aldus Visaly Nikitin van de commissie die behept is met de uitvoering van het referendum. Daarin kunnen inwoners beslissen over meer autonomie voor hun regio. De organisatoren houden de optie open dat de regio zich - in navolging van de Krim - op termijn bij Rusland aansluit.

De vraag die op de stembiljetten staat luidt simpelweg: steun je de onafhankelijkheid van de Volksrepubliek van Loegansk? Op de stembiljetten in Donetsk staat dezelfde vraag, uiteraard met andere plaatsnaam.

Rusland zal geen waarnemers sturen om toe te zien op een goed verloop van de stemming. Wel zullen er zo'n 20.000 mensen uit de regio ingezet worden in de stembureaus. En dan zijn er natuurlijk nog de zwaarbewapende mannen in camouflagepakken die de stembureaus zullen bewaken.

"Stop met militaire operatie"
De Russische president Poetin drong er nogmaals bij Kiev op aan om de militaire operatie in het oosten van het land te staken. Het leger probeert, met wisselend succes, de separatisten te verdrijven uit de gebouwen die ze bezet houden. Dit gaat vaak gepaard met hevige gevechten waarbij gewonden en ook steeds vaker doden vallen. Pro-Russische separatisten hebben al drie legerhelikopters uit de lucht geschoten.

De autoriteiten in Kiev hebben vandaag laten weten dat ze doorgaan met hun militaire operatie in het zuidoosten van Oekraïne en dat elke beslissing daarover los staat van het referendum dat zondag plaatsvindt. De verwachting is dat het referendum de spanningen in de regio verder zal opvoeren. De regering in Kiev heeft al laten weten dat het de uitslag van het referendum niet erkent.


Grotere kaart weergeven