Plots een lege plaats in de klas... Wat als een medeleerling sterft in het verkeer?

Foto Wannes Nimmegeers
Plots een lege plaats in de klas. Het gebeurt helaas elk schooljaar ergens in Vlaanderen. Zoals in Ertvelde, waar Anouk Van de Walle (10) op de laatste dag voor de kerstvakantie een aanrijding op weg naar huis niet overleefde. Maar wat dan, als een klasgenote sterft in het verkeer? "De kinderen wilden preciés weten wat er gebeurd was. Want het hield hen echt wakker - letterlijk, hè."

Anouk fietste op vrijdag 18 december 2015 na school naar huis, een kilometer verder. Maar op het enige gevaarlijke kruispunt op haar weg ging het fout: een vrachtwagen die rechts afsloeg, de drukke R4 richting Gent op, merkte haar niet op toen ze de expresweg overstak - ze had nochtans groen licht en ze droeg een fluohesje. Het meisje had geen enkele kans.

Haar klasgenoten zitten nu in het zesde leerjaar van de vrije basisschool in Ertvelde (Evergem), bij juf Ellen (34) en juf Kathy. Ze fietsen ook nog naar school. Sommigen onder hen passeren nog elke dag het kruispunt van het fatale ongeval. Tientallen beertjes, kaartjes, sterretjes en verdroogde bloemen hangen nog altijd aan de palen van de verkeersborden, als stille getuigen van het drama. Als dwingende waarschuwing voor al wie oversteekt.

Stille wake

"Er zijn nu minder kinderen die met de fiets komen, vooral dan wie het kruispunt met de R4 moet oversteken", zegt juf Ellen. "Kinderen die het zélf niet meer durven. Of omdat de ouders het niet meer willen. Anderzijds had ik vorig schooljaar een jongen in de klas die absoluut met de fiets wou blijven rijden: hij wilde zich niet door schrik van het verkeer laten tegenhouden. We zijn nu wel strenger geworden over verkeersveiligheid. Vóór het ongeluk kon het al eens gebeuren dat een paar kinderen zonder fluohesje de straat opgingen als we op klasuitstap waren, nu is dat nooit meer het geval. En wie zelfstandig naar school komt, moedigen we ook actief aan een fluohesje te dragen. De kinderen pikken dat goed op: ze zeuren niet meer dat zo'n hesje niet cool is."

De avond van 18 december was, zo zeggen de juffen die vorig schooljaar een dichte band met Anouk hadden, "overweldigend". Eigenlijk zou het feest zijn op school, met een toneeltje en een kerstmarkt. Het werd een stille wake, met kinderen en ouders die troost zochten bij elkaar. Maar na de eerste schok en het plotse verdriet was de weg naar verwerking nog lang.

Juf Hilde (58), klastitularis van Anouk: "In de vakantie zijn we meteen 's maandags al samengekomen, met de ouders en kinderen van het vijfde en het zesde leerjaar - Anouks zus zat in die klas. Daar was op dat moment nood aan, méér dan aan vakantie. Er zijn wel richtlijnen hoe je in zo'n situatie reageert, maar toch: je pakt dat voor een stuk intuïtief aan. We lieten hen praten en naar mekaar luisteren, lazen een mooie tekst voor, ze tekenden en schreven hun gevoelens op. In de weken daarna hebben we wel lesgegeven, maar vooral veel tijd genomen om over het ongeluk te praten."

Foto Wannes Nimmegeers

Olifantje knuffelen

"Kinderen reageren allemaal anders", vervolgt juf Hilde. "Eén jongen - een stoere voetballer, nochtans - wilde alle fietsen bij hem thuis verkopen. Omdat ze die toch 'nooit meer zouden gebruiken'. Kinderlogica, maar het toont welke impact het ongeluk had. Ze wilden vooral ook preciés weten wat er gebeurd was. We wilden dat niet verzwijgen. Want het hield hen echt wakker - letterlijk, hè. Ze vertelden dat dikwijls in de klas, dat ze over het ongeluk of over Anouk hadden gedroomd."

Juf Sandra (41), de andere juf van het vijfde leerjaar, vult aan: "Haar beste vriend zag daar écht van af. Hij kon 's nachts niet slapen van de nachtmerries. Soms liet ik hem 's middags een halfuurtje slapen op een matje in de klas - na een maand is dat verbeterd. Ook zijn schoolresultaten werden beïnvloed en hij snapte maar niet hoe dat kwam. Onbewust was hij blijkbaar nog erg bezig met dat ongeval." Anouks plaats in de klas bleef onbezet. In haar plaats kwam haar knuffel, een olifant met haar voetbaltruitje aan. Het werd een ritueel in de klas: na de bel voor de speeltijd was er altijd wel iemand die de olifant pakte en knuffelde.

Dit schooljaar is de knuffel niet meer in de klas. Op vraag van Anouks ouders: ze vonden het beter dat haar klasgenoten stilaan de gebeurtenissen konden loslaten. Een herdenkingshoekje is er wel nog, met een foto, een kaarsje en een plantje. "De kinderen vonden het belangrijk dat Anouk er toch nog een beetje bij was. Dat ze, als ze daar nood aan hadden, nog even iets tegen haar konden zeggen of haar eens vastpakken", zegt juf Ellen. Ook bij de ingang, naast het bureau van de directrice, hangt nog Anouks foto. Juf Sandra: "Er was vorig jaar een herdenkingshoek, bij de inkom van de school. Een oranje doek - haar lievelingskleur - met foto's en tekstjes erop. Dat is nu wel weg. Anouk mag niet vergeten worden, verre van. Maar we willen de kinderen er niet voortdurend mee confronteren."

Eén jongen - een stoere voetballer, nochtans - wilde alle fietsen bij hem thuis verkopen. Omdat ze die toch 'nooit meer zouden gebruiken'

Juf Hilde

Na ongeval wél aangepaste verkeerslichten

Het kruispunt in Ertvelde zou nu veiliger moeten zijn voor fietsers. Op 18 augustus wijzigde de afstelling van de verkeerslichten, om ze conflictvrij te maken. Ongevallen zoals dat van Anouk zouden niet meer mogen gebeuren. "Fietsers moeten nu een knop indrukken als ze willen oversteken. Daarna wordt het voor alle verkeer, vanuit elke richting, rood en hebben de fietsers en voetgangers 30 seconden groen licht", zegt directrice Linda De Buck van de vrije basisschool. "De politie wilde dat we bij het begin van het schooljaar met de kinderen op verkenning zouden gaan naar het kruispunt, om de nieuwe werking van de verkeerslichten uit te leggen. Dat vond ik te confronterend, dus hebben we de uitleg in de klassen gegeven, met foto's. De kinderen beginnen met een schone lei aan een nieuw schooljaar met een nieuwe juf. Sommigen willen wat er gebeurd is toch achter zich laten - dan de plek van het ongeluk zien, met alle herinneringen en het vlammende verkeer, zou te veel geweest zijn."

Foto Wannes Nimmegeers