Helft oproepen hulpdiensten na aanslagen Brussel mislukt

ASTRID werd op verkeerde manier gebruikt

De helft van de oproepen tussen de hulpdiensten net na de aanslagen lukten niet. Over de ganse dag mislukten één op de drie oproepen, in de meeste gevallen omdat de hulpdiensten zelf niet goed wisten hoe het ASTRID-systeem werkte. Dat blijkt uit de hoorzitting in de onderzoekscommissie Terreur, die vandaag de communicatie tussen de hulpdiensten behandelt.

Kort na de aanslagen bleek al dat de communicatie een pijnpunt was. Zowat alle hulpverleners die de parlementaire onderzoekscommissie al te woord stonden, botsten in meer of mindere mate op problemen met het ASTRID-netwerk waar ze beroep op doen. Op de piekmomenten raakten slechts één op de twee oproepen verbonden.

De nood aan communicatie was dan ook ongezien, schetst De Buyser in de commissie. Met twee grote crisissen op hetzelfde moment en vergeleken met een normale dag tweeduizend extra hulpverleners met radio's op het terrein, kregen de zendmasten van ASTRID in Brussel en Vlaams-Brabant tot tien keer meer trafiek te verwerken.

Fout gebruik
Extra capaciteit is nodig, maar volgens De Buyser hielden heel wat hulpverleners zich ook niet aan de regels die gelden in crisissituaties. Zo zijn er duizenden individuele gesprekken geweest via het netwerk, terwijl de regels bepalen "dat dit bij crisissen niet mag". Al erkent men bij ASTRID dat het platliggen van het gsm-verkeer hier wellicht niet vreemd aan was.

Nog een probleem was een fout gebruik van de toestellen. Hulpverleners moeten de knop op hun toestel blijven indrukken, willen ze in de wachtrij blijven om te kunnen communiceren. Zevenduizend van de ruim achtduizend mislukte oproepen gingen fout omdat de knop weer werd gelost. "Ofwel kennen ze het niet, ofwel kunnen ze het niet", besloot De Buyser, die het belang van opleidingen bij de verschillende hulpdiensten onderstreepte.

Maatregelen
'Slechs' negenhonderd keer was echt sprake van een capaciteitstekort. Extra capaciteit is dus nodig, erkende de ASTRID-topman. Al voegde hij er meteen aan toe dat de techniek van ASTRID op 22 maart steeds is blijven werken.

Sinds de aanslagen is al beslist om de technische capaciteit in Brussel op te voeren. Eind juni zou dat klaar moeten zijn. ASTRID zal ook een satellietwagen aankopen, die flexibeler moet zijn dan de huidige mobiele zendmast. En die als prioritair voertuig door het verkeer zou moeten geraken. Want ook dat bleek een probleem voor de mobiele zendmast op 22 maart.

Daarnaast zijn extra frequenties nodig om de bijkomende capaciteit ook te kunnen benutten, aldus De Buyser. In het verleden kwam daar meermaals een negatief antwoord op, maar intussen is er groen licht voor een uitbreiding met twee keer 1,5 megahertz van Defensie. Een structurele oplossing is dat echter niet, zeker niet in het licht van de nieuwe internationale standaarden op basis van LTE-technologie die in opmaak zijn. Daarvoor is twee keer 10 megahertz nodig, klonk het.

In het station van Maalbeek hangt een herdenkingspaneel voor de slachtoffers.
BELGA In het station van Maalbeek hangt een herdenkingspaneel voor de slachtoffers.

Prioriteit
Intussen wordt ook volop gezocht naar alternatieven. Zo wordt met de gsm-operatoren bekeken of en hoe de hulpdiensten prioriteit zouden kunnen krijgen op hun netwerken, zowel voor spraak als voor dataverkeer. Het overleg daarrond loopt, ook met toezichthouder BIPT en de bevoegde kabinetten. En ook een instrument om in 'real time' de capaciteitsbelasting van de zendmasten te meten, is op komst.

Koken kost echter geld. ASTRID kreeg twee jaar lang geen dotaties vanuit de overheid, zo bracht Groen-Kamerlid Stefaan Van Hecke in herinnering. De Buyser verduidelijkte dat ASTRID de infrastructuur onder meer in stand kon houden dankzij de contracten met de gebruikers. Intussen loopt volop overleg met de regering om ook de schulden uit het verleden aan te pakken. De Buyser gaat ervan uit dat dit snel in orde zal komen.

Alarm
Opvallend was tot slot dat ASTRID op de dag van de aanslagen niet gealarmeerd werd door het federale crisiscentrum of OCAD bij het ingaan van de federale fase van het rampenplan of de verhoging van de terreurdreiging. Iets wat bij verschillende commissieleden toch de wenkbrauwen deed fronsen. Intussen is al afgesproken dat dit in de toekomst wel meteen zal gebeuren. Naast het uitzenden van de mobiele zendmast en het schrappen van geplande onderhoudswerken heeft ASTRID echter niet veel bijkomende mogelijkheden op crisismomenten zelf.

Stefaan Van Hecke
BELGA Stefaan Van Hecke