Chocoladekoning Porosjenko officieel verkozen tot president

De Oekraïense nieuwe president Petro Porosjenko.
EPA De Oekraïense nieuwe president Petro Porosjenko.
De pro-Westerse miljardair Petro Porosjenko is officieel verkozen tot de nieuwe president van Oekraïne. Dat heeft het hoofd van de kiescommissie, Michailo Ochendovski, vandaag bekendgemaakt na telling van 90,01 procent van de stembrieven. Zo zou gisteren 54,33 procent van de kiesgerechtigden voor de oligarch gestemd hebben. Gewezen regeringsleidster Joelia Timosjenko belandde ver teruggeslagen op de tweede plaats met 13 procent.

"Het is niet nodig een tweede ronde te organiseren. Een nieuwe president van Oekraïne is gekozen", klonk het. Porosjenko volgt Viktor Janoekovitsj op, die in februari Kiev ontvluchtte en afgezet werd tijdens massale protesten. In totaal waren 21 kandidaten geregistreerd.

Zware taak
Petro Porosjenko krijgt met zijn verkiezing tot president van Oekraïne meteen een lastige opdracht voorgeschoteld. Hij moet de opstand in het oosten van het land onder controle krijgen en tegelijk het dreigende bankroet van de Oekraïense economie afwenden. Rusland toonde zich wel al bereid tot dialoog met de miljardair, die zijn fortuin met zoetwarenbedrijf Rosjen vergaarde. Het is wel nog afwachten of ook Moskou voor de 'chocoladekoning' smelt.

Porosjenko zal zich ook moeten houden aan de voorwaarden van een hulppakket van de internationale gemeenschap. In ruil voor een hulppakket van 27 miljard dollar - dat het IMF, de Wereldbank en de Europese Unie toezegden - moet hij onpopulaire economische hervormingen doorvoeren. Het land kent ook ernstige sociale problemen en moet de grootschalige corruptie bestrijden.

Daarnaast moet de vijfde president van het onafhankelijke Oekraïne ook met Rusland onderhandelen over de gasschuld van Oekraïne, die intussen een slordige 3,5 miljard dollar bedraagt. Dat dossier belangt ook de Europese gebruikers van Russisch gas aan. Rusland dreigde er al mee in juni de gaskraan dicht te draaien, tenzij Kiev op voorhand voor de gaslevering betaalt. Oekraïne wil echter pas betalen als Rusland de gasprijs doet dalen.

Oosten van Oekraïne
Porosjenko kondigde aan dat zijn eerste reis hem naar het onrustige oosten van het land zal brengen, maar daar lusten ze de 'chocoladekoning' (nog) niet. "De situatie verergert op het terrein", aldus de woordvoerder van de zelfverklaarde Volksrepubliek van Donetsk, Denis Poesjilin. "Het is niet intelligent van Porosjenko om te willen komen, want de mensen hier willen hem niet zien." Het dodelijke conflict in het oosten bracht het land op de rand van een burgeroorlog. Porosjenko liet al optekenen dat de inbreng van Moskou onontbeerlijk is om stabiliteit in het gebied te verkrijgen. Hij wil de Russische overheid begin volgende maand al ontmoeten.

Denis Poesjilin, de woordvoerder van de zelfverklaarde Volksrepubliek van Donetsk.
PHOTO_NEWS Denis Poesjilin, de woordvoerder van de zelfverklaarde Volksrepubliek van Donetsk.

In de betrekkingen met Rusland neemt Porosjenko alvast een onwrikbaar standpunt in. Zo wil hij het van Oekraïne afgescheurde schiereiland de Krim opnieuw bij het grondgebied krijgen en is hij bereid om daarvoor naar het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg te stappen. Daarnaast gaf hij het oosten van Oekraïne wel uitzicht op referenda voor zelfbeschikking en beloofde hij onderhandelingen, echter met de nuance dat hij dat niet zal doen met "terroristen".

Parlementsverkiezingen
Nog dit jaar wil Porosjenko parlementsverkiezingen organiseren. Daarbij kan Porosjenko rekenen op ex-bokskampioen Vitali Klitsjko, kersvers burgemeester van Kiev, en diens UDAR-partij. Met dat partnerschap kan de miljardair de steun van het machtscentrum achter zich krijgen. Voorts krijgt hij steun uit Europa en de Verenigde Staten. Hij kondigde ook al aan interim-premier Arseni Jatsenjoek te behouden als regeringsleider.

Russische reactie
In het Kremlin heerst voorzichtigheid na de verkiezing van Porosjenko. Russisch minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zei de keuze van het Oekraïense volk te "respecteren" en toonde zich alvast bereid tot dialoog. Voorwaarde is wel dat Kiev de regeringstroepen uit de opstandige oostelijke gebieden terugtrekt en de "antiterreuroperatie" daar beëindigt, maar dat is Porosjenko dan weer niet van plan. Hij kondigde zelfs al aan de operatie voort te zetten in een aangepaste vorm: "korter en efficiënter".

Oekraïense crisis
De door het Westen gesteunde stembusgang vond plaats na zes maanden van politieke crisis zonder voorgaande. Die crisis is getekend door de bloedige onlusten tijdens de pro-Europese protestbeweging op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev, de annexatie van de Krim bij Rusland en de gewapende rebellie die het Russischtalige oosten bijna heeft afgesneden van de rest van het land. Globaal kon de stembusgang in het oosten niet plaatsvinden, door schrik van de kiezers om te gaan stemmen, het feit dat lokale kiescommissies onder controle van de separatisten zijn, het gebrek aan urnen, stembiljetten of nog de wil om een stem uit te brengen.

Reactie Hollande en Merkel
In Europa doet de uitslag van de verkiezingen de hoop op de-escalatie in de voormalige Sovjetrepubliek toenemen. De Europese Unie had het al over een "succesvolle" stembusgang. De Franse president François Hollande feliciteerde Porosjenko. De Duitse bondskanselier Angela Merkel riep de Russische president Vladimir Poetin dan weer op samen te werken met zijn Oekraïense ambtgenoot. In het gasconflict hoopt ze nog op een oplossing waar alle partijen mee akkoord kunnen gaan, en dat nog deze week.

Volgens voorlopige resultaten, bij meer dan twee derde van de stemmen geteld, haalde Porosjenko het in de eerste ronde van de verkiezingen met een duidelijke meerderheid van 54 procent van de stemmen, voor ex-premier en boegbeeld van de Oranjerevolutie Joelia Timosjenko, die 13 procent haalde.