Ontwikkelen we zelf onze ondergang met artificiële intelligentie?

Thinkstock
Komt er op 21 december een apocalyptisch einde aan de ons nu bekende wereld - zoals blijkbaar één à twee procent van de wereldbevolking lijkt af te leiden uit de Mayakalender? Een wetenschappelijke onderbouwing daarvoor is er niet. Volgens de meeste Mayadeskundigen is op zijn minst sprake van een verkeerde interpretatie van de Mayareligie. Desalniettemin houdt de gedachte aan zo'n apocalyps ons enorm bezig: kijk alleen maar naar het aantal en het succes van bioscoopfilms en tv-series de jongste jaren die als thema zo'n doomsday hebben. 14 procent van ons gelooft dat we het het einde van onze beschaving nog gaan beleven tijdens ons leven blijkt uit verschillende wetenschappelijke studies. Hoe realistisch is dat? Tijd om een aantal scenario's eens ernstig onder de loep te nemen. Na twee mogelijke natuurrampen hebben we het in dit artikel over wat we zelf kunnen creeëren, namelijk artificiële intelligentie.

Het lijkt wel het verhaal van de televisieserie 'Battlestar Galactica', of de bekende 'Terminator'-saga. We proberen robots steeds slimmer te maken, maar op een bepaald punt zullen ze zo ontwikkeld zijn, dat ze in combinatie met massa's computerkracht zelf beslissingen kunnen maken en zich bijgevolg mogelijk tegen hun maker kunnen keren. Wetenschappers zijn het erover eens dat dit mogelijk is, en het zal geen honderd jaar meer duren.

Het gaat zelfs zo ver, dat onderzoekers en filosofen aan de bekende Britse universiteit van Cambridge hebben recent aangekondigd een denkgroep op te richten over het onderwerp. Het Center for the Study of Existential Risk moet experten uit het hele vakgebied samenbrengen om na te denken over welke technologieën onze samenleving met uitroeiing kunnen bedreigen. Volgens de initiatiefnemers, waaronder een medeoprichter van voip-programma Skype, is overleg nodig aangezien er veel onduidelijkheid over het onderwerp is. Er is enkel geweten dat het ervan gaat komen, maar hoe, wanneer, of welke risico's eraan verbonden zijn is voorlopig onduidelijk. "De risico's weglachen is misschien wel het grootste risico", aldus medeoprichter Huw Price.

Getty Images
Getty Images

Jeopardy
Vorig jaar bereikten we nog een mijlpaal in het onderzoeksveld van artificiële intelligentie. Wetenschappers wisten Watson te maken, een robot die een van Amerika's belangrijkste televisieshows wist te winnen: Jeopardy. Eerder was er al een schaakcomputer die van Gary Kasparov wist te winnen, maar die moest enkel kunnen schaken. Bovendien is recent boven water gekomen dat de computer waarschijnlijk enkel kon winnen dankzij een bug.

Watson is toch nog van een andere categorie. Ten eerste moet die natuurlijke taal kunnen verstaan, om dan een antwoord te formuleren op de gestelde vraag. Uiteindelijk zullen velen onder ons het niet zo speciaal vinden, aangezien ze met Siri eenzelfde apparaat in hun broekzak hebben zitten. Wat Watson echter speciaal maakt, is dat het leert uit gemaakte fouten.

Taal
Dat laatste blijkt een belangrijk punt te zijn in de ontwikkeling van denkende robots. Het is namelijk mogelijk dat een computer de eerste honderden jaren niet in staat zal zijn om het menselijk brein volledig na te bootsen, maar dat wil niet zeggen dat een computer gedurende die tijd niet zelf zal kunnen nadenken om beslissingen te nemen. Zo zijn wetenschappers erin geslaagd om robots zelf een taal te laten aanleren door met elkaar in contact te komen. Zo wisten ze succesvol abstracte ideeën als 'links' en 'rechts' te begrijpen, en dat aan elkaar uit te leggen zonder dat de andere robot voorkennis had.

AP
Watson, de computerkast van IBM.
AFP Watson, de computerkast van IBM.
Robots kunnen ook voetballen.
EPA Robots kunnen ook voetballen.
AFP

Van zodra er neuronen worden nagebootst die op zichzelf werken, zonder dat software geprogrammeerd is om bepaalde taken uit voeren, hebben wetenschappers het over 'Sterke AI'. Het gaat dan vooral om bepaalde cognitieve elementen van mensen, zoals zelfbewustzijn of algemene intelligentie, waarvan leren en redeneren in het oog springen. Software met die vaardigheden zou bijgevolg ook zichzelf kunnen verbeteren, waarna die verbeterde software zich opnieuw zou kunnen verbeteren. Dat zou uiteindelijk leiden tot een intelligentievorm waaraan mensen zich niet kunnen spiegelen, wat dus een bedreiging voor de menselijke beschaving zou betekenen.

Computersimulatie
Onderzoekers van de Canadese Universiteit van Waterloo hebben vorige maand nog een computersimulatie van een menselijk brein ontwikkeld. Zo kunnen getallen en zelfs getalreeksen herkend en geïnterpreteerd worden. Ze kunnen zelfs met een robotarm gereproduceerd worden. De computersimulatie vertoont ook 'fouten', die vergelijkbaar zijn met die van menselijke hersenen. Zo worden nummers aan het begin en einde van een reeks makkelijker onthouden.

Deze virtuele hersenen bestaan uit 2,5 miljoen neuronen, wat nog maar een fractie van een echt brein met naar schatting 100 miljard neuronen. Wetenschappers verwachten dat de rekenkracht die daarvoor nodig is ergens tussen 2017 en 2025 beschikbaar zal worden op relatief kleine schaal.

afp


Militaire toepassingen
Uiteraard zijn de meeste ogen gericht op het vlak van militaire toepassingen. Robots die worden ingezet op het slagveld komen namelijk steeds meer voor. Denk maar aan drones, geautomatiseerde vliegtuigen, die boven Afghanistan en Pakistan luchtaanvallen uitvoeren. Het Amerikaanse leger zou al prototypes hebben die zelf beslissen om te vuren of niet, maar voorlopig worden die nog niet ingezet. Human Rights Watch pleit dan ook voor een internationaal bindend verdrag om de ontwikkeling, productie en het gebruik van volledige autonome wapens te verbieden. Enkele weken geleden liet het Pentagon nog weten speciale regels uit te vaardigen dat de beslissing om te vuren steeds bij een persoon moet liggen, niet bij een robot.

Niet iedereen ziet die evolutie echter negatief. Volgens John McGinnis, hoogleraar aan de Northwestern University, zouden robots met een hoge vorm van artificiële intelligentie oorlogen veel "menselijker" kunnen maken. Menselijke fouten zouden namelijk tot het verleden kunnen behoren.

Morgen een vierde aflevering in onze reeks. Dan hebben we het over de gevaren van een zonnestorm.