Geen oplossing voor de crisis in Oekraïne in zicht

EPA
De eerste rondetafel ter bezwering van de crisis in Oekraïne is in Kiev zonder enig tastbaar resultaat beëindigd. De deelnemers waren het na een twee uur durend overleg wel eens geworden om de gesprekken voort te zetten, luidde het in het parlement van de vroegere Sovjetrepubliek. Die zouden zaterdag kunnen plaatsvinden.

Naar de zitting in de Verkovna Rada waren onder anderen politici uit de regering en vertegenwoordigers van de kerk gekomen. Critici klaagden erover dat er geen activisten uit de rijen van de pro-Russische separatisten waren uitgenodigd. De centrale regering had evenwel gezegd dat een dialoog enkel mogelijk is met "krachten die geen bloed aan hun handen hebben".

Dialoog
"We zijn tot een dialoog bereid maar niet met afpersers en plunderaars", verdedigde interim-president Alexander Toetsjinov de uitsluiting van Moskougezinde activisten. Hij beschuldigde hen ervan "oorlog te voeren tegen hun eigen land". De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov ziet het land op de drempel van een burgeroorlog staan.

Washington toonde begrip voor de handelwijze van de interimregering in Kiev. "We begrijpen de afschuw van de Oekraïense regering om deelnemers aan de rondetafel te hebben die letterlijk bloed aan de handen hebben kleven", zei de woordvoerder van het Witte Huis in Washington, Jay Carney. Maar er zijn in ieder geval vertegenwoordigers uit de betrokken regio's bij en de Amerikaanse regering vindt dat prijzenswaardig.

Eenheid
De Duitse diplomaat Wolfgang Ischinger, die voor de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) aan het overleg deelnam, zei dat de ontmoeting de opgehitste sfeer voor de presidentsverkiezing van 25 mei moet helpen bedaren. Doel van de "nationale dialoog" is een proces van toenadering op gang te brengen, voegde hij eraan toe. Critici deden hun beklag erover dat weliswaar de Amerikaanse ambassadeur Geoffrey Pyatt werd uitgenodigd, maar niemand van de regeringstegenstanders.

De rijkste man van Oekraïne, de oligarch Rinat Achmetov, was ondanks een uitnodiging niet gekomen. Hij heeft grote invloed in de regio Donetsk. In een videoboodschap riep hij evenwel op tot eenheid in het land. De vroegere Oekraïense president Leonid Kractsjoek sprak zich uit voor een rondetafel nu zaterdag in het Oost-Oekraïense crisisgebied Donetsk. Maar daar zijn "enorme veiligheidsgaranties" door het leger voor nodig, gaf hij toe. In Donetsk 600 kilometer ten oosten van Kiev houden gewapende separatisten meerdere overheidsgebouwen bezet.

Verkiezingen
De pro-Russische separatisten hadden na een internationaal niet erkend referendum met Oekraïne gebroken en hun zelfuitgeroepen "volksrepublieken" Donetsk en Loehansk voor onafhankelijk verklaard. De geplande presidentsverkiezing eind mei geldt in Kiev en het Westen als beslissend voor de beslechting van de crisis. Gevreesd wordt evenwel dat de separatisten zullen proberen de stembusgang te verhinderen. Ook Rusland liet verstaan akkoord te gaan met de verkiezing, ondanks dat Moskou de interim-rereging in Kiev niet erkent. Indien die verkiezing niet plaatsvindt, zal de situatie nog erger worden, voorspelde parlementsvoorzitter Sergej Narysjkin op de Russische staatstelevisie.

Kiev vreest dat de Russische president Vladimir Poetin troepen stuurt naar Oost- en Zuid-Oekraïne met het argument om, net zoals op de Krim, Russische burgers en belangen te moeten beschermen. Poetin heeft zich door het parlement een mandaat in casus laten geven. De Russische buitenlandminister Lavrov verzekerde echter opnieuw dat Moskou geen troepen naar zijn buurland zal sturen. Op Bloomberg TV zei hij tegelijkertijd dat "Oekraïne op de drempel van een burgeroorlog staat". Hij dreigde ermee dat de verkiezing niet als legitiem kan beschouwd worden, zolang de regering de militaire operatie tegen de separatisten voortzet. "In het zuidoosten heerst oorlog. Niemand komt aan de onderhandelingstafel zolang de granaatwerpers aan het woord zijn".

Terreur
Sinds midden april treden de troepen van de Oekraïense regering in een zogenaamde "antiterreuroperatie" op tegen een groot deel van de gewapende krachten die in de regio tientallen overheidsgebouwen bezetten. Het Internationaal Rode Kruis (ICRC) bereidt zich voor op een mogelijke escalatie van het conflict.

Bij nieuwe gevechten in de omgeving van de stad Slavjansk doodden separatisten dinsdagnacht naar eigen zeggen acht soldaten, zeven anderen zouden verwond zijn. Ook de separatisten zouden verliezen geleden hebben. Een onafhankelijke bevestiging voor die beweringen is er niet.