Kan dit veelbelovende medicijn Alzheimer genezen?

Wetenschappers zijn enthousiast over een nieuw experimenteel medicijn tegen Alzheimer. Tijdens een eerste test bij een kleine groep patiënten pakte het middel eiwitklonters in de hersenen aan. Volgens de eerste resultaten lijkt het erop dat die schoonmaak in de hersenen de mentale achteruitgang tegenging.

De onderzoekers noemen dit het "beste nieuws in 25 jaar klinische onderzoeken rond Alzheimer". De resultaten zijn het meest overtuigende bewijs tot dusver dat een antistof de opeenhoping van eiwitten in de hersenen, waar Alzheimerpatiënten aan lijden, kan verminderen.

Het nieuwe middel kwam al enkele malen ter sprake op wetenschappelijke bijeenkomsten. Een paper die gisteren in Nature verscheen, geeft meer details over de werking en de effecten van het medicijn.

Injectie

Het gaat om een antistof, aducanumab, die zijn pijlen richt op amyloïde-beta, een kleverig eiwit dat zich opstapelt in het brein van Alzheimerpatiënten en zo de gezonde hersencellen aantast. Het middel werd getest bij mensen met een milde vorm van Alzheimer. Het wordt toegediend via een injectie en blijkt zich een weg te banen naar de hersenen, waar het het teveel aan eiwitten verwijdert.

In welke mate de eiwitten verdwenen waren, bleek afhankelijk van de dosis: hoe meer medicijn, hoe groter de vermindering. Patiënten die de grootste dosis toegediend kregen, vertoonden na een jaar zelfs bijna geen amyloïde-beta meer.

Het effect bleek afhankelijk van de dosis: hoe meer medicijn, hoe groter de vermindering van eiwitten in de hersenen

Geheugen redden

Een belangrijke vraag is of het medicijn ook het denkvermogen en het geheugen kan redden. Het was niet het doel van de studie om na te gaan of er verbeteringen optreden in de mentale prestaties. Toch lijkt het erop dat het middel kan helpen.

In vergelijking met deelnemers die een placebo toegediend kregen, vertoonden mensen die aducanumab namen minder achteruitgang bij standaardtesten. Net als de afname van de eiwitten in de hersenen, bleken de prestaties op de geheugentesten afhankelijk te zijn van de dosis.

Voorbarig

Toch waarschuwen experten voor voorbarige conclusies. Het middel werd bij slechts 165 mensen getest. Er zijn eerder al behandelingen met antistoffen gesneuveld die er bij de eerste tests veelbelovend uitzagen, maar bij grotere onderzoeken niet standhielden. Verder onderzoek is nu nodig om de positieve effecten te bevestigen.

"Gezien het kleine aantal deelnemers moeten we zeker de cognitieve data met een korrel zout nemen", zegt neurowetenschapper Eric Reiman van het Banner Alzheimer's Institute in Phoenix in een begeleidend commentaar in Nature. "Maar als grotere studies een gelijkaardig voordeel aantonen, is dit een ware game changer."

Wereldwijd lijden 22 miljoen mensen aan Alzheimer. De zoektocht naar een medicijn tegen de ziekte gaat onverminderd voort. Als dit nieuwe middel - over vele jaren - mogelijk op de markt zou komen, zouden patiënten elke maand een baxter krijgen met daarin de antistof.

Maar als grotere studies een gelijkaardig voordeel aantonen, is dit een ware 'game changer'

Eric Reiman, onderzoeker