Porosjenko verwacht "geen gemakkelijke implementering" van Minsk-akkoord

AP
De Oekraïense president Petro Porosjenko verwacht zich niet aan een gemakkelijk implementeringsproces van het akkoord van Minsk. Dat heeft hij donderdag gezegd op de Europese top in Brussel. Hij pleitte er bij de Europese leiders voor de druk op Rusland hoog te houden.

Na de lange onderhandelingen die in de Wit-Russische hoofdstad Minsk tot een stappenplan voor vrede leidden, togen de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande naar Brussel voor de Europese top. In hun kielzog volgde ook de Oekraïense president Porosjenko, die door voorzitter Donald Tusk was uitgenodigd om zijn kijk op de zaken te geven.

De tussenkomst van Porosjenko vond - uiteraard - achter gesloten deuren plaats, maar bij zijn vertrek van de Europese Raad stond hij kort de pers te woord. Volgens Porosjenko wordt de uitvoering van het akkoord geen wandeling in het park. "Ik verwacht mij niet aan een gemakkelijk proces. Oekraïne heeft zich altijd verantwoordelijk gedragen bij de implementering van het (vorige) Minsk-akkoord, in tegenstelling tot het andere kamp."

Donald Tusk drukte de steun van de Europese lidstaten uit voor de pogingen van Oekraïne "om de vrede te herstellen en uw onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit te behouden". Ook belangrijk op dit cruciale moment, zei de Pool, is de Europese eensgezindheid met de Verenigde Staten.

Volgens goed ingelichte bronnen hield Porosjenko voor de staatshoofden en regeringsleiders een pleidooi om de druk op Rusland hoog te houden. Na zijn vertrek praatten de leiders verder over de Europese aanpak van de crisis in Oekraïne. "Het is zeer onwaarschijnlijk", luidde het in de wandelgangen van het Justus Lipsius-gebouw, "dat Europa terugkomt op de sancties die maandag in werking zouden moeten treden." Zoals bekend voegden de Europese ministers van Buitenlandse Zaken negentien nieuwe personen en negen entiteiten toe aan hun sanctielijst, maar treedt die beslissing pas aanstaande maandag in werking. Ze wilden daarmee de druk op de Russen hoog houden tijdens de gesprekken in Minsk.

De inschatting van het akkoord van Minsk aan de tafel van de Europese top is dat Porosjenko, Merkel en Hollande een gok hebben gewaagd. Het vertrouwen in de Russische president Vladimir Poetin en de pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne om het akkoord, en met name het staakt-het-vuren, uit te voeren, is klein.

Oekraïne heeft zich altijd verantwoordelijk gedragen bij de implementering van het (vorige) Minsk-akkoord, in tegenstelling tot het andere kamp

Petro Porosjenko

Volgens waarnemers is het akkoord zowel beperkt in zijn opzet als fragiel in zijn inhoud. Voor de Oekraïense president Petro Porosjenko zijn het akkoord én de toezegging van vers IMF-kapitaal alleszins voldoende om het gezaag aan zijn presidentiële stoel en de smeltende populariteit van de chocoladekoning eventjes af te remmen.

Toen hij in juni aantrad, beloofde Porosjenko binnen de paar maanden vrede in zijn land te bewerkstelligen en de afvallige Donbass weer in het gareel van Kiev te krijgen. Acht maanden en een rist militaire nederlagen later moet de man van wie gezegd wordt dat hij absoluut niet op de hoogte is van de ware toestand in het "oostfront" hopen dat het beloofde nieuwe staakt-het-vuren stand houdt.

Maar met een "vrede" die door de andere haviken in Kiev als een vernedering wordt beschouwd, dreigt Porosjenko de steun van het westen te verliezen. Ook hij riep om Amerikaanse wapenleveringen, maar niet zo luid als superhavik Arsenii Jatsenjoek: Porosjenko lijkt meer geneigd de EU-lijn te volgen, premier Jatsenjoek, bijgenaamd Yats Yank en aangesteld op "voorspraak" van VS-diplomate Victoria Nuland, luistert vooral naar wat Washington hem - en met hem de diverse milities en bataljons - influistert.

De harde nationalisten wrijven de chocoladekoning nu reeds landverraad aan wegens het grote gebiedsverlies van het Oekraïense "leger" in Novorossija. In Moskou wordt luidop gezegd dat Porosjenko niet de ideale gesprekspartner is, omdat de man onvoldoende gezag heeft over de Oekraïense "veiligheidsstructuren". Er lopen in Oekraïne namelijk behoorlijk wat private milities van uiterst rechtse signatuur rond die gefinancierd worden door andere oligarchen (de Zwitsers-Israëlische gouverneur van Dnjepropetrovsk Ihor Kolomojski, bijvoorbeeld) en die geen boodschap hebben aan wat Kiev hen beveelt. Net als in Syrië dreigen (eventuele) Amerikaanse wapenleveringen in verkeerde handen te vallen.

Porosjenko's mobilisatiegolven jagen voorts duizenden dienstplichtigen op de vlucht, tot "zelfs" naar Rusland toe. En ook in de media en bij justitie wordt de "jonge democratie" steeds verder de duimschroeven aangelegd. Wie durft te twijfelen aan de officiële versie dat alles terug te brengen is tot "Russische agressie", dreigt voor landverraad aangeklaagd te worden en riskeert, als een recent wetsvoorstel door het parlement wordt goedgekeurd, tot vijf jaar cel. Onlangs werden zelfs soldaten voor verraad aangeklaagd omdat zij zich ontevreden toonden over hun magere soldij. De bekende journalist Roeslan Kotsaba riep onlangs op om de mobilisering te boycotten. Hij zit sindsdien in de cel en dreigt wegens "hoogverraad en spionage" tot 15 jaar cel te krijgen.

De gedroomde economische heropleving onder het Europese Oekraïne blijft eveneens uit: de toestand is onder Porosjenko van barslecht tot rampzalig geëvolueerd, met een munt, de hryvnia, in vrije val, een galopperende inflatie, massa-ontslagen, energietekorten en uitblijvende hervormingen. Dat laatste is misschien nog een kleine zegen: de geplande hervormingen komen immers neer op strenge bezuinigingen.

De nieuwste evolutie is dat Porosjenko nu ook in eigen land(sgedeelte) wordt aangevallen: hij zou een voortzetting van de strijd in en om Oost-Oekraïne best interessant - want lucratief - vinden. Porosjenko is namelijk niet alleen chocoladekoning, hij is ook eigenaar van de Leninska Koeznja-scheepswerven, waar ook oorlogstuig wordt gemaakt dat, toevallig, eerlang granaatwerpers en pantserwagens zal produceren die "voldoen aan de standaarden van de Navo".