Exitpolls: Porosjenko wordt president van Oekraïne

De Oekraïense presidentskandidaat Petro Porosjenko.
AP De Oekraïense presidentskandidaat Petro Porosjenko.
Petro Porosjenko is vandaag al in de eerste stemronde gekozen tot nieuwe president van Oekraïne. Dit voorspellen exitpolls. Een peiling ziet de chocoladekoning op 55,9 procent eindigen, een andere zelfs op 57,3 procent. Oekraïne zal het referendum over de Krim en de Russische annexatie van het schiereiland nooit erkennen, dat zei Porosjenko vanavond nog.

Oud-premier Joelia Timosjenko lijkt genoegen te moeten nemen met slechts 12 procent van de stemmen. Als uit de definitieve uitslagen van morgen blijkt dat Porosjenko inderdaad meer dan de helft van de stemmen heeft gekregen, is geen tweede stemronde nodig. De ondernemer vreest dat zo'n tweede stembusgang het land verder kan destabiliseren.

De 48-jarige Porosjenko belooft de Oekraïners sterkere economische en politieke banden met het Westen, maar geeft ook aan de verbrijzelde relatie met Rusland te willen verbeteren. Moskou levert het meeste gas in Oekraïne en is een belangrijke exportmarkt. Sinds oud-president Janoekovitsj in februari werd afgezet, heeft Rusland geen enkele interim-leider in Kiev erkend.

De Oekraïners hopen dat de presidentsverkiezing de crisis kan laten de-escaleren, aangezien Moskou een verkozen leider met een sterk mandaat minder makkelijk kan negeren.

Referendum NAVO-lidmaatschap
Ex-premier en boegbeeld van de pro-westerse Oranjerevolutie Joelia Timosjenko heeft haar nederlaag bij de presidentsverkiezingen al toegegeven en pleitte voor een referendum over het lidmaatschap van de NAVO.

"Dit waren eerlijke en 'schone' verkiezingen", aldus Timosjenko in een eerste reactie. "De verkiezingen vonden plaats onder omstandigheden van militaire agressie, deels door Rusland, dus het was erg moeilijk om te stemmen. Dat de verkiezingen toch zijn gehouden, is een grote overwinning."

Porosjenko, die volgens exitpolls de nieuwe president van het land wordt, heeft volgens Timosjenko "alle machtsinstrumenten" om de crisis een halt toe te roepen en aan de verwachtingen van de Oekraïners te voldoen. "We zullen al het mogelijke doen om een sterk Europees Oekraïne te bouwen en uiteindelijk een referendum te houden over een NAVO-lidmaatschap."

Burgemeester Kiev
Oud-bokser Vitali Klitsjko is vandaag gekozen als nieuwe burgemeester van de Oekraïense hoofdstad Kiev. Dat blijkt uit felicitaties die Petro Porosjenko, die dezelfde dag werd gekozen als president van het land, stuurde naar het zwaargewicht. "Volgens onze interne gegevens is Vitali Klitsjko gekozen'', aldus de nieuwbakken president. De twee verschenen vanavond gezamenlijk voor de camera's. Uitslagen van de verkiezingen in Oekraïne zijn er nog niet, alleen exitpolls wijzen de twee als winnaars aan.

Oud-premier Joelia Timosjenko
BELGA Oud-premier Joelia Timosjenko
De twee winnaars van de Oekraïense verkiezingen presidentskandidaat Petro Porosjenko en de burgemeester van Kiev Vitali Klitsjko.
AFP De twee winnaars van de Oekraïense verkiezingen presidentskandidaat Petro Porosjenko en de burgemeester van Kiev Vitali Klitsjko.

Annexatie de Krim
De "soevereiniteit en territoriale integriteit'' van Oekraïne staan voor Porosjenko als een paal boven water, liet hij weten.

Wat de 48-jarige Porosjenko betreft komen er dit jaar nog parlementaire verkiezingen in Oekraïne. Op zijn campagnekantoor claimde hij vanavond het presidentschap en vertelde hij dat de meerderheid van de Oekraïners hem een mandaat heeft gegeven om verder te gaan met Europese integratie. Zijn prioriteit ligt echter bij het beëindigen van de "oorlog en chaos'' die pro-Russische separatisten hebben veroorzaakt, vertelde hij. Daarvoor wil hij zo snel mogelijk naar het oosten van het land reizen.

Oekraïne en Europa
"Vandaag heeft de realisatie van de Europese weg, van het Europese streven van Oekraïne de hoogste prioriteit". Dat heeft Petro Porosjenko vandaag gezegd in een eerste reactie op zijn vermoedelijke overwinning bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Oekraïne. Hij kondigde aan dat zijn eerste reis als president hem naar het oosten van het land zal voeren, waar pro-Russische separatisten verschillende overheidsgebouwen hebben bezet. De strijd tegen de "terroristen" moet versterkt worden, aldus Porosjenko die eist dat de gewapende activisten uit de dorpen en de steden in het oosten van Oekraïne verdwijnen.

Wie is Porosjenko?
De schatrijke 'chocoladekoning' Petro Porosjenko was de enige oligarch in Oekraïne die vanaf het begin de zijde koos van de betogers op het Maidanplein in Kiev. Dat was het centrum van het protest tegen de toenmalige pro-Russische president Viktor Janoekovitsj. Hij zette zijn tv-station in om verslag te doen van de protesten in de hoofdstad.

Houding tegenover Russen
Porosjenko is een doorgewinterde politicus die posten bekleedde als minister van Buitenlandse Zaken en Economie. De snoepmagnaat is fervent voorstander van nauwere economische banden met het Westen. Daarnaast wil hij de dialoog aangaan met de pro-Russen in het oosten om te voorkomen dat Oekraïne uiteenvalt. Om die pro-Russen niet tegen zich in het harnas te jagen, wil hij zich niet inzetten voor een snelle toetreding tot de NAVO, in tegenstelling tot zijn rivale Joelia Timosjenko.

Jobcreatie
Volgens waarnemers is Porosjenko erin geslaagd over te komen als sterk en betrouwbaar. Hij is pragmatisch en zoekt de confrontatie niet. Porosjenko is in staat akkoorden te smeden met mensen van verschillende kampen. Hij weet ook sussend op te treden in gespannen situaties: tijdens de betogingen voor de val van Janoekovitsj ging hij eens tussen politie en betogers in staan. De 48-jarige chocoladefabrikant heeft een vermogen van honderden miljoenen euro's. Hij wist zijn succes als zakenman electoraal te verzilveren met de leuze: "Ik weet hoe je banen moet creëren.''

Tijdens de verkiezingscampagne voor de presidentsverkiezingen werd Porosjenko ook door de Duitse bondskanselier Angela Merkel ontvangen. Dat maakte indruk op veel Oekraïners die de Duitse economie en stabiliteit respecteren. Porosjenko is geboren vlakbij de Roemeense grens in de streek rond Odessa aan de Zwarte Zee. Zijn chocolaconcern Roshen Confectionery opereert internationaal en verkoopt ook in Rusland, Hongarije en Litouwen. In 2004 hielp hij de Oranje Revolutie van de pro-Europese krachten financieren. De weinig charismatische Porosjenko is vader van vier kinderen. Zijn postuur wijst erop dat hij ook zijn eigen chocola lust.

Een winkel van het chocolademerk van Porosjenko Roshen.
REUTERS Een winkel van het chocolademerk van Porosjenko Roshen.
De Oekraïense presidentskandidaat Porosjenko met de Duitse bondskanseliers Angela Merkel.
REUTERS De Oekraïense presidentskandidaat Porosjenko met de Duitse bondskanseliers Angela Merkel.